Davar

95Şüphesiz Allah, tohumu ve çekirdeği yarıp filizlendirendir. O, ölüden diriyi çıkarır, diriden de ölüyü çıkarır. İşte Allah budur! O halde nasıl olur da haktan çevrilirsiniz?

96O, karanlığı yarıp sabahı çıkarandır. Geceyi dinlenme zamanı kılmış, güneşi ve ayı bir hesap üzere hareket ettirmiştir. İşte bu, mutlak güç sahibi ve her şeyi bilen Allah'ın takdiridir.

97Karaların ve denizlerin karanlıklarında yolunuzu bulmanız için yıldızları sizin için kılan O'dur. Bilen bir kavim için ayetleri gerçekten açıklamışızdır.

98Sizi tek bir nefisten yaratan O'dur. Sonra sizin için bir karar yeri ve bir de emanet yeri kılmıştır. Anlayan bir kavim için ayetleri gerçekten açıklamışızdır.

99Gökten su indiren O'dur. Onunla her türlü bitkiyi bitirdik. Ondan yeşil filizler çıkardık, onlardan da üst üste binmiş başaklar çıkarırız. Hurma ağaçlarından da sarkmış salkımlar. Üzüm bağları, zeytin ve nar bahçeleri de (yarattık); yapıca birbirine benzer, tatça benzemez. Meyve verdikleri zaman meyvelerine ve olgunlaşmalarına bir bakın! Şüphesiz bunda inanan bir kavim için ayetler vardır.

100O inkârcılar, cinleri Allah'a ortak koşuyorlar; oysa onları O yaratmıştır. Ve O'na cahilce oğullar ve kızlar uydurdular. O, onların yakıştırdığı şeylerden münezzehtir ve çok yücedir.

101O, göklerin ve yerin yaratıcısıdır. Eşi olmadığı halde nasıl çocuğu olabilir? Her şeyi O yaratmıştır ve her şeyi hakkıyla bilendir.

102İşte O, Allah'tır, sizin Rabbinizdir! O'ndan başka ilah yoktur. Her şeyin yaratıcısı O'dur, öyleyse yalnızca O'na ibadet edin. Ve O, her şeye Vekil'dir.

103Gözler O'nu idrak edemez; fakat O, bütün gözleri kuşatır. O, en ince ayrıntıları bilir ve her şeyden haberdardır.

104De ki, ey Nebi, "Rabbinizden size nice basiretler gelmiştir. Kim görürse kendi lehinedir, kim de kör olursa kendi aleyhinedir. Ben sizin üzerinize bir vekil değilim."

105İşte böylece ayetleri açıklıyoruz ki, inkarcılar "Sen ders almışsın" desinler ve bilen bir topluluk için onu (Kur'an'ı) apaçık kılalım.

106Sana Rabbinden vahyedilene uy, ey Nebi. O'ndan başka ilah yoktur. Müşriklerden yüz çevir.

107Allah dileseydi, O'na asla ortak koşmazlardı. Biz seni onların üzerine bir vekil kılmadık ve sen onlardan sorumlu değilsin.

108Müşriklerin Allah'tan başka yalvardıklarına sövmeyin ki, onlar da bilgisizlikleri yüzünden haddi aşarak Allah'a sövmesinler. İşte böylece Biz, her ümmetin amelini kendilerine güzel gösterdik. Sonunda hepsi Rablerine dönecekler ve O da onlara yaptıklarını kendilerine bildirecektir.

109En ağır yeminleriyle Allah'a yemin ederler ki, eğer kendilerine bir mucize gelse, ona mutlaka inanacaklar. De ki: "Mucizeler ancak Allah katındandır." Size ne bildirecek ki, onlara bir mucize gelse de inanmayacaklar?

110İlk başta inanmadıkları gibi, Biz de onların kalplerini ve gözlerini çeviririz; onları azgınlıkları içinde şaşkın şaşkın dolaşmaya bırakırız.

111Onlara melekleri gönderseydik, ölüleri onlarla konuşturup, istedikleri her türlü mucizeyi de gösterseydik, yine de inanmazlardı; ancak Allah izin verirse başka. Fakat onların çoğu bunu bilmezler.

112Böylece her peygamber için, insan ve cin şeytanlarından, aldatmak için birbirlerine süslü sözler fısıldayan düşmanlar kıldık. Rabbin dileseydi, bunu yapamazlardı. Öyleyse onları ve uydurduklarını bırak.

113Ahirete inanmayanların kalpleri ona meyletsin, ondan hoşnut olsun ve kötü amellerini işlemeye devam etsinler diye.

114De ki: "Allah'tan başka bir hakem mi arayacağım? Oysa O, size Kitab'ı hak ile eksiksiz açıklanmış olarak indirmiştir." Kendilerine Kitap verilenler, onun Rabbin tarafından hak ile indirildiğini bilirler. Öyleyse şüphe edenlerden olma.

