دام‌ها

95همانا خداوند شکافنده دانه و هسته است. او زنده را از مرده و مرده را از زنده بیرون می‌آورد. این است خدا! پس چگونه (از حق) رویگردان می‌شوید؟

96او شکافنده پرده شب و پدیدآورنده صبح است، و شب را برای آرامش قرار داد، و خورشید و ماه را وسیله‌ای برای حساب (و اندازه‌گیری زمان) قرار داد. این اندازه‌گیری (و تدبیر) خداوند توانا و داناست.

97و اوست کسی که ستارگان را برای شما قرار داد تا به وسیله آنها در تاریکی‌های خشکی و دریا راه یابید. به راستی ما آیات را برای گروهی که می‌دانند، روشن ساختیم.

98و اوست کسی که شما را از یک نفس واحد پدید آورد، پس (برای شما) قرارگاهی (در دنیا) و ودیعه‌گاهی (در قبر) است. به راستی ما آیات را برای گروهی که درک می‌کنند، روشن ساختیم.

99و اوست کسی که از آسمان آبی فرو فرستاد، پس به وسیله آن هر گونه روییدنی را بیرون آوردیم، و از آن سبزی را بیرون آوردیم که از آن دانه‌هایی بر روی هم چیده شده (خوشه) بیرون می‌آوریم. و از درختان خرما، از شکوفه‌های آن خوشه‌هایی آویزان و نزدیک (در دسترس) است. و باغ‌هایی از انگور و زیتون و انار (که از نظر برگ و شاخه) شبیه به هم و (از نظر میوه و طعم) غیر متشابهند. به میوه آن بنگرید هنگامی که میوه می‌دهد و می‌رسد! به راستی در اینها نشانه‌هایی است برای گروهی که ایمان می‌آورند.

100و برای خدا شریکانی از جن قرار دادند، در حالی که او آنها را آفریده است. و از روی نادانی برای او پسران و دخترانی ساختند. او منزه و برتر است از آنچه آنان وصف می‌کنند.

101او پدیدآورنده آسمان‌ها و زمین است. چگونه ممکن است فرزندی داشته باشد در حالی که همسری ندارد؟ او همه چیز را آفریده است و به هر چیزی داناست.

102این است الله، پروردگار شما! هیچ معبودی جز او نیست. او آفریننده همه چیز است، پس او را بپرستید. و او نگهبان همه چیز است.

103هیچ چشمی او را درک نمی‌کند، ولی او همه چشم‌ها را درک می‌کند. او لطیف و آگاه است.

104بگو ای پیامبر، به راستی بینات بسیاری از سوی پروردگارتان برای شما آمده است. پس هر که بینا شود، به سود خود اوست؛ و هر که کور شود، به زیان خود اوست. و من نگهبان شما نیستم.

105و این گونه آیات را بیان کردیم تا اینکه منکران بگویند: «تو از دیگران آموخته‌ای» و تا آن را برای قومی که می‌دانند، روشن سازیم.

106از آنچه از پروردگارت به تو وحی شده است، پیروی کن ای پیامبر، که هیچ معبودی جز او نیست، و از مشرکان روی بگردان.

107اگر خدا می‌خواست، هرگز کسی را شریک او قرار نمی‌دادند. ولی ما تو را نگهبان آنان قرار نداده‌ایم، و تو مسئول آنان نیستی.

108به معبودان کسانی که غیر خدا را می‌خوانند دشنام ندهید، مبادا آنها نیز از روی دشمنی و نادانی به الله دشنام دهند. این گونه برای هر امتی عملشان را آراستیم. سپس بازگشت همه آنان به سوی پروردگارشان است و او آنان را از آنچه انجام می‌دادند آگاه خواهد ساخت.

109آنان با شدیدترین سوگندهایشان به خدا سوگند یاد می‌کنند که اگر معجزه‌ای به سوی آنان بیاید، قطعاً به آن ایمان می‌آورند. بگو: «معجزات فقط نزد خداست.» و شما (مؤمنان) از کجا می‌دانید که اگر معجزه‌ای هم بیاید، باز هم ایمان نمی‌آورند؟

110ما دل‌ها و چشمانشان را (از حق) برمی‌گردانیم، همان‌گونه که در آغاز به آن ایمان نیاوردند، و آنان را در طغیانشان سرگردان رها می‌کنیم.

