خاندان عمران

مردی نزد امام حسن بصری آمد و از کمبود باران شکایت کرد.

امام به او فرمود استغفار کند.

مرد دیگری آمد و از فقر شکایت کرد و امام به او فرمود استغفار کند.

مرد سومی آمد و از نداشتن فرزند شکایت کرد.

باز هم امام به او فرمود استغفار کند.

شخصی از امام پرسید: «این سه نفر برای شکایت از سه چیز مختلف آمدند.

چگونه به همه آنها توصیه کردید که استغفار کنند؟» امام پاسخ داد: «این توصیه از من نیست؛ بلکه از جانب خداست، چنانکه او در سوره نوح (آیات ۱۰-۱۲)

فرموده است: «از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او بسیار آمرزنده است.

باران فراوان بر شما فرو می‌فرستد و شما را با اموال و فرزندان یاری می‌کند.

» (امام طنطاوی)

قرآن همواره از اهمیت طلب آمرزش از خداوند سخن می‌گوید.

با اینکه پیامبر (ص) کامل و بی‌گناه بودند، طبق روایت امام بخاری، ایشان روزانه بیش از 70 بار از خداوند طلب آمرزش می‌کردند.

ما پیوسته گناه می‌کنیم، بنابراین به شدت نیازمندیم که از خداوند بخواهیم گناهانمان را ببخشد.

آیات 133-136 درباره مؤمنان باایمانی صحبت می‌کند که بهشت به آنها وعده داده شده است.

با اینکه ممکن است هر از گاهی کارهای بدی انجام دهند، اما به سرعت خدا را به یاد می‌آورند و از او طلب آمرزش می‌کنند، زیرا می‌دانند که

هیچ کس جز او نمی‌تواند گناهان را ببخشد.

آنها تا حد توان خود سعی می‌کنند از گناه دوری کنند.

آنها همچنین کارهای نیک انجام می‌دهند، مانند انفاق، کنترل خشم و بخشیدن دیگران.

خداوند وعده می‌دهد که آنها را ببخشد و بهشت را به آنها پاداش دهد.

پیامبر (ص) فرمودند: «بهترین راه طلب آمرزش این است که بگویید: "بار الها!

تو پروردگار منی.

هیچ معبودی (که شایسته پرستش باشد) جز تو نیست.

تو مرا آفریدی و من بنده تو هستم.

من تا حد توانم به عهد و پیمان تو پایبندم.

از شر آنچه انجام داده‌ام به تو پناه می‌برم.

به نعمت‌های تو بر خود اقرار می‌کنم و به گناهانم نزد تو اعتراف می‌کنم.

پس مرا بیامرز؛ هیچ کس جز تو نمی‌تواند گناهان را بیامرزد.

"» ایشان افزودند: «هر کس این دعا را در روز بگوید – با ایمان کامل به آن – و قبل از شب بمیرد، از اهل بهشت خواهد بود.

و هر کس آن را در شب بگوید – با ایمان کامل به آن – و قبل از روز بمیرد، از اهل بهشت خواهد بود.

» (امام بخاری)

ایشان (ص) گزارش دادند که خداوند فرمود: «ای فرزندان آدم!

تا زمانی که مرا بخوانید و به رحمتم امید داشته باشید، از بخشیدن آنچه انجام داده‌اید باکی ندارم.

ای فرزندان آدم!

اگر گناهانتان به ابرهای آسمان برسد و از من طلب آمرزش کنید، باز هم از بخشیدن شما باکی ندارم.

ای فرزندان آدم!

اگر با گناهانی به وسعت تمام دنیا نزد من بیایید، اما چیزی را شریک من قرار نداده باشید، قطعاً گناهانتان را با آمرزش پاسخ خواهم داد.

» (امام احمد و امام ترمذی)

پسر کوچکی به مادرش شکایت می‌کرد که چطور همه چیز در مدرسه، مشق شب، اسباب‌بازی‌ها و با دوستانش برایش بد پیش می‌رود.

