تحریم

این سوره عموماً به وضعیتی می‌پردازد که در خانه‌ی پیامبر (ص) با دو تن از همسران ایشان پیش آمد و آن‌ها از روی حسادت، رفتاری خاص از خود نشان دادند.

به هر دو همسر گفته می‌شود که از خدا پروا کنند و از داستان‌های همسر نوح (ع)، همسر لوط (ع)، همسر فرعون (آسیه) و مریم (مادر عیسی (ع)) درس بگیرند.

اگر کسی رازی را به ما سپرد، نباید آن را برای دیگران فاش کنیم.

اگر کسی اشتباهی کرد، لازم نیست همه‌ی کارهایی را که کرده است به او یادآوری کنیم.

پیامبر (ص) هر شب به دیدار همه همسرانشان می‌رفتند. یک روز، ایشان در خانه همسرشان زینب (س) کمی بیشتر ماندند، جایی که به ایشان عسل تعارف شد – چیزی که آن را بسیار دوست می‌داشتند. همسران ایشان، عایشه و حفصه، بسیار حسادت کردند و نقشه‌ای کشیدند که وقتی پیامبر به دیدارشان رفتند، هر یک به ایشان بگویند که دهانشان بوی خوبی نمی‌دهد، زیرا می‌دانستند که ایشان از بوهای نامطبوع خوششان نمی‌آید. حفصه دومین نفری بود که این را به ایشان گفت. پس ایشان به او قول دادند که دیگر هرگز عسل نخواهند خورد و به او فرمودند که این موضوع را بین خودشان نگه دارد. اما او با هیجان آنچه را اتفاق افتاده بود به عایشه گفت، بنابراین پیامبر از این نحوه عمل راضی نبودند. خداوند چگونگی رفتار آنان را به پیامبر (ص) وحی کرد. آیات ابتدایی این سوره به پیامبر (ص) می‌گویند که ایشان مجبور نیستند چیزی را که دوست دارند، فقط برای خشنودی کسی، بر خود حرام کنند. (روایت شده توسط امام مسلم)

طبق آیه ۲ این سوره، اگر کسی سوگندی را بشکند، می‌تواند کفاره آن را با موارد زیر بپردازد:

۱. اطعام ۱۰ مسکین، به این صورت که به هر یک از آنها غذایی بدهد که خودشان معمولاً می‌خورند، یا:

۲. سه روز روزه گرفتن، اگر نتوانند مسکینان را اطعام کنند.

این حکم در آیه ۸۹ سوره مائده توضیح داده شده است.

طبق آیه ۴، پیامبر به تمام جزئیات آنچه همسرش فاش کرده بود نپرداخت. این در عربی «تغافل» نامیده می‌شود که به معنای نادیده گرفتن برخی چیزهاست، زیرا آنها مهم نیستند یا نمی‌خواهید کسی را شرمنده کنید. ما باید فقط بر مسائل مهم و جدی تمرکز کنیم. در انگلیسی می‌گویند: «Pick your battles» (نبردهای خود را انتخاب کن).

صلاح‌الدین رهبری مسلمان و بسیار مورد احترام بود. یک روز، او با سربازانش در اردوگاهی نشسته بود که برخی از آنها شروع به مزاح کردند. یکی از سربازان کفشی را به سمت دیگری پرتاب کرد، اما به او نخورد. کفش درست جلوی صلاح‌الدین افتاد، و او بی‌توجه به آنچه رخ داده بود، به سمت دیگری نگاه کرد.