111و اگر فرشتگان را بر آنان نازل می‌کردیم و مردگان با آنان سخن می‌گفتند و هر آنچه را که درخواست می‌کردند، به صورت معجزه برایشان می‌آوردیم، باز هم ایمان نمی‌آوردند، مگر اینکه خدا می‌خواست. ولی بیشترشان نمی‌دانند.

112و اینگونه برای هر پیامبری دشمنانی قرار دادیم؛ شیاطین انس و جن، که سخنان آراسته و فریبنده را برای فریب (مردم) به یکدیگر القا می‌کنند. اگر پروردگارت می‌خواست، چنین نمی‌کردند. پس آنها و باطلشان را رها کن.

113و تا دل‌های کسانی که به آخرت ایمان ندارند، به آن (سخنان فریبنده) متمایل شود و به آن راضی گردند و هر آنچه را که مرتکب می‌شوند، مرتکب شوند.

114بگو: «آیا جز خدا داوری بجویم؟ در حالی که اوست که این کتاب را با حق و به تفصیل برای شما نازل کرده است.» کسانی که کتاب به آنها داده‌ایم، می‌دانند که آن از سوی پروردگارت به حق نازل شده است. پس از تردیدکنندگان مباش.

115و کلام پروردگارت در راستی و عدالت کامل گشته است. هیچ تغییردهنده‌ای برای کلمات او نیست. و او شنوا و داناست.

116و اگر از بیشتر کسانی که در زمین هستند اطاعت کنی، تو را از راه خدا گمراه می‌کنند. آنها جز گمان (باطل) پیروی نمی‌کنند و جز دروغ نمی‌گویند.

117همانا پروردگار تو به کسانی که از راه او گمراه شده‌اند و به کسانی که هدایت یافته‌اند، داناتر است.

118پس بخورید از آنچه نام خدا بر آن برده شده است، اگر به آیات او ایمان دارید.

119و چرا نخورید از آنچه نام خدا بر آن برده شده است، در حالی که او آنچه را بر شما حرام کرده، برایتان بیان کرده است، مگر آنچه از روی اضطرار به خوردن آن ناچار شوید؟ ولی بسیاری از مردم با هواهای نفسانی خود، بدون علم و دانش، دیگران را گمراه می‌کنند. پروردگار شما قطعاً به کسانی که تجاوز می‌کنند، داناتر است.

120از همه گناهان، آشکار و پنهان، دوری کنید. همانا کسانی که مرتکب گناه می‌شوند، به زودی به کیفر آنچه انجام می‌دهند، خواهند رسید.

121از آنچه نام خدا بر آن برده نشده است، نخورید، زیرا این کار فسق است. همانا شیاطین به دوستان خود وسوسه می‌کنند تا با شما مجادله کنند، و اگر از آنها اطاعت کنید، شما نیز مشرک خواهید بود.

122آیا کسی که مرده بود و ما او را زنده کردیم و نوری به او دادیم که با آن در میان مردم راه می‌رود، مانند کسی است که در تاریکی‌هاست و از آن بیرون آمدنی نیست؟ اینگونه اعمال کافران برایشان آراسته شده است.

123و اینگونه در هر شهری بزرگان مجرم قرار دادیم تا در آنجا مکر کنند، و مکر نمی‌کنند مگر بر خودشان، و درک نمی‌کنند.

124و هرگاه آیه‌ای به آنها می‌رسد، می‌گویند: «هرگز ایمان نمی‌آوریم تا اینکه مانند آنچه به رسولان خدا داده شده، به ما نیز داده شود.» خدا بهتر می‌داند رسالت خود را کجا قرار دهد. به زودی به گناهکاران خواری از جانب خدا و عذابی سخت به خاطر مکرشان خواهد رسید.

125پس هر کس را خدا بخواهد هدایت کند، سینه او را برای اسلام می‌گشاید. و هر کس را بخواهد گمراه کند، سینه او را تنگ و فشرده می‌سازد، چنانکه گویی به آسمان بالا می‌رود. اینگونه خداوند بر کسانی که ایمان نمی‌آورند، پلیدی قرار می‌دهد.

