صافات
الصَّافَّات
الصَّافّات

LEARNING POINTS
این سوره بر برخی حقایق بنیادین از جمله توحید خداوند، زندگی پس از مرگ و نبوت محمد (ص) تأکید دارد.
داستانهای قوم نوح، ابراهیم، لوط و الیاس (علیهمالسلام) برای هشدار به منکران، به دلیل انکار حق، ذکر شدهاند.
بتپرستان به دلیل اینکه پیامبر (ص) را شاعری مجنون میخواندند، ادعا میکردند که فرشتگان دختران خدا هستند و معاد را به تمسخر میگرفتند، مورد انتقاد قرار گرفتهاند.
درِ رحمت الهی همیشه باز است، چنانکه در داستان قوم یونس (علیهالسلام) مشاهده میشود.
این سوره به جزئیات بیشتری درباره مجازات کافران و پاداش مؤمنان در آخرت میپردازد.
کافران در روز قیامت چنان مبهوت و حیران خواهند شد که نه قادر به یاری یکدیگر خواهند بود و نه حتی خودشان را.
به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) وحی میشود که رسولان خدا همیشه در نهایت پیروزند.

خدای یگانه
1سوگند به صفبستگان، 2و به رانندگان [ابرها]، 3و به تلاوتکنندگان ذکر! 4همانا معبود شما یکی است— 5پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان آن دو است، و پروردگار خاوران.
وَٱلصَّٰٓفَّٰتِ صَفّٗا 1فَٱلزَّٰجِرَٰتِ زَجۡرٗا 2فَٱلتَّٰلِيَٰتِ ذِكۡرًا 3إِنَّ إِلَٰهَكُمۡ لَوَٰحِدٞ 4رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا بَيۡنَهُمَا وَرَبُّ ٱلۡمَشَٰرِقِ5
آسمان آراسته و حفظ شده
6بیگمان ما آسمان دنیا را با زینت ستارگان آراستیم. 7و برای حفاظت از هر شیطان سرکش. 8آنان نمیتوانند به ملأ اعلی گوش فرا دهند و از هر سو پرتاب میشوند. 9برای راندنشان. و برای آنان عذابی پایدار است. 10مگر آنکه کسی خبری را برباید، پس شهابی ثاقب او را دنبال کند.
إِنَّا زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِزِينَةٍ ٱلۡكَوَاكِبِ 6وَحِفۡظٗا مِّن كُلِّ شَيۡطَٰنٖ مَّارِدٖ 7لَّا يَسَّمَّعُونَ إِلَى ٱلۡمَلَإِ ٱلۡأَعۡلَىٰ وَيُقۡذَفُونَ مِن كُلِّ جَانِبٖ 8دُحُورٗاۖ وَلَهُمۡ عَذَابٞ وَاصِبٌ 9إِلَّا مَنۡ خَطِفَ ٱلۡخَطۡفَةَ فَأَتۡبَعَهُۥ شِهَابٞ ثَاقِبٞ10
پرسشی از منکران معاد
11اکنون از ایشان بپرس: آیا آفرینش آنان دشوارتر است یا آنچه ما آفریدهایم؟ بیگمان ما ایشان را از گِل چسبنده آفریدیم. 12بلکه تو در شگفتی از آنکه آنان کفر میورزند، و حال آنکه تو را ریشخند میکنند. 13و چون به ایشان پند داده شود، هرگز متذکر نمیشوند. 14و چون آیه ای ببینند، آن را مسخره میکنند، 15و میگویند: «این چیزی جز سحر آشکار نیست.» 16آیا وقتی بمیریم و خاک و استخوان شویم، واقعاً برانگیخته خواهیم شد؟ 17آه! و پدران ما نیز؟ 18بگو: «آری! و شما رسوا خواهید شد.»