شاید ماداگاسکار ۲ را دیده باشید. در آن فیلم، صحنه‌ای از فرود اضطراری وجود دارد که هواپیما شروع به شیرجه رفتن می‌کند و تمام حیوانات داخل آن وحشت‌زده می‌شوند. مارتی به الکس می‌گوید که آن‌ها بهترین دوستان یکدیگر بوده‌اند. الکس موافقت می‌کند و می‌گوید که می‌خواهد به اشتباهی اعتراف کند. مارتی قول می‌دهد که الکس را هر کاری که کرده باشد، ببخشد. الکس می‌گوید که متاسف است که آی‌پاد مارتی را اشتباهاً شکسته است. مارتی خیلی عصبانی می‌شود و فریاد می‌زند: چی؟! می‌کشمت! بنابراین، در یک ثانیه، مارتی تمام کارهای خوبی را که الکس انجام داده بود، به خاطر یک اشتباه کوچک فراموش می‌کند.

عالمی به نام سهل با دیگران در کاروانی سفر می‌کرد. ناگهان، راهزنان به آن‌ها حمله کردند و آن‌ها را نزد سرکرده دزدان بردند. سهل متوجه شد که همه دزدان غذایی را که از کاروان دزدیده بودند می‌خوردند، به جز سرکرده‌شان. وقتی سهل از او پرسید چرا با آن‌ها غذا نمی‌خورد، او گفت: امروز دوشنبه است و من همیشه دوشنبه‌ها و پنجشنبه‌ها مانند پیامبر روزه می‌گیرم. سهل شوکه شد، اما چیزی نگفت. سه سال بعد، سهل گفت که در حین حج، کعبه را طواف می‌کرد که با همان مردی روبرو شد که قبلاً سرکرده دزدان بود. سهل گفت: سبحان الله! چه اتفاقی افتاد؟ مرد گفت: خب، من تمام درهای بین خودم و خداوند را بسته بودم، به جز درِ روزه. بنابراین خداوند رحمت خود را از طریق همان یک در بر من فرو ریخت و تمام درها را برایم گشود.

اگر کسی کار اشتباهی انجام می‌دهد، نباید از آن شخص متنفر باشیم، اما ممکن است از کار اشتباهی که او انجام می‌دهد، ناخشنود باشیم. و اگر کسی کارهای خوب و بد انجام می‌دهد، نباید به او با تحقیر نگاه کنیم یا او را از رحمت خداوند ناامید کنیم. باید سعی کنیم او را به شیوه‌ای ملایم به سوی او بازگردانیم. حتی اگر کسی در ماه رمضان روزه می‌گیرد اما نماز نمی‌خواند، نباید به او بگوییم که روزه نگیرد. بلکه باید با او درباره اهمیت نماز صحبت کنیم.

خداوند اشتباهات صادقانه را می‌بخشد. یک بار، برای سخنرانی به مسجدی در آمریکا رفتم. در جلسه پرسش و پاسخ، یک خواهر مسلمان تازه وارد پرسید که آیا او به روش صحیح روزه می‌گرفته است یا خیر. او گفت که بر اساس جزوه‌ای که سه سال پیش هنگام پذیرش اسلام به او داده شده بود، صبح از خواب بیدار می‌شد، وعده غذایی می‌خورد و روزه خود را تا غروب آفتاب ادامه می‌داد. من پرسیدم چه ساعتی صبح برای وعده غذایی بیدار می‌شد، و او گفت: حدود ۱۰:۳۰ صبح! البته او به روش اشتباه روزه می‌گرفت – او باید این وعده غذایی را قبل از اذان صبح می‌خورد. اما خداوند او را می‌بخشد، زیرا او نمی‌دانست. او حتی لازم نبود روزه‌های آن سه رمضان را قضا کند. همین حکم در صورتی که اشتباهاً به قبله اشتباه (جهت نماز) نماز بخوانید نیز صدق می‌کند.

بعضی از مردم در متدین‌ترین خانه‌ها زندگی می‌کنند، اما مسلمان نمی‌شوند، مانند همسر نوح، همسر لوط، پدر ابراهیم و پسر نوح. برخی در پلیدترین خانه‌ها زندگی می‌کنند و خداوند آنها را به اسلام هدایت می‌کند، مانند آسیه، همسر فرعون. درس اینجا این است که: هیچ کس جز خداوند نمی‌تواند هدایت کند.