126و این راه پروردگار توست، راهی مستقیم. ما آیات را برای گروهی که متذکر می‌شوند، روشن ساختیم.

127برای آنان نزد پروردگارشان سرای سلامت است و او به سبب آنچه انجام می‌دادند، سرپرستشان خواهد بود.

128و [به یاد آور] روزی را که همه آنها را گرد می‌آورد و می‌گوید: «ای گروه جنیان! شما بسیاری از انسان‌ها را گمراه کردید.» و پیروان انسانی آنها می‌گویند: «پروردگارا! ما از یکدیگر بهره‌مند شدیم، و اکنون به مهلتی که برای ما مقرر کردی، رسیده‌ایم.» [خدا] می‌فرماید: «آتش جایگاه شماست، در آن جاودانه خواهید بود، مگر آنچه خدا بخواهد.» بی‌گمان پروردگار تو حکیم و داناست.

129و این گونه ستمکاران را به سزای اعمالشان، بر یکدیگر مسلط می‌گردانیم.

130و [خداوند می‌پرسد:] «ای گروه جنیان و انسان‌ها! آیا پیامبرانی از میان خودتان به سوی شما نیامدند که آیات مرا برایتان بازگو کنند و شما را از ملاقات این روزتان بیم دهند؟» آنها می‌گویند: «ما بر ضد خودمان گواهی می‌دهیم!» زندگی دنیا آنها را فریب داد، و بر ضد خود گواهی می‌دهند که کافر بودند.

131این بدان سبب است که پروردگار تو هرگز شهری را به ستم هلاک نمی‌کند در حالی که مردمش [از حقیقت] بی‌خبر باشند.

132و برای هر یک [از مردم] درجاتی است بر اساس آنچه انجام داده‌اند. و پروردگار تو از آنچه می‌کنند غافل نیست.

133پروردگار شما بی‌نیاز و صاحب رحمت است. اگر بخواهد شما را از میان برمی‌دارد و هر که را بخواهد جایگزین شما می‌کند، همان‌گونه که شما را از نسل مردمان دیگر پدید آورد.

134آنچه به شما وعده داده شده، قطعاً واقع خواهد شد. و شما را راه فراری نیست.

135بگو: «ای قوم من! شما بر آنچه می‌کنید پابرجا باشید، من نیز (بر کار خود) پابرجا هستم. به زودی خواهید دانست که عاقبت نیک از آن کیست. همانا ستمکاران هرگز رستگار نمی‌شوند!»

136و مشرکان برای خدا از آنچه او از کشت و دام (زرع و انعام) آفریده است، سهمی قرار می‌دهند و به گمان خود می‌گویند: «این سهم برای خداست و آن سهم برای خدایان ماست.» اما سهم خدایانشان به خدا نمی‌رسد، و سهم خدا به خدایانشان می‌رسد. چه بد داوری می‌کنند!

137و اینچنین، شریکانِ (مشرکان)، کشتن فرزندانشان را برایشان آراسته‌اند تا آنان را هلاک کنند و دینشان را بر آنان مشتبه سازند. اگر خدا می‌خواست، چنین کاری نمی‌کردند. پس آنان را با افتراهایشان رها کن.

138و به گمان خود می‌گویند: «این دام‌ها و کشت‌ها ممنوع است؛ کسی جز آنهایی که ما اجازه می‌دهیم نمی‌تواند از آنها بخورد.» و برخی دام‌ها را برای بارکشی حرام کرده‌اند، و برخی دیگر را به نام خدا ذبح نمی‌کنند، تنها بر خدا دروغ می‌بندند. به زودی به خاطر افتراهایشان به آنان جزا خواهد داد.

139و به گمان خود می‌گویند: «آنچه در شکم این دام‌هاست، برای مردان ماست و بر زنان ما حرام است، و اگر مرده به دنیا آید، همه در آن شریکند.» به زودی به خاطر این افتراهایشان به آنان جزا خواهد داد. همانا او حکیم و داناست.

140به راستی زیانکارند کسانی که فرزندان خود را از روی نادانی و حماقت کشته‌اند و آنچه را خدا روزی‌شان کرده بود، حرام کرده‌اند، تنها بر خدا دروغ می‌بندند. به راستی گمراه شده‌اند و هدایت‌یافته نیستند.