فَٱسۡتَفۡتِهِمۡ أَهُمۡ أَشَدُّ خَلۡقًا أَم مَّنۡ خَلَقۡنَآۚ إِنَّا خَلَقۡنَٰهُم مِّن طِينٖ لَّازِبِۢ 11بَلۡ عَجِبۡتَ وَيَسۡخَرُونَ 12وَإِذَا ذُكِّرُواْ لَا يَذۡكُرُونَ 13وَإِذَا رَأَوۡاْ ءَايَةٗ يَسۡتَسۡخِرُونَ 14وَقَالُوٓاْ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّا سِحۡرٞ مُّبِينٌ 15أَءِذَا مِتۡنَا وَكُنَّا تُرَابٗا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَبۡعُوثُونَ 16أَوَ ءَابَآؤُنَا ٱلۡأَوَّلُونَ 17قُلۡ نَعَمۡ وَأَنتُمۡ دَٰخِرُونَ18
منکران روز قیامت
19فقط یک صیحه خواهد بود، آنگاه بیدرنگ همه چیز را خواهند دید. 20خواهند گفت: «ای وای! ما هلاک شدیم! این روز قیامت است!» 21به آنها گفته خواهد شد: «این همان روز فصل است که آن را تکذیب میکردید.» 22خداوند به فرشتگان خواهد فرمود: «گرد آورید همه کسانی را که ستم کردند، و همسرانشان را، و هر آنچه را که میپرستیدند 23به جای الله، سپس همه آنها را به سوی راه جهنم برانید.» 24و نگهشان دارید. قطعاً مورد سؤال قرار خواهند گرفت. 25آنگاه از آنها پرسیده میشود: «شما را چه شده است که دیگر نمیتوانید یکدیگر را یاری کنید؟» 26به راستی، در آن روز آنها کاملاً تسلیم خواهند شد.
فَإِنَّمَا هِيَ زَجۡرَةٞ وَٰحِدَةٞ فَإِذَا هُمۡ يَنظُرُونَ 19وَقَالُواْ يَٰوَيۡلَنَا هَٰذَا يَوۡمُ ٱلدِّينِ 20هَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡفَصۡلِ ٱلَّذِي كُنتُم بِهِۦ تُكَذِّبُونَ 21ٱحۡشُرُواْ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ وَأَزۡوَٰجَهُمۡ وَمَا كَانُواْ يَعۡبُدُونَ 22مِن دُونِ ٱللَّهِ فَٱهۡدُوهُمۡ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡجَحِيمِ 23وَقِفُوهُمۡۖ إِنَّهُم مَّسُۡٔولُونَ 24مَا لَكُمۡ لَا تَنَاصَرُونَ 25بَلۡ هُمُ ٱلۡيَوۡمَ مُسۡتَسۡلِمُونَ26
گمراهکنندگان در برابر گمراهان
27آنها به جان هم افتاده، یکدیگر را ملامت خواهند کرد. 28گمراهان خواهند گفت: «شما بودید که ما را از حق بازداشتید.» 29گمراهکنندگان پاسخ خواهند داد: «نه! شما خودتان کافر شدید.» 30ما بر شما هیچ تسلطی نداشتیم. بلکه شما خودتان اهل اسراف بودید. 31حکم پروردگارمان بر همه ما محقق شد؛ ما قطعاً عذاب را خواهیم چشید. 32ما شما را به گمراهی کشاندیم، زیرا خودمان گمراه شده بودیم. 33همانا در آن روز، همگی در عذاب شریک خواهند بود.
وَأَقۡبَلَ بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ يَتَسَآءَلُونَ 27قَالُوٓاْ إِنَّكُمۡ كُنتُمۡ تَأۡتُونَنَا عَنِ ٱلۡيَمِينِ 28قَالُواْ بَل لَّمۡ تَكُونُواْ مُؤۡمِنِينَ 29وَمَا كَانَ لَنَا عَلَيۡكُم مِّن سُلۡطَٰنِۢۖ بَلۡ كُنتُمۡ قَوۡمٗا طَٰغِينَ 30فَحَقَّ عَلَيۡنَا قَوۡلُ رَبِّنَآۖ إِنَّا لَذَآئِقُونَ 31فَأَغۡوَيۡنَٰكُمۡ إِنَّا كُنَّا غَٰوِينَ 32فَإِنَّهُمۡ يَوۡمَئِذٖ فِي ٱلۡعَذَابِ مُشۡتَرِكُونَ33
هشدار به بتپرستان
34اینچنین با مجرمان رفتار میکنیم.