مادرش در آشپزخانه مشغول آماده کردن مواد لازم برای کیک مورد علاقه‌اش بود.

او پرسید آیا می‌خواهد چیزی خوشمزه بخورد، و البته پسر گفت بله.

وقتی مقداری آرد به او تعارف کرد، پسر گفت بدمزه است.

سپس روغن مایع، تخم‌مرغ خام و جوش شیرین به او تعارف کرد، اما او دوباره گفت که همه آن‌ها بدمزه هستند.

او توضیح داد: «هر یک از این مواد ممکن است به تنهایی طعم بدی داشته باشند.

اما اگر همه مواد را با هم مخلوط کنیم و در فر بگذاریم، با هم یک کیک خوشمزه خواهند ساخت.

به همین ترتیب، ممکن است ما در زندگی با برخی چیزهای بد مواجه شویم.

اما اگر کل تصویر را ببینیم، متوجه می‌شویم که ان‌شاءالله در نهایت چیز خوبی از آن حاصل خواهد شد.

»

این سوره به بسیاری از چالش‌ها و مشکلاتی می‌پردازد که پیامبر (ص) و یارانش مجبور بودند از سر بگذرانند، از جمله شکست در احد، نقشه‌های پنهانی منافقان، تهدیدات

دشمنان مختلف، و کمبود منابع.

آیه ۱۳۹ به مؤمنان دستور می‌دهد که هرگز تسلیم نشوند زیرا در نهایت اوضاع به نفع آن‌ها پیش خواهد رفت.

تنها کاری که باید انجام دهند این است که به خدا توکل کنند، صبر داشته باشند و نهایت تلاش خود را بکنند.

هنگامی که مشرکان شایعه پراکندند که پیامبر (ص) در جنگ احد به شهادت رسیده است، بسیاری از مسلمانان شوکه شدند و به سرعت دست از جنگ کشیدند.

برخی از منافقان استدلال کردند: «اگر او واقعاً پیامبر بود، به شهادت نمی‌رسید.

»

در سوره ۲۴، درباره مفهوم بزرگ اسلامی «حسن الظن» صحبت کردیم که به معنای خوش‌گمان بودن به دیگران است.

برای مثال، باید به خداوند خوش‌گمان باشیم.

اگر دوران سختی را پشت سر می‌گذاریم، اعتماد داریم که او کارها را برایمان آسان خواهد کرد.

وقتی ناامید می‌شویم، اعتماد داریم که ما را ناامید نخواهد کرد.

وقتی دعا می‌کنیم، اعتماد داریم که دعای ما را در زمان مناسب اجابت خواهد کرد.

اگر طلب بخشش کنیم، اعتماد داریم که ما را خواهد بخشید.

وقتی از این دنیا می‌رویم، اعتماد داریم که با رحمت خود ما را در بر خواهد گرفت و به ما بهشت خواهد داد.

همچنین باید به مردم خوش‌گمان باشیم و به نفعشان قضاوت کنیم.

باید سعی کنیم برایشان عذر بتراشیم و عجولانه قضاوت نکنیم، حتی اگر فکر می‌کنیم اشتباه کرده‌اند یا انتظارات ما را برآورده نکرده‌اند.

به یاد داشته باشید: وقتی انگشت اتهام را به سمت کسی نشانه می‌گیرید، سه انگشت دیگر به سمت خودتان نشانه رفته است.

در سال ۲۰۱۹، برای ایراد خطبه جمعه به یک مسجد محلی در کانادا رفتم.

وقتی وارد شدم، کفش‌هایم را روی جاکفشی بزرگ در ورودی گذاشتم.

آن کفش‌ها برایم خیلی خاص بودند چون اخیراً آنها را از مکه در سفر حج خریده بودم.

بعد از نماز جمعه، وقتی بیشتر مردم رفته بودند، رفتم تا کفش‌هایم را بردارم.