141اوست کسی که باغ‌هایی را پدید آورد، هم داربست‌دار و هم بدون داربست، و درختان خرما و کشتزارهایی با طعم‌های گوناگون و زیتون و انار که از نظر ظاهر شبیه به هم و از نظر طعم متفاوتند. از میوه آنها بخورید هنگامی که میوه دادند و حق آنها (زکات) را روز درو کردن بپردازید، و اسراف نکنید. به راستی که او اسراف‌کاران را دوست ندارد.

142برخی از چهارپایان برای بارکشی و برخی دیگر کوچک (و برای ذبح) هستند. از آنچه خداوند برای شما روزی کرده است بخورید و از گام‌های شیطان پیروی نکنید. به راستی که او دشمن آشکار شماست.

143(خداوند) چهار جفت (از چهارپایان) را آفرید: یک جفت از گوسفند و یک جفت از بز. (ای پیامبر، از آن بت‌پرستان) بپرس: «آیا او دو نر را حرام کرده است یا دو ماده را، یا آنچه در رحم دو ماده است؟ اگر راست می‌گویید، با دانشی (یقینی) به من خبر دهید.»

144و نیز یک جفت از شتر و یک جفت از گاو. از آنها بپرس: «آیا او دو نر را حرام کرده است یا دو ماده را، یا آنچه در رحم دو ماده است؟ یا هنگامی که خداوند این فرمان را به شما داد، حاضر بودید؟» چه کسی ستمکارتر است از آن کس که بر خدا دروغ می‌بندد تا مردم را بدون هیچ دانشی گمراه کند؟ به راستی که خداوند مردم ستمکار را هدایت نمی‌کند.

145بگو: «در آنچه بر من وحی شده، چیزی را که خوردنش بر خورنده‌ای حرام باشد، نمی‌یابم، مگر اینکه مردار باشد، یا خون ریخته شده (جاری)، یا گوشت خوک — که پلید است — یا آنچه از روی نافرمانی (فسق) به نام غیر خدا ذبح شده باشد. اما کسی که ناچار شود — نه از روی سرکشی و نه از روی تجاوز (از حد ضرورت) — پس پروردگار تو آمرزنده و مهربان است.»

146و بر یهودیان هر حیوان ناخن‌دار را حرام کردیم، و از گاو و گوسفند، پیه آنها را — مگر آنچه به پشت آنها یا به روده‌هایشان چسبیده باشد یا با استخوان آمیخته باشد — حرام نمودیم. این را به سزای ستمشان به آنها جزا دادیم. و ما قطعاً راستگوییم.

147پس اگر تو را تکذیب کردند، بگو: «پروردگار شما صاحب رحمتی گسترده است، و (اما) عذاب او از قوم گناهکار بازگردانده نخواهد شد.»

148مشرکان خواهند گفت: «اگر خدا می‌خواست، نه ما و نه پدرانمان چیزی را شریک او قرار نمی‌دادیم و نه چیزی را حرام می‌کردیم.» پیشینیان آنها نیز همین‌گونه تکذیب می‌کردند تا عذاب ما را چشیدند. بگو: «آیا دلیلی دارید که برای ما بیاورید؟ شما جز گمان‌های باطل را پیروی نمی‌کنید و جز دروغ نمی‌گویید.»

149بگو: «خداوند حجت بالغه دارد. اگر می‌خواست، می‌توانست همه شما را به اجبار هدایت کند.»

150و بگو: «گواهان خود را بیاورید که شهادت دهند خدا اینها را حرام کرده است.» پس اگر شهادت دادند، سخنشان را نپذیر. و از هوس‌های کسانی که آیات ما را تکذیب می‌کنند، به آخرت ایمان ندارند و برای پروردگارشان شریک قائل می‌شوند، پیروی نکن.

151بگو ای پیامبر، "بیایید تا برایتان بخوانم آنچه پروردگارتان بر شما حرام کرده است: چیزی را شریک او قرار ندهید. به پدر و مادرتان نیکی کنید. فرزندانتان را از ترس فقر نکشید. ما به شما و به آنها روزی می‌دهیم. به کارهای زشت، چه آشکار و چه پنهان، نزدیک نشوید. جانی را که خداوند محترم شمرده است، جز به حق نکشید. این است آنچه او به شما فرمان داده است، باشد که درک کنید."