إِنَّا كَذَٰلِكَ نَفۡعَلُ بِٱلۡمُجۡرِمِينَ34
اجر مؤمنان
40اما برای بندگان برگزیده خدا فرق خواهد داشت. 41آنها روزیهای معلومی خواهند داشت: 42میوههای گوناگون. و گرامی داشته خواهند شد 43در باغهای پرنعمت، 44روبروی یکدیگر بر تختها. 45شراب طهوری از چشمهای روان بر آنان گردانده میشود. 46که سفید و نوشیدنش گواراست. 47نه زیانی به آنان میرساند و نه مستشان میکند. 48و با آنان همسرانی فروهشتهنگاه با چشمان درشت و زیبا هستند، 49گویی آنان مرواریدهای مکنون هستند.
إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ 40أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ رِزۡقٞ مَّعۡلُومٞ 41فَوَٰكِهُ وَهُم مُّكۡرَمُونَ 42فِي جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ 43عَلَىٰ سُرُرٖ مُّتَقَٰبِلِينَ 44يُطَافُ عَلَيۡهِم بِكَأۡسٖ مِّن مَّعِينِۢ 45بَيۡضَآءَ لَذَّةٖ لِّلشَّٰرِبِينَ 46لَا فِيهَا غَوۡلٞ وَلَا هُمۡ عَنۡهَا يُنزَفُونَ 47وَعِندَهُمۡ قَٰصِرَٰتُ ٱلطَّرۡفِ عِينٞ 48كَأَنَّهُنَّ بَيۡضٞ مَّكۡنُونٞ49
Verse 49: روبروی یکدیگر بودن یعنی اینکه آنها هیچ کینهای از یکدیگر به دل نخواهند داشت.

BACKGROUND STORY
دو دوست بودند که تصمیم گرفتند کسب و کارشان را از هم جدا کنند. یکی از آنها مؤمن بود که صدقه میداد، به امید پاداش در آخرت. دیگری زندگی پس از مرگ را انکار میکرد و مؤمن را مسخره میکرد.
کافر میگفت: «عقلت را از دست دادهای؟ آیا واقعاً به این 'آخرت' و این حرفها اعتقاد داری؟ آیا واقعاً بعد از اینکه بمیریم و بدنهایمان در قبر بپوسد، برای حسابرسی خواهیم ایستاد؟» او پیوسته مؤمن را تحت فشار قرار میداد تا حسابرسی را انکار کند، اما او هرگز تسلیم نشد.
سرانجام، هر دو مردند. مؤمن وارد بهشت (جنت) شد و منکر وارد جهنم. آیات ۵۱ تا ۵۹ واکنش مؤمن را هنگامی که شریک تجاریاش را در آتش میبیند، بیان میکنند.
گفتگوی اهل جنت
50آنگاه رو به یکدیگر کرده، از هم میپرسند. 51یکی از آنها میگوید: «من در دنیا همدمی داشتم» 52که از من میپرسید: «آیا تو واقعاً به رستاخیز ایمان داری؟ 53هنگامی که بمیریم و خاک و استخوان شویم، آیا به راستی برای حسابرسی برانگیخته خواهیم شد؟» 54سپس میپرسد: «آیا میخواهید عاقبت او را ببینید؟» 55سپس او را در میان جهنم خواهد دید. 56سپس خواهد گفت: «والله! نزدیک بود به خاطر تو هلاک شوم.» 57«لولا رحمت پروردگارم، من نیز گرفتار میشدم.» 58سپس از یارانش خواهد پرسید: «آیا گمان میکنید که ما هرگز نخواهیم مرد، 59جز همان مرگ نخستینمان، و ما مانند دیگران عذاب نخواهیم شد؟» 60این است حقیقتاً فوز عظیم. 61برای چنین عزتی، همگان باید با جدیت بکوشند.
فَأَقۡبَلَ بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖ يَتَسَآءَلُونَ 50قَالَ قَآئِلٞ مِّنۡهُمۡ إِنِّي كَانَ لِي قَرِينٞ 51يَقُولُ أَءِنَّكَ لَمِنَ ٱلۡمُصَدِّقِينَ 52أَءِذَا مِتۡنَا وَكُنَّا تُرَابٗا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَدِينُونَ 53قَالَ هَلۡ أَنتُم مُّطَّلِعُونَ 54فَٱطَّلَعَ فَرَءَاهُ فِي سَوَآءِ ٱلۡجَحِيمِ 55قَالَ تَٱللَّهِ إِن كِدتَّ لَتُرۡدِينِ 56وَلَوۡلَا نِعۡمَةُ رَبِّي لَكُنتُ مِنَ ٱلۡمُحۡضَرِينَ 57أَفَمَا نَحۡنُ بِمَيِّتِينَ 58إِلَّا مَوۡتَتَنَا ٱلۡأُولَىٰ وَمَا نَحۡنُ بِمُعَذَّبِينَ 59إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ 60لِمِثۡلِ هَٰذَا فَلۡيَعۡمَلِ ٱلۡعَٰمِلُونَ61

BACKGROUND STORY
ابوجَهْل و دیگر بتپرستان مکه، هنگامی که پیامبر (ص) آنها را از زَقّوم، درختی وحشتناک که از اعماق جهنم میروید، برحذر داشت، ایشان را مسخره کردند. آنها گفتند: «چگونه ممکن است درختی در جهنم بروید؟»
ابوجَهْل به دیگر بتپرستان گفت: «این زَقّوم چیزی جز خرمای لذیذ با کره نیست!» سپس آیات ۶۲ تا ۶۵ نازل شد و بیان کرد که این درخت ظاهری وحشتناک و طعمی ناگوار دارد.
پذیرایی اهل جهنم
62آیا این کام، پذیرایی بهتری است یا درخت زقوم؟ 63ما به راستی آن را مایه آزمایشی برای ستمکاران قرار دادیم. 64همانا آن درختی است که از قعر جهنم میروید، 65میوهاش گویی سرهای شیاطین است. 66فاجران حتماً از آن میخورند و شکمها را از آن پر میکنند. 67سپس بر آن، آمیزهای از نوشیدنی جوشان به آنها نوشانده خواهد شد. 68سپس آنها به جایگاهشان در جهنم باز خواهند گشت.
أَذَٰلِكَ خَيۡرٞ نُّزُلًا أَمۡ شَجَرَةُ ٱلزَّقُّومِ 62إِنَّا جَعَلۡنَٰهَا فِتۡنَةٗ لِّلظَّٰلِمِينَ 63إِنَّهَا شَجَرَةٞ تَخۡرُجُ فِيٓ أَصۡلِ ٱلۡجَحِيمِ 64طَلۡعُهَا كَأَنَّهُۥ رُءُوسُ ٱلشَّيَٰطِينِ 65فَإِنَّهُمۡ لَأٓكِلُونَ مِنۡهَا فَمَالُِٔونَ مِنۡهَا ٱلۡبُطُونَ 66ثُمَّ إِنَّ لَهُمۡ عَلَيۡهَا لَشَوۡبٗا مِّنۡ حَمِيمٖ 67ثُمَّ إِنَّ مَرۡجِعَهُمۡ لَإِلَى ٱلۡجَحِيمِ68

تقلید کورکورانه
69به راستی پدرانشان را در گمراهی آشکار یافتند، 70پس در پی آنان شتافتند! 71و به راستی بیشتر پیشینیان پیش از آنان گمراه شده بودند، 72با اینکه ما پیش از آن بیمدهندگانی در میانشان فرستاده بودیم. 73پس بنگر که سرانجام بیمدادهشدگان چه شد. 74اما برای بندگان برگزیده خدا متفاوت خواهد بود.
إِنَّهُمۡ أَلۡفَوۡاْ ءَابَآءَهُمۡ ضَآلِّينَ 69فَهُمۡ عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِمۡ يُهۡرَعُونَ 70وَلَقَدۡ ضَلَّ قَبۡلَهُمۡ أَكۡثَرُ ٱلۡأَوَّلِينَ 71وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا فِيهِم مُّنذِرِينَ 72فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُنذَرِينَ 73إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ74
پیامبر نوح
75و نوح ما را ندا داد، و ما چه نیکو پاسخدهندگانی هستیم! 76و او و خاندانش را از اندوه بزرگ رهانیدیم. 77و نسل او را تنها باقیماندگان قرار دادیم. 78و نام نیک او را در میان آیندگان باقی گذاشتیم. 79سلام بر نوح در میان جهانیان! 80همانا ما اینگونه نیکوکاران را پاداش میدهیم. 81او قطعاً از بندگان مخلص ما بود. 82سپس دیگران را غرق کردیم.
وَلَقَدۡ نَادَىٰنَا نُوحٞ فَلَنِعۡمَ ٱلۡمُجِيبُونَ 75وَنَجَّيۡنَٰهُ وَأَهۡلَهُۥ مِنَ ٱلۡكَرۡبِ ٱلۡعَظِيمِ 76وَجَعَلۡنَا ذُرِّيَّتَهُۥ هُمُ ٱلۡبَاقِينَ 77وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِ فِي ٱلۡأٓخِرِينَ 78سَلَٰمٌ عَلَىٰ نُوحٖ فِي ٱلۡعَٰلَمِينَ 79إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ 80إِنَّهُۥ مِنْ عِبَادِنَا ٱلْمُؤْمِنِينَ 81ثُمَّ أَغۡرَقۡنَا ٱلۡأٓخَرِينَ82
پیامبر ابراهیم
83و همانا از شیعیان او ابراهیم بود. 84آن زمان که با قلبی سلیم نزد پروردگارش آمد. 85و به پدرش و قومش گفت: «چه میپرستید؟» 86آیا معبودان باطل را به جای الله میخواهید؟ 87پس چه گمان میبرید از پروردگار جهانیان؟ 88پس نگاهی به ستارگان افکند و در دل خود اندیشید. 89آنگاه گفت: «من سخت بیمارم.» 90پس از او روی برگرداندند و رفتند. 91آنگاه به سراغ بتهایشان رفت و (به تمسخر) گفت: «آیا (از این قربانیها) نمیخورید؟» 92شما را چه شده است که سخن نمیگویید؟ 93سپس به سرعت به سوی آنها روی آورد و با دست راستش بر آنها کوبید. 94آنگاه قومش شتابان به سوی او آمدند. 95او گفت: "چگونه میپرستید آنچه را که با دستان خود میتراشید، 96در حالی که خداوند شما را و هر آنچه را که میکنید آفریده است؟" 97آنها گفتند: "برای او کورهای بسازید و او را در آتش سوزان بیندازید." 98و خواستند به او گزند رسانند، اما ما آنها را فرو افکندیم.
وَإِنَّ مِن شِيعَتِهِۦ لَإِبۡرَٰهِيمَ 83إِذۡ جَآءَ رَبَّهُۥ بِقَلۡبٖ سَلِيمٍ 84إِذۡ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوۡمِهِۦ مَاذَا تَعۡبُدُونَ 85أَئِفۡكًا ءَالِهَةٗ دُونَ ٱللَّهِ تُرِيدُونَ 86فَمَا ظَنُّكُم بِرَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ 87فَنَظَرَ نَظۡرَةٗ فِي ٱلنُّجُومِ 88فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٞ 89فَتَوَلَّوۡاْ عَنۡهُ مُدۡبِرِينَ 90فَرَاغَ إِلَىٰٓ ءَالِهَتِهِمۡ فَقَالَ أَلَا تَأۡكُلُونَ 91مَا لَكُمۡ لَا تَنطِقُونَ 92فَرَاغَ عَلَيۡهِمۡ ضَرۡبَۢا بِٱلۡيَمِينِ 93فَأَقۡبَلُوٓاْ إِلَيۡهِ يَزِفُّونَ 94قَالَ أَتَعۡبُدُونَ مَا تَنۡحِتُونَ 95وَٱللَّهُ خَلَقَكُمۡ وَمَا تَعۡمَلُونَ 96قَالُواْ ٱبۡنُواْ لَهُۥ بُنۡيَٰنٗا فَأَلۡقُوهُ فِي ٱلۡجَحِيمِ 97فَأَرَادُواْ بِهِۦ كَيۡدٗا فَجَعَلۡنَٰهُمُ ٱلۡأَسۡفَلِينَ98
Verse 98: او نمیخواست با آنها به جشنشان برود.

BACKGROUND STORY
ابراهیم (ع) یکی از بزرگترین پیامبران بود که زندگی خود را در راه خدمت به الله گذراند. وقتی به ۸۶ سالگی رسید، برای داشتن فرزند بیتاب بود، پس برای فرزندی صالح دعا کرد. سرانجام، الله اسماعیل (ع) را به او عطا کرد.

طبیعتاً، ابراهیم (ع) پسرش را با تمام وجود دوست داشت. یک شب، او خواب دید که پسر یگانهاش (که در آن زمان ۱۳ ساله بود) را قربانی میکند. او این خواب را چند بار دید، پس از اسماعیل (ع) پرسید: «چه باید بکنیم؟» اسماعیل (ع) پاسخ داد: «آنچه را که الله به تو امر کرده، انجام بده!»
هنگامی که ابراهیم (ع) و پسرش برای قربانی آماده شدند، الله او را ندا داد: «ای ابراهیم! تو رؤیا را به حقیقت پیوستهای. اکنون تو قلبت را کاملاً تسلیم ما کردهای، پس پسرت به تو بازگردانده شد!» سپس قوچی از آسمان فرستاده شد و به جای او قربانی گردید. ما هر سال این داستان را در عید قربان گرامی میداریم.

WORDS OF WISDOM
ممکن است کسی بپرسد: «چه کسی قرار بود قربانی شود: اسماعیل یا اسحاق (علیهماالسلام)؟» پاسخ کوتاه این است که اسماعیل (علیهالسلام) بود، به دلایل زیر. داستان در آیات ۱۰۰-۱۱۱ درباره دستور به ابراهیم (علیهالسلام) برای قربانی کردن پسرش صحبت میکند. پس از پایان داستان، ابراهیم (علیهالسلام) طبق آیه ۱۱۲ با پسر دومش، اسحاق (علیهالسلام)، پاداش داده شد.

به ابراهیم (علیهالسلام) دستور داده شد که پسر اولش را قربانی کند. اسحاق (علیهالسلام) پسر دوم او بود. داستان قربانی در مکه اتفاق افتاد، جایی که اسماعیل (علیهالسلام) زندگی میکرد. اسحاق (علیهالسلام) هرگز به مکه نیامد.
در سوره هود (۱۱:۷۱)، به ساره، همسر اول ابراهیم (علیهالسلام)، توسط فرشتگان مژده داده شد که پسری به نام اسحاق (علیهالسلام) خواهد داشت که او نیز به بلوغ رسیده و پسری به نام یعقوب (علیهالسلام) خواهد داشت. ابراهیم (علیهالسلام) در آن زمان ۹۹ ساله بود. پسری که قرار بود قربانی شود، جوانی بود، بنابراین باید اسماعیل (علیهالسلام) باشد.

WORDS OF WISDOM
نامهای بسیاری از پیامبران و شخصیتها در قرآن، معانی عمیقی دارند که ریشه در زبانهای اصلی آنها مانند آرامی، عبری و مصری باستان دارد. این معانی اغلب بازتابدهنده ویژگیها یا داستان آن شخص هستند و لایه عمیقتری از درک را به روایت آنها میافزایند.
نامهای ایمان و امید عبارتند از: **ابراهیم** (ع)، به معنای «الگو»، و **اسحاق** (ع)، «خندان». نامهای مرتبط با مهماننوازی و پاسخهای الهی عبارتند از: **یوسف** (ع)، «میزبان»، و **اسماعیل** (ع)، «خدا میشنود».
صبر و پایداری در نامهای **نوح** (ع)، «ماندگار»، و **ایوب** (ع)، «آسیبدیده»، منعکس شده است که استقامت آنها را در برابر چالشها برجسته میکند.
نامهای دیگر بر نقشهای خاصی تأکید دارند: **موسی** (ع) به معنای «پسر کوچک» است که یادآور دوران اولیه زندگی اوست، و **داوود** (ع) به معنای «مرد قدرت» است که نشاندهنده قدرت و اقتدار اوست.
نامهایی مانند **جبرئیل** (ع)، «صاحب قدرتهای عظیم»، و **مریم** (ع)، «تسلیمشونده در عبادت»، نقشهای الهی و ارادت عمیق آنها را برجسته میکنند.
در نهایت، فرعون و قارون مفاهیم دنیوی را بازتاب میدهند. «فرعون» به معنای «خانه بزرگ» است که نماد عظمت است، در حالی که «قارون» به معنای «کسی که مملو از ثروت است»، تمرکز دنیوی شخصیت او را به تصویر میکشد.