115Rabbinin sözü, doğruluk ve adaletle kemal bulmuştur. O'nun sözlerini değiştirecek kimse yoktur. O, işitendir, bilendir.

116Yeryüzündekilerin çoğuna uyarsan, seni Allah'ın yolundan saptırırlar. Onlar sadece zanna uyarlar ve sadece yalan uydururlar.

117Şüphesiz Rabbin, kendi yolundan sapanı da, doğru yolda olanı da en iyi bilendir.

118O halde, eğer O'nun ayetlerine gerçekten inanıyorsanız, sadece Allah'ın adı anılarak kesilenden yiyin.

119Allah'ın adı anılarak kesilenden niçin yemeyesiniz ki? Oysa O, size haram kıldıklarını zaten açıklamıştır; ancak zaruret halinde yemek zorunda kaldıklarınız müstesna. Fakat birçok insan, bilgisizce kendi heva ve hevesleriyle (başkalarını) saptırıyorlar. Şüphesiz Rabbin, haddi aşanları en iyi bilendir.

120Günahın açığından da gizlisinden de sakının. Muhakkak ki günah kazananlar, yaptıklarının karşılığını göreceklerdir.

121Allah'ın adı anılmadan kesilenden yemeyin, çünkü bu şüphesiz bir fısktır. Muhakkak ki şeytanlar, sizinle tartışmaları için dostlarına telkin ederler. Eğer onlara itaat ederseniz, siz de şüphesiz Allah'a ortak koşmuş olursunuz.

122Ölü iken kendisine hayat verdiğimiz ve insanlar arasında yürümesi için bir nur bahşettiğimiz kimse, hiç çıkamayacağı zifiri karanlıkta kalan kimse gibi midir? İşte kâfirlerin yaptıkları kendilerine böyle süslü gösterilmiştir.

123Böylece her toplumda, orada hileler yapsınlar diye, birtakım günahkâr önderler yarattık. Oysa onlar ancak kendilerine tuzak kurarlar da farkına varmazlar.

124Onlara bir ayet geldiğinde, "Allah'ın elçilerine verilenin benzeri bize de verilmedikçe asla inanmayız" derler. Allah, risaletini nereye vereceğini en iyi bilendir. Suçlulara, kurdukları tuzaklardan dolayı Allah katından bir zillet ve şiddetli bir azap erişecektir.

125Allah kimi doğru yola iletmek isterse, onun göğsünü İslam'a açar. Kimi de saptırmak isterse, onun göğsünü sanki göğe yükseliyormuş gibi daraltır, sıkıştırır. İşte Allah, inanmayanların üzerine böyle pislik (azap) bırakır.

126İşte bu, Rabbinin dosdoğru yoludur. Öğüt alan bir topluluk için ayetleri gerçekten açıklamışızdır.

127Rableri katında onlar için esenlik yurdu vardır. Ve O, yapmakta oldukları sebebiyle onların velisidir.

128Gözet o günü ki, onları hep birlikte toplayacak ve diyecek: "Ey cin topluluğu! İnsanlardan çoğunu saptırdınız." İnsanlardan olan dostları ise diyecekler ki: "Rabbimiz! Birbirimizden faydalandık, ama şimdi bize tayin ettiğin sürenin sonuna ulaştık." Allah diyecek ki: "Allah'ın dilediği hariç olmak üzere, ateş sizin meskeninizdir, orada ebedi kalacaksınız." Şüphesiz Rabbin mutlak hikmet ve ilim sahibidir.

129İşte böylece, işledikleri yüzünden zalimlerin bir kısmını diğerlerine musallat ederiz.

130Allah diyecek ki: "Ey cin ve insan topluluğu! İçinizden size ayetlerimi anlatan ve bu gününüzün gelip çatacağını size bildiren elçiler gelmedi mi?" Onlar diyecekler ki: "Kendi aleyhimize şahitlik ederiz!" Dünya hayatı onları aldatmıştı da, kendilerinin inkarcı olduklarına dair kendi aleyhlerine şahitlik edecekler.

131Bu şundandır ki, Rabbin, halkı gafil iken haksızlık eden bir toplumu helak edici değildir.

132Herkesin dereceleri, yaptıkları amellere göredir. Rabbin de onların yaptıklarından gafil değildir.

133Rabbin, Ganî ve merhamet sahibidir. Dilerse sizi ortadan kaldırır ve yerinize dilediğini getirir, tıpkı sizi başka bir kavmin zürriyetinden yarattığı gibi.

134Size vaat edilen kesinlikle gerçekleşecektir. Ve ondan kaçışınız olmayacaktır.

