منافقون
المُنَافِقُون
المُنافِقُون
LEARNING POINTS
این سوره به رفتار منافقین مدینه، به ویژه مردی به نام ابن سلول، میپردازد.
منافقین دروغ گفتند و توطئه کردند تا مردم را از گرویدن به اسلام و انفاق به مسلمانان نیازمند بازدارند.
مؤمنان دعوت شدهاند که به الله ایمان راستین بیاورند و در راه او انفاق کنند پیش از آنکه دیر شود.
منافقان ایمانی ندارند.
1هنگامی که منافقان نزد تو میآیند، میگویند: «ما گواهی میدهیم که تو قطعاً رسول خدا هستی.» و خدا میداند که تو رسول او هستی، ولی خدا گواه است که منافقان قطعاً دروغگو هستند. 2سوگندهایشان را سپری ساختهاند تا (مردم را) از راه خدا بازدارند. چه بد است آنچه میکنند! 3این بدان سبب است که ایمان آوردند و سپس کافر شدند، از این رو بر دلهایشان مهر نهاده شده و نمیفهمند.
إِذَا جَآءَكَ ٱلۡمُنَٰفِقُونَ قَالُواْ نَشۡهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُۥ وَٱللَّهُ يَشۡهَدُ إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ لَكَٰذِبُونَ 1ٱتَّخَذُوٓاْ أَيۡمَٰنَهُمۡ جُنَّةٗ فَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۚ إِنَّهُمۡ سَآءَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ 2ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ ءَامَنُواْ ثُمَّ كَفَرُواْ فَطُبِعَ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ فَهُمۡ لَا يَفۡقَهُونَ3
هر چه که برق میزند طلا نیست
4چون آنها را ببینی، ظاهرشان تو را به شگفتی وامیدارد. و چون سخن گویند، گفتارشان را میشنوی. گویی که آنها چوبهای تکیه داده شدهاند. هر بانگی را بر خود میپندارند. ایشان دشمنند، پس از آنان برحذر باش. خداوند نابودشان کند! چگونه از حق رویگردان میشوند؟
۞ وَإِذَا رَأَيۡتَهُمۡ تُعۡجِبُكَ أَجۡسَامُهُمۡۖ وَإِن يَقُولُواْ تَسۡمَعۡ لِقَوۡلِهِمۡۖ كَأَنَّهُمۡ خُشُبٞ مُّسَنَّدَةٞۖ يَحۡسَبُونَ كُلَّ صَيۡحَةٍ عَلَيۡهِمۡۚ هُمُ ٱلۡعَدُوُّ فَٱحۡذَرۡهُمۡۚ قَٰتَلَهُمُ ٱللَّهُۖ أَنَّىٰ يُؤۡفَكُونَ4
دیگر توبه نیست
5و چون به آنان گفته شود: بیایید تا رسول خدا برای شما آمرزش بخواهد، سرهایشان را برمیگردانند و [ای پیامبر] آنان را میبینی که متکبرانه روی میگردانند. 6برایشان یکسان است چه برایشان آمرزش بخواهی و چه نخواهی، هرگز خداوند آنان را نخواهد بخشید. قطعاً خداوند قوم فاسق را هدایت نمیکند.