ابراهیم، اسماعیل و قربانی
99بعداً ابراهیم گفت: «من به سوی پروردگارم میروم، او مرا هدایت خواهد کرد.» 100پروردگارا! به من فرزندی صالح عطا کن.» 101پس ما او را به پسری حلیم بشارت دادیم. 102پس چون (پسر) به سن کار کردن با او رسید، ابراهیم گفت: «ای فرزندم! من در خواب دیدهام که باید تو را قربانی کنم. پس نظرت چیست؟» او پاسخ داد: «ای پدر! آنچه را که به تو امر شده انجام بده. انشاءالله مرا از صابران خواهی یافت.» 103پس چون هر دو تسلیم شدند، و ابراهیم او را بر پهلویش خواباند، 104ما او را ندا دادیم که: «ای ابراهیم! 105تو رؤیا را تصدیق کردی. ما اینگونه نیکوکاران را پاداش میدهیم. 106همانا این آزمایشی آشکار بود. 107و پسرش را با ذبحی عظیم فدا کردیم. 108و برای ابراهیم در میان آیندگان نام نیک نهادیم: 109سلام بر ابراهیم. 110اینچنین نیکوکاران را پاداش میدهیم. 111او به راستی از بندگان مؤمن ما بود. 112سپس به او بشارت اسحاق را دادیم؛ پیامبری از صالحین. 113ما او و اسحاق را برکت دادیم. و از ذریه آن دو، برخی نیکوکار بودند و برخی آشکارا به خود ستم کردند.
وَقَالَ إِنِّي ذَاهِبٌ إِلَىٰ رَبِّي سَيَهۡدِينِ 99رَبِّ هَبۡ لِي مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ 100فَبَشَّرۡنَٰهُ بِغُلَٰمٍ حَلِيمٖ 101فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ ٱلسَّعۡيَ قَالَ يَٰبُنَيَّ إِنِّيٓ أَرَىٰ فِي ٱلۡمَنَامِ أَنِّيٓ أَذۡبَحُكَ فَٱنظُرۡ مَاذَا تَرَىٰۚ قَالَ يَٰٓأَبَتِ ٱفۡعَلۡ مَا تُؤۡمَرُۖ سَتَجِدُنِيٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلصَّٰبِرِينَ 102فَلَمَّآ أَسۡلَمَا وَتَلَّهُۥ لِلۡجَبِينِ 103وَنَٰدَيۡنَٰهُ أَن يَٰٓإِبۡرَٰهِيمُ 104قَدۡ صَدَّقۡتَ ٱلرُّءۡيَآۚ إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ 105إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلۡبَلَٰٓؤُاْ ٱلۡمُبِينُ 106وَفَدَيۡنَٰهُ بِذِبۡحٍ عَظِيمٖ 107وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِ فِي ٱلۡأٓخِرِينَ 108سَلَٰمٌ عَلَىٰٓ إِبۡرَٰهِيمَ 109كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ 110إِنَّهُۥ مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ 111وَبَشَّرۡنَٰهُ بِإِسۡحَٰقَ نَبِيّٗا مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينَ 112وَبَٰرَكۡنَا عَلَيۡهِ وَعَلَىٰٓ إِسۡحَٰقَۚ وَمِن ذُرِّيَّتِهِمَا مُحۡسِنٞ وَظَالِمٞ لِّنَفۡسِهِۦ مُبِينٞ113
پیامبر موسی و پیامبر هارون
114و به تحقیق بر موسی و هارون منت نهادیم، 115و آنان و قومشان را از عذاب بزرگ نجات دادیم. 116و یاریشان کردیم، پس آنان پیروز شدند. 117و به ایشان کتاب مبین عطا کردیم، 118و آنان را به صراط مستقیم هدایت کردیم. 119و بر آنان در میان آیندگان ذکر خیری نهادیم. 120سلام بر موسی و هارون. 121همانا اینگونه نیکوکاران را پاداش میدهیم. 122همانا آن دو از بندگان مؤمن ما بودند.