152به مال یتیمان نزدیک نشوید، مگر به نیکوترین وجه، تا زمانی که به حد رشد خود برسند. پیمانه و وزن را به عدالت تمام دهید. ما هیچ نفسی را جز به اندازه توانش مکلف نمی‌کنیم. هرگاه سخن می‌گویید، عدالت را رعایت کنید، حتی اگر در مورد خویشاوندی باشد. و به عهد خود با خدا وفا کنید. این است آنچه او به شما فرمان داده است، باشد که متذکر شوید.

153و این صراط مستقیم من است. پس از آن پیروی کنید و از راه‌های دیگر پیروی نکنید که شما را از راه او پراکنده می‌سازند. این است آنچه او به شما فرمان داده است، باشد که پرهیزگاری کنید.

154و برای اینکه نعمت خود را بر نیکوکاران کامل کنیم و برای توضیح هر چیز، به موسی کتاب دادیم به عنوان هدایت و رحمتی تا شاید قومش به دیدار پروردگارشان یقین پیدا کنند.

155و این قرآن کتابی است مبارک که آن را نازل کرده‌ایم. پس از آن پیروی کنید و پروا داشته باشید باشد که مورد رحمت قرار گیرید.

156تا دیگر نگویید: «کتاب فقط بر دو گروه پیش از ما نازل شد و ما از آموزه‌های آنان بی‌خبر بودیم.»

157و اینکه نگویید: «اگر کتابی بر ما نازل می‌شد، قطعاً از آنان هدایت‌یافته‌تر بودیم.» در حالی که کتابی روشن از سوی پروردگارتان به سوی شما آمده است که هدایت و رحمتی است. پس چه کسی ستمکارتر است از آن کس که آیات خدا را تکذیب کند و از آن روی برگرداند؟ به زودی کسانی را که از آیات ما روی برمی‌گردانند، به سزای روی‌گردانی‌شان عذابی سخت خواهیم داد.

158آیا جز این انتظار می‌کشند که فرشتگان به سراغشان بیایند، یا پروردگارت بیاید، یا برخی از نشانه‌های پروردگارت بیاید؟ اما روزی که برخی از نشانه‌های پروردگارت بیاید، ایمان آوردنِ کسانی که پیش از آن ایمان نیاورده بودند یا با ایمان خود کار نیکی انجام نداده بودند، سودی نخواهد داشت. بگو: «منتظر باشید! ما نیز منتظریم.»

159بی‌گمان تو را با کسانی که دین خود را پاره‌پاره کردند و به دسته‌هایی تقسیم شدند، هیچ کاری نیست. کارشان تنها با خداست، سپس او آنان را از آنچه می‌کردند آگاه خواهد ساخت.

160هر کس کار نیکی بیاورد، ده برابر آن پاداش دارد؛ و هر کس کار بدی بیاورد، جز به مانند آن کیفر داده نشود، و به آنان ستمی نخواهد شد.

161بگو: پروردگارم مرا به راهی راست هدایت کرده است، دینی استوار، آیین ابراهیم یکتاپرست، و او از مشرکان نبود.

162بگو: بی‌گمان نماز من و قربانی من و زندگی من و مرگ من، همه برای خدا، پروردگار جهانیان است.

163او را شریکی نیست. به این فرمان داده شده‌ام و من نخستین تسلیم‌شوندگانم.

164بگو: «آیا جز خدا پروردگاری بجویم، در حالی که او پروردگار همه چیز است؟» و هیچ کس جز آنچه (خود) کسب کرده، به دست نمی‌آورد. و هیچ گناهکاری بار گناه دیگری را بر دوش نمی‌کشد. سپس بازگشت همه شما به سوی پروردگارتان است و او شما را از حقیقت آنچه در آن اختلاف داشتید، آگاه خواهد ساخت.

165اوست کسی که شما را جانشینان زمین قرار داد و برخی از شما را بر برخی دیگر درجات بخشید تا شما را در آنچه به شما داده است، بیازماید. همانا پروردگار تو در کیفر دادن سریع است و اوست بسیار آمرزنده و مهربان.