وَإِذَا قِيلَ لَهُمۡ تَعَالَوۡاْ يَسۡتَغۡفِرۡ لَكُمۡ رَسُولُ ٱللَّهِ لَوَّوۡاْ رُءُوسَهُمۡ وَرَأَيۡتَهُمۡ يَصُدُّونَ وَهُم مُّسۡتَكۡبِرُونَ 5سَوَآءٌ عَلَيۡهِمۡ أَسۡتَغۡفَرۡتَ لَهُمۡ أَمۡ لَمۡ تَسۡتَغۡفِرۡ لَهُمۡ لَن يَغۡفِرَ ٱللَّهُ لَهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡفَٰسِقِينَ6
BACKGROUND STORY
رئیس منافقین، ابن سلول، شنید که یکی از مهاجرین مسلمان مکی، مسلمانی از مدینه را لگد زده است. پس ابن سلول بسیار خشمگین شد و به دیگر منافقین گفت: «این مهاجرین چطور جرأت میکنند چنین کاری کنند؟ من به شما گفتم، سگی را سیر کن، تو را میخورد. همین است. اگر از تأمینشان دست بردارید، آنها از محمد فرار خواهند کرد. وقتی به مدینه بازگردیم، عزتمندان و قدرتمندان ما آن بیارزشها را بیرون خواهند کرد.» جوانی به نام زید آنچه ابن سلول گفت را شنید و آن را به پیامبر گزارش داد. ابن سلول نزد پیامبر سوگند خورد که زید دروغ میگوید. بعدها، آیات زیر نازل شد. پس پیامبر به زید گفت که او راست میگوید. {به روایت امام بخاری}.
نفرت نسبت به مؤمنان
7اینانند که میگویند: به کسانی که نزد رسول خدا هستند انفاق نکنید تا (از گرد او) پراکنده شوند. در حالی که خزانههای آسمانها و زمین از آنِ خداست، ولی منافقان درک نمیکنند. 8میگویند: اگر به مدینه بازگردیم، قطعاً عزیزان، ذلیلان را از آنجا بیرون خواهند کرد. در حالی که عزت از آنِ خدا و رسولش و مؤمنان است، ولی منافقان نمیدانند.
هُمُ ٱلَّذِينَ يَقُولُونَ لَا تُنفِقُواْ عَلَىٰ مَنۡ عِندَ رَسُولِ ٱللَّهِ حَتَّىٰ يَنفَضُّواْۗ وَلِلَّهِ خَزَآئِنُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَٰكِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ لَا يَفۡقَهُونَ 7يَقُولُونَ لَئِن رَّجَعۡنَآ إِلَى ٱلۡمَدِينَةِ لَيُخۡرِجَنَّ ٱلۡأَعَزُّ مِنۡهَا ٱلۡأَذَلَّۚ وَلِلَّهِ ٱلۡعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِۦ وَلِلۡمُؤۡمِنِينَ وَلَٰكِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ لَا يَعۡلَمُونَ8
SIDE STORY
یک حاکم مسلمان، معروف به منصور، روزی در خواب فرشته مرگ را به شکل یک مرد دید. منصور بسیار ترسید و از فرشته پرسید: من کی خواهم مرد؟ فرشته دستش را بالا آورد و 5 انگشت نشان داد. منصور بیدار شد و از مردم خواست خوابش را تعبیر کنند. برخی گفتند: شما تا 5 ساعت دیگر خواهید مرد. آنها 5 ساعت صبر کردند و اتفاقی نیفتاد. دیگران گفتند: 5 روز، 5 هفته، یا 5 ماه، اما هیچ اتفاقی نیفتاد. سرانجام، امام ابوحنیفه، یکی از بزرگترین علمای تمام دوران، را دعوت کردند که گفت: فرشته مرگ به شما میگوید که او نمیداند. زمان مرگ شما یکی از 5 چیزی است که هیچکس جز الله نمیداند.
این 5 چیز در آخرین آیه سوره لقمان (31:34) به شرح زیر ذکر شدهاند:
1. فقط الله میداند دقیقا چه زمانی قیامت فرا میرسد.
2. فقط او میداند چه زمانی باران خواهد بارید، چند قطره باران فرو خواهد ریخت، چه مقدار از آن توسط انسانها و حیوانات استفاده خواهد شد و چه مقدار به زمین فرو خواهد رفت.
3. فقط او همه چیز را درباره نوزادی که در شکم مادرش است میداند، از جمله اینکه پسر است یا دختر، چه زمانی به دنیا خواهد آمد، چقدر عمر خواهد کرد، چگونه زندگی خود را سپری خواهد کرد، آیا خوشبخت خواهد بود یا بدبخت، و آیا به بهشت خواهد رفت یا جهنم.