135De ki: Ey kavmim! Siz elinizden geleni yapın; ben de yapacağım. Yakında kimin akıbetinin hayırlı olacağını göreceksiniz. Şüphesiz ki zalimler asla iflah olmazlar!

136O müşrikler, Allah'ın yarattığı ekinlerden ve hayvanlardan Allah'a bir pay ayırdılar. Kendi iddialarına göre "Bu Allah'a aittir" ve "Bu da ilahlarımıza aittir" dediler. Ama ilahlarına ayrılan pay Allah'a ulaşmazken, Allah'a ayrılan pay ilahlarına gider. Ne kötü hüküm veriyorlar!

137İşte böylece, müşriklerin ortakları onlara çocuklarını öldürmeyi güzel gösterdiler; hem kendilerini helake sürüklemek hem de dinlerini karıştırmak için. Eğer Allah dileseydi, bunu yapmazlardı. O halde onları ve uydurduklarını bırak.

138Kendi iddialarına göre, "Bu hayvanlar ve ekinler dokunulmazdır; bizim dilediklerimizden başkası bunları yiyemez" derler. Bazı hayvanların sırtlarına yük vurmayı yasaklarlar, bazı hayvanları da Allah'ın adını anmadan keserler. Bütün bunları Allah'a iftira ederek yaparlar. Allah onlara bu iftiralarının cezasını verecektir.

139Yine iddialarına göre, "Bu hayvanların karınlarındaki yavrular sadece erkeklerimize aittir, kadınlarımıza haramdır. Eğer ölü doğarsa, o zaman hem erkekler hem de kadınlar onda ortaktır." Allah onlara bu uydurmalarının cezasını verecektir. Şüphesiz O, tam bir hikmet ve ilim sahibidir.

140Gerçekten hüsrana uğramışlardır o kimseler ki, çocuklarını akılsızca ve bilgisizce öldürdüler. Ve Allah'ın kendilerine rızık olarak verdiklerini haram kıldılar. Bütün bunları Allah'a iftira ederek yaptılar. Onlar gerçekten sapmışlardır ve doğru yolu bulamamışlardır.

141O, asmalı ve asmasız bahçeleri, hurma ağaçlarını, tadı farklı ekinleri, görünüşte birbirine benzeyen, tatta farklı olan zeytinleri ve narları yaratandır. Onların meyvelerinden yiyin ve hasat günü zekatını verin, ama israf etmeyin. Şüphesiz O, israf edenleri sevmez.

142Hayvanlardan yük taşıyanlar ve (yere) serilmiş olanlar vardır. Allah'ın size rızık olarak verdiklerinden yiyin ve şeytanın adımlarına uymayın. Şüphesiz o, sizin apaçık düşmanınızdır.

143Allah dört çift (hayvan) yarattı: koyundan bir çift ve keçiden bir çift. De ki: "İki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi, ya da iki dişinin rahimlerinde bulunanları mı? Eğer doğru söyleyenler iseniz, bana bir bilgiye dayanarak haber verin."

144Deveden bir çift ve sığırdan bir çift (yarattı). De ki: "İki erkeği mi haram kıldı, yoksa iki dişiyi mi, ya da iki dişinin rahimlerinde bulunanları mı? Yoksa Allah size bunu emrederken siz şahit miydiniz?" Hiçbir bilgiye dayanmadan insanları saptırmak için Allah'a karşı yalan uydurandan daha zalim kim olabilir? Şüphesiz Allah, zalimler topluluğunu doğru yola iletmez.

145De ki: "Bana vahyolunanlar içinde, yiyen bir kimse için leş, akıtılmış kan, domuz eti -ki o pistir- veya Allah'tan başkası adına kesilmiş bir fısk dışında haram kılınmış bir şey bulamıyorum. Ama kim zaruret halinde kalırsa, isteyerek değil, haddi aşmayarak (yerse), şüphesiz Rabbin çok bağışlayandır, çok merhamet edendir."

146Yahudilere tırnaklı her hayvanı haram kıldık. Sığır ve koyunların da sırtlarına veya bağırsaklarına yapışan yahut kemikle karışanlar dışındaki yağlarını (haram kıldık). Bu, onların isyanları yüzünden onlara verdiğimiz cezadır. Ve şüphesiz biz doğru söyleyenleriz.

147Ama seni yalanlarlarsa, de ki: "Rabbin geniş rahmet sahibidir, ama O'nun azabı suçlu topluluktan geri çevrilmez."

148Müşrikler diyecekler ki: "Eğer Allah dileseydi, ne biz ne de atalarımız O'na ortak koşmazdık ve hiçbir şeyi haram kılmazdık." Onlardan öncekiler de azabımızı tadıncaya kadar (hakikati) yalanladılar. De ki: "Yanınızda bize sunabileceğiniz bir deliliniz var mı? Siz ancak zanna uyuyorsunuz ve siz ancak yalan söylersiniz."