با اینکه مدام دنبالشان می‌گشتم، هیچ جا پیدا نمی‌شدند.

راستش را بخواهید، خیلی کلافه شده بودم.

صحنه‌ای در ذهنم پخش شد که در آن به خاطر عدم دفاع از کفش‌های محبوبم، با امام جماعت آن مسجد و کل هیئت مدیره در حال مسابقه بوکس

بودم!

ناگهان، یک برادر قد بلندتر متوجه کلافگی من شد، سپس به سادگی کفش‌ها را از قفسه بالایی برداشت و در دستانم گذاشت.

معلوم شد که من آنها را کاملاً بالا گذاشته بودم اما مدام در پایین دنبالشان می‌گشتم.

حمزه مجبور شد مادرش را برای یک روز به بیمارستان ببرد، اما پول کافی برای پرداخت صورت‌حساب او را نداشت.

در راه کار، او با بهترین دوستش علی تماس گرفت و وضعیت را برایش توضیح داد.

علی به او گفت: «نگران نباش.

ان‌شاءالله امروز بعد از عصر تمام تلاشم را می‌کنم.

» قبل از عصر، حمزه مدام به علی زنگ می‌زد تا ببیند آیا او توانسته پول را فراهم کند، اما پاسخی دریافت نکرد.

حمزه بسیار کلافه شد و شروع به بدگمانی نسبت به او کرد.

او با خودش گفت: «چه خائنی!

حتی نمی‌خواهد تلفن را جواب بدهد.

بهترین دوستم وقتی بیشتر از همیشه به او نیاز داشتم، مرا ناامید کرد.

او دیگر دوست من نیست.

»

سپس حمزه بعد از کار به بیمارستان رفت و وقتی مادرش به او گفت که پول توسط دوستش علی بعد از عصر پرداخت شده است، متعجب شد.

حمزه سعی کرد به دوستش زنگ بزند، اما دوباره جوابی نبود.

بعداً، او به خانه علی رفت و پرسید چرا تلفن را جواب نمی‌داد.

علی به او گفت که او هم پول کافی برای پرداخت صورت‌حساب بیمارستان را نداشت، بنابراین مجبور شد گوشی هوشمندش را بفروشد.

این متن درباره منافقانی چون ابن سلول صحبت می‌کند که مخالف جنگ در خارج از مدینه بود.

در مسیر احد، ابن سلول با حدود یک سوم سپاه، تصمیم گرفت به مدینه بازگردد و استدلال کرد که جنگی در کار نخواهد بود.

این اقدام، سپاه کوچک مسلمانان را در موقعیت دشواری قرار داد.

با این حال، پیامبر (ص) طبق برنامه به سوی احد حرکت کردند.

بعدها، هنگامی که مسلمانان شکست خوردند و بسیاری از آنها کشته شدند، آن منافقان گفتند: «اگر به حرف ما گوش کرده بودند، جان خود را از دست نمی‌دادند.

» آیات ۱۵۴ و ۱۶۸ به منافقان می‌آموزد که هیچ کس نمی‌تواند از مرگ بگریزد، هنگامی که اجلش فرا رسد.

(امام ابن کثیر و امام قرطبی)

پیامبر اکرم (ص) متوجه شد که شهر مدینه پس از شکست مسلمانان در احد آسیب‌پذیر شده است.

بنابراین، روز بعد از جنگ، تصمیم گرفت با نیروی کوچکی از اصحاب خود، سپاه مکه را که در محلی به نام حمراء الاسد (حدود ۱۲ کیلومتری مدینه) اردو

زده بود، تعقیب کند.

مسلمانان، با وجود اینکه بسیاری از آنها در احد زخمی شده بودند، از پیامبر (ص) تبعیت کردند.

ابوسفیان (فرمانده سپاه مکه) در فکر بازگشت به مدینه برای از بین بردن مسلمانان بود.

اما، به او خبر رسید که پیامبر (ص) به دنبال آنها می‌آید، بنابراین او پیامی را با چند مسافر برای پیامبر فرستاد.

در پیام آمده بود که مکیان آماده نابودی کامل سپاه مسلمانان هستند.

مسلمانان یقین داشتند که خداوند آنها را یاری خواهد کرد.

پیامبر (ص) نیز هشداری به ابوسفیان فرستاد که مسلمانان برای انتقام در راهند.

هنگامی که پیامبر (ص) به حمراء الاسد رسید، ابوسفیان قبلاً با سپاهش به مکه فرار کرده بود.

(امام ابن کثیر و امام قرطبی)

طبق آیه ۱۷۳، هنگامی که به پیامبر (ص) و یارانش خبر رسید که مکیان پس از جنگ احد قصد حمله به مدینه را دارند، آنها اعلام کردند: «حسبنا

الله و نعم الوکیل.

» این به این معنی است که: «تنها خداوند برای ما کافی است و او بهترین سرپرست و کارساز است.

»

به عبارت دیگر، آنها گفتند: «اگر خداوند با ما باشد، ما را باکی نیست که چه کسی علیه ماست.

» این بسیار پرمعناست، با توجه به این واقعیت که مسلمانان تازه شکست خورده بودند و بسیاری از آنها کشته یا زخمی شده بودند.

هنگامی که آنها به خداوند توکل کردند، او آنها را محافظت کرد و موفق گرداند.

بر اساس حدیثی که امام بخاری روایت کرده است، همین جمله توسط حضرت ابراهیم (ع) هنگامی که دشمنانش او را در آتش انداختند، گفته شد.

به همین دلیل خداوند او را محافظت کرد و موفق گرداند.

به یاد داشته باشید که این دعا را هنگامی که احساس درماندگی می‌کنید و همه درها بسته به نظر می‌رسند، بخوانید.

خداوند همیشه پشتیبان شما خواهد بود.

این یک داستان واقعی است که شخصاً برای من اتفاق افتاد.

در فوریه ۲۰۲۲، من سعی داشتم یک پرواز از کانادا به ترکیه برای تابستان رزرو کنم.

پس از چندین روز جستجو، من یک پیشنهاد خوب با خطوط هوایی اوکراین با یک توقف در کی‌یف، پایتخت اوکراین، پیدا کردم.

بنابراین، من از طریق یک وب‌سایت رزرو با استفاده از کارتم پرداخت کردم.

اما چند روز بعد، من یک تماس تلفنی از وب‌سایت دریافت کردم که می‌گفت پرداخت من انجام نشده است.

من پرسیدم آیا می‌توانم همان پرواز را دوباره رزرو کنم، و آنها گفتند که قیمت دو برابر شده است.

با ناامیدی، من با خودم گفتم: «حسبنا الله و نعم الوکیل.

»

من از یک دوست مشورت خواستم، و او رزرو کردن از طریق یک آژانس مسافرتی خاص در تورنتو را توصیه کرد.

وقتی با آنها تماس گرفتم، آنها یک پرواز مستقیم با خطوط هوایی ترکیه به من دادند.

این یک پیشنهاد آنقدر خوب بود که من بسیار خوشحال بودم که پرداخت من با شرکت هواپیمایی اول انجام نشده بود.

یک هفته بعد، اوکراین توسط نیروهای روسی مورد تهاجم قرار گرفت، و تمام پروازهای آینده اوکراین لغو شدند.

در سال ۱۵۶۵ میلادی، خشکسالی طولانی‌مدتی حاکم بود و مردم در تهامه (منطقه‌ای وسیع در عربستان در کنار دریای سرخ) از گرسنگی رنج می‌بردند.

عالمی به نام ابن عمر الدمادی مردم را گرد هم آورد و برای باران دعا کرد.

پس از دعا، او شعری احساسی خواند تا از الله طلب باران کند و بیان داشت که او تنها امیدشان است.