تنها او میداند که انسان در آینده چه چیزی کسب خواهد کرد؛ از مال و اعمال و غیره.
و تنها او میداند که انسان دقیقاً چه زمانی و کجا خواهد مرد.
WORDS OF WISDOM
درباره خوابها، پیامبر فرمودند که سه نوع هستند:
۱. خوابی از جانب خداوند – مثلاً وقتی خود را شاد، در حال لذت بردن از زندگی، یا در بهشت میبینید. میتوانید خواب خود را برای اعضای خانواده یا دوستان نزدیک تعریف کنید، اما آن را با همه در میان نگذارید زیرا ممکن است برخی افراد حسادت کنند.
۲. کابوسی از جانب شیطان – مثلاً وقتی خود را در حال رنج کشیدن، خفه شدن، یا مردن میبینید. بهتر است این را با کسی در میان نگذارید، زیرا کسانی که شما را دوست دارند، نگران شما خواهند شد و کسانی که شما را دوست ندارند، از اینکه خواب بدی دیدهاید خوشحال خواهند شد.
۳. خوابی از جانب خودتان – مثلاً اگر هفته آینده امتحان نهایی دارید و مدام به امتحانات فکر میکنید، ممکن است خواب ببینید که به مدرسه میروید و امتحان میدهید. اگر خواب مادربزرگتان را میبینید که ۲ سال پیش فوت کرده است، این به این دلیل است که دلتنگ او هستید. (روایت شده توسط امام مسلم) برخی خوابها به حقیقت میپیوندند (مانند خوابهای یوسف علیهالسلام و پادشاه مصر در سوره ۱۲)، اما بسیاری از آنها نه. برخی افراد میتوانند خوابها را به درستی تعبیر کنند، اما بسیاری از مردم نمیتوانند. با خوابها حواستان پرت نشود. همیشه به یاد داشته باشید که خداوند آنچه را که برای شما بهترین است انجام میدهد و شما همیشه تحت مراقبت او هستید.
ما مطمئنیم که روزی خواهیم مرد. اما نمیدانیم کِی. پس، باید همیشه سعی کنیم کارهای خوب انجام دهیم و منتظر نمانیم تا خیلی دیر شود. پیامبر به ما فرمودند:
فراغتت را پیش از گرفتاریات غنیمت بشمار.
ثروتت را پیش از فقرت غنیمت بشمار.
سلامتیات را پیش از بیماریات غنیمت بشمار.
جوانیات را پیش از پیریات غنیمت بشمار.
و زندگیات را پیش از مرگت غنیمت بشمار. (به روایت امام حاکم)
هنگامی که مرگ فرا میرسد، مردم درمییابند که بیشتر عمر خود را صرف کارهایی کردهاند که در روز قیامت اهمیت واقعی ندارند.
باایمان و بخشنده باش
9ای کسانی که ایمان آوردهاید! اموال و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل نکند؛ و هر کس چنین کند، آنان همان زیانکارانند. 10و از آنچه به شما روزی دادهایم انفاق کنید، پیش از آنکه مرگ یکی از شما فرا رسد و بگوید: پروردگارا! چرا مرا مدت کمی به تأخیر نینداختی تا صدقه دهم و از صالحان شوم؟ 11ولی هرگز خداوند کسی را هنگامی که اجلش فرا رسد به تأخیر نمیاندازد؛ و خداوند به آنچه انجام میدهید آگاه است.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُلۡهِكُمۡ أَمۡوَٰلُكُمۡ وَلَآ أَوۡلَٰدُكُمۡ عَن ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ 9وَأَنفِقُواْ مِن مَّا رَزَقۡنَٰكُم مِّن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَ أَحَدَكُمُ ٱلۡمَوۡتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوۡلَآ أَخَّرۡتَنِيٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ قَرِيبٖ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُن مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينَ 10وَلَن يُؤَخِّرَ ٱللَّهُ نَفۡسًا إِذَا جَآءَ أَجَلُهَاۚ وَٱللَّهُ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ11