Yunus

Mekkeliler, Kur'an'ı reddettikleri ve Peygamber'e meydan okudukları için kınanmaktadırlar.

Müşriklerden, Firavun kavminin ve Nuh kavminin helakından ibret almaları istenmektedir.

Allah, azap gelmeden önce tövbe eden Yunus kavminin tövbesini kabul etmiştir.

Bu dünya hayatı çok kısadır.

Göklerin ve yerin kudretli Yaratıcısı, insanları hesap için kolayca diriltebilir.

İnsanlar bir musibetle karşılaştıklarında Allah'a yakarırlar, ama durumları düzeldiğinde O'nu çabucak unuturlar.

Peygamber'e sabretmesi ve Allah'a tevekkül etmesi emredilir.

Cüha anahtarlarını kaybetti ve onları bir sokak lambasının altında arıyordu. İnsanlar onun anahtarlarını aradığını gördüler ve yardıma geldiler. Uzun süre aradıktan sonra yoruldular ve ona sordular: "O anahtarları en son ne zaman gördüğünüzü hatırlıyor musunuz?" Cüha cevap verdi: "Yatak odamda." İnsanlar çok sinirlendiler ve ona dediler: "O zaman neden burada arıyorsunuz?" O savundu: "Bu noktayı tercih ediyorum çünkü burada çok daha fazla ışık var!"

Cuhâ'nın savı bana putperestlerin Peygamber'e karşı tutumunu hatırlatıyor. Allah onlara kendi içlerinden bir elçi göndererek onlar için en hayırlı olanı yapmış olmasına rağmen, onlar, Allah'ın kendilerine bunun yerine bir melek göndermesi gerektiğini iddia ettiler. Bunun üzerine Allah, bu iddiaya cevaben 2. ayeti indirdi. {İmam Kurtubî}

Biri sorabilir ki, "Allah onlara neden sadece bir melek elçi olarak göndermedi?" Bu iyi bir soru. Şu noktaları göz önünde bulundurun:

1. İnsanların bir meleği gerçek suretinde görmesi ve onunla etkileşim kurması imkansız olurdu, bu yüzden bir insan suretinde gelmesi gerekirdi. Eğer bu olsaydı, inkarcılar onun bir melek olduğuna inanmazlardı, Allah'ın 6:8-9'da buyurduğu gibi.

2. Eğer Allah bir melek-peygamber göndermiş olsaydı, putperestler şöyle itiraz ederlerdi: "Bu peygamber, sırf melek olduğu için Ramazan ayının tamamını oruç tutabilir, günde 5 vakit namaz kılabilir ve hac için uzun mesafeler kat edebilir. İnsanlar bunların hiçbirini yapamaz." Bu yüzden Allah onlara, bu şeylerin aslında yapılabileceğini göstermek için kendileri gibi bir insan gönderdi.

3. Ayrıca, bir peygamberin örnek olması gerekir. Bu yüzden insanlar arasında yaşamalı, onlar gibi evlenmeli, onlar gibi yiyip içmelidir. Onlara iyi bir eş, baba ve evlat olmanın ne anlama geldiğini öğretebilmelidir. Melekler ise bunların hiçbirini yapamaz.

Daha önce 29. Sure'de belirttiğimiz gibi, Arap alfabesi 29 harften oluşur; bunlardan 14'ü, Elif-Lam-Ra, Ta-Ha ve Ha-Mim gibi 29 surenin başında tek tek veya gruplar halinde yer alır. İmam İbn Kesir, 2:1 ayetinin tefsirinde, bu 14 harfin 'صِرَاطٌ عَلَى حَقٍّ نَمْسِكُهُ' şeklinde okunan bir Arapça cümleye dönüştürülebileceğini ve bunun da 'Hikmetli, yetkili ve harikalarla dolu bir metin.' anlamına geldiğini belirtir. Müslüman âlimler bu 14 harfi açıklamaya çalışmış olsalar da, gerçek anlamlarını Allah'tan başka kimse bilemez.

Birisi, "Cennette namaz kılacak ve oruç tutacak mıyız?" diye sorabilir. Kısa cevap hayırdır. Müminler sadece bu dünyada namaz kılar, zekat verir ve oruç tutar. Ancak Ahiret'te, 10. ayette belirtildiği gibi, zamanlarını Cennet'in zevklerini tadarak, güzel sözler söyleyerek ve Allah'ı överek geçireceklerdir. Cennet ehli yiyecek veya içecek istediğinde, sadece "Sübhanallah" derler ve hemen servis edilir. Yeme veya içmeleri bittiğinde ise "Elhamdülillah" derler. (İmam İbn Kesir)

Bu surenin özel bir yanı var—suyun zikredilme sayısı.

1. İnkar edenler Cehennem'de kaynar su içecekler (ayet 4).

Müminler için Cennet'te nehirler akacak (ayet 9).