149De ki: "En kesin delil Allah'ındır. Eğer dileseydi, hepinizi elbette doğru yola iletirdi."

150De ki: "Allah'ın bunları haram kıldığına şahitlik edecek şahitlerinizi getirin." Eğer şahitlik ederlerse, sen onlarla beraber şahitlik etme. Ve ayetlerimizi yalanlayanların, ahirete inanmayanların ve Rablerine eş koşanların heveslerine uyma.

151De ki: "Gelin, Rabbinizin size neleri haram kıldığını okuyayım: O'na hiçbir şeyi ortak koşmayın. Ana babaya iyilik edin. Fakirlik korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin. Sizi de onları da biz rızıklandırırız. Açık veya gizli hayasızlıklara yaklaşmayın. Allah'ın haram kıldığı cana haksız yere kıymayın. İşte bunları size emretti ki düşünüp anlayasınız."

152Yetimin malına, rüşdüne erinceye kadar, en güzel şekilde olmadıkça yaklaşmayın. Ölçüyü ve tartıyı adaletle tam yapın. Biz hiçbir nefse gücünün yetmediğini yüklemeyiz. Konuştuğunuz zaman, akraba dahi olsa adil olun. Allah'a verdiğiniz sözü tutun. İşte bunları size emretti ki öğüt alasınız.

153Şüphesiz bu, benim dosdoğru yolumdur. O halde ona uyun; başka yollara uymayın ki sizi O'nun yolundan ayırmasınlar. İşte bunları size emretti ki sakınasınız.

154Ve iyilik yapanlara nimetimizi tamamlamak ve her şeyi açıklamak için Musa'ya Kitab'ı bir hidayet ve rahmet olarak verdik; ta ki Rableriyle buluşacaklarına kesin olarak inansınlar.

155Ve bu 'Kur'an', indirdiğimiz mübarek bir Kitap'tır. Öyleyse ona uyun ve takva sahibi olun ki merhamet edilesiniz.

156Şimdi siz 'putperestler' artık şöyle diyemezsiniz: "Kitaplar bizden önce sadece iki topluluğa indirildi ve biz onların öğretilerinden habersizdik."

157Ve şöyle de diyemezsiniz: "Bize de bir kitap indirilseydi, o topluluklardan daha iyi hidayete ererdik." İşte size Rabbinizden apaçık bir Kitap geldi; bir hidayet ve rahmet olarak. Allah'ın ayetlerini yalanlayıp onlardan yüz çevirenden daha zalim kim olabilir? Ayetlerimizden yüz çevirenleri, yüz çevirmeleri sebebiyle şiddetli bir azapla cezalandıracağız.

158Onlar sadece meleklerin kendilerine gelmesini mi, yahut Rabbinin (azabının) gelmesini mi, yahut Rabbinin bazı büyük alametlerinin gelmesini mi bekliyorlar? Rabbinin bazı alametleri geldiği gün, daha önce iman etmemiş veya imanında bir hayır kazanmamış olan kimsenin imanı kendisine fayda vermez. De ki: "Bekleyin! Biz de bekliyoruz."

159Şüphesiz sen, dinlerini parça parça edip fırkalara ayrılanlar hakkında hiçbir şeyden sorumlu değilsin. Onların işi ancak Allah'a kalmıştır. Ve O, onlara yaptıklarını haber verecektir.

160Kim bir iyilikle gelirse ona on misli vardır. Kim de bir kötülükle gelirse ona ancak bir misliyle karşılık verilir. Onlara zulmedilmez.

161De ki: "Şüphesiz Rabbim beni dosdoğru bir yola, dosdoğru bir dine, İbrahim'in hanif dinine iletti. O, müşriklerden değildi."

162De ki: "Şüphesiz benim namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi olan Allah içindir."

163O'nun ortağı yoktur. Ben bununla emrolundum ve ben Müslümanların ilkiyim.

164De ki: "Oysa O, her şeyin Rabbi iken ben Allah'tan başka bir rab mi arayacağım?" Herkes ancak kendi kazandığının karşılığını alır. Hiçbir günahkâr, başkasının günahını yüklenmez. Sonra hepiniz Rabbinize döneceksiniz ve O, ayrılığa düştüğünüz şeyler hakkında size gerçeği haber verecektir.

165O'dur ki sizi yeryüzünün halifeleri kıldı ve kiminizi kiminizden derecelerle üstün kıldı ki size verdikleriyle sizi imtihan etsin. Şüphesiz Rabbin, cezası pek çabuk olandır. Ama O, gerçekten çok bağışlayıcı, çok merhamet edicidir.