وَلَقَدۡ مَنَنَّا عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ 114وَنَجَّيۡنَٰهُمَا وَقَوۡمَهُمَا مِنَ ٱلۡكَرۡبِ ٱلۡعَظِيمِ 115وَنَصَرۡنَٰهُمۡ فَكَانُواْ هُمُ ٱلۡغَٰلِبِينَ 116وَءَاتَيۡنَٰهُمَا ٱلۡكِتَٰبَ ٱلۡمُسۡتَبِينَ 117وَهَدَيۡنَٰهُمَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلۡمُسۡتَقِيمَ 118وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِمَا فِي ٱلۡأٓخِرِينَ 119سَلَٰمٌ عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ 120إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ 121إِنَّهُمَا مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ122
پیامبر الیاس
123و همانا الیاس از پیامبران بود. 124هنگامی که به قوم خود گفت: آیا پروا نمیکنید؟ 125آیا بعل را میخوانید و بهترین آفرینندگان را رها میکنید؟ 126الله، پروردگار شما و پروردگار پدران پیشین شما؟ 127اما او را تکذیب کردند، پس قطعاً گرفتار خواهند شد. 128مگر بندگان برگزیده الله. 129ما برای او در میان آیندگان نام نیکو نهادیم. 130سلام بر الیاس. 131اینچنین است که ما نیکوکاران را جزا میدهیم. 132همانا او از بندگان مؤمن ما بود.
وَإِنَّ إِلۡيَاسَ لَمِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ 123إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِۦٓ أَلَا تَتَّقُونَ 124أَتَدۡعُونَ بَعۡلٗا وَتَذَرُونَ أَحۡسَنَ ٱلۡخَٰلِقِينَ 125ٱللَّهَ رَبَّكُمۡ وَرَبَّ ءَابَآئِكُمُ ٱلۡأَوَّلِينَ 126فَكَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمۡ لَمُحۡضَرُونَ 127إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ 128وَتَرَكۡنَا عَلَيۡهِ فِي ٱلۡأٓخِرِينَ 129سَلَٰمٌ عَلَىٰٓ إِلۡ يَاسِينَ 130إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ 131إِنَّهُۥ مِنۡ عِبَادِنَا ٱلۡمُؤۡمِنِينَ132
پیامبر لوط
133و به راستی لوط از پیامبران بود. 134هنگامی که او و همه خاندانش را نجات دادیم، 135مگر پیرزنی که از هلاکشوندگان بود. 136سپس بقیه را یکسره هلاک کردیم. 137شما قطعاً در روز بر ویرانههایشان میگذرید. 138و شب. آیا تعقل نمیکنید؟
وَإِنَّ لُوطٗا لَّمِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ 133إِذۡ نَجَّيۡنَٰهُ وَأَهۡلَهُۥٓ أَجۡمَعِينَ 134إِلَّا عَجُوزٗا فِي ٱلۡغَٰبِرِينَ 135ثُمَّ دَمَّرۡنَا ٱلۡأٓخَرِينَ 136وَإِنَّكُمۡ لَتَمُرُّونَ عَلَيۡهِم مُّصۡبِحِينَ 137وَبِٱلَّيۡلِۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ138
Verse 138: همسر لوط

BACKGROUND STORY
حضرت یونس (ع) سالیان متمادی قوم خود را به اسلام دعوت کرد، اما آنها پیام او را نپذیرفتند. وقتی او بسیار ناامید شد، آنها را از عذاب قریبالوقوع برحذر داشت و سپس بدون اذن خداوند با عجله شهر را ترک کرد.
وقتی قوم او قبل از فرا رسیدن عذاب به اشتباه خود پی بردند، به درگاه خداوند برای آمرزش گریه کردند و او توبه آنها را پذیرفت.
یونس (ع) به دلیل ناشکیباییاش سرانجام در شکم نهنگ قرار گرفت. او در داخل نهنگ آنقدر پریشان بود که روزها پی در پی دعا میکرد. خداوند دعاهای او را پذیرفت و نهنگ او را در ساحلی باز رها کرد.
سپس خداوند گیاهی از کدو را رویاند تا او را از آفتاب و حشرات پناه دهد. سرانجام، او به سوی قوم خود بازگشت و آنها به پیام او ایمان آوردند.

WORDS OF WISDOM
بر اساس آیات ۱۴۳-۱۴۴، یکی از درسهای مهمی که باید آموخت این است که اعمال نیک در زمانهای سخت ما را نجات میدهند.

حضرت یونس (علیهالسلام) نجات یافت، زیرا او همواره دعا میکرد، هم پیش از بلعیده شدن و هم در شکم نهنگ (۲۱:۸۷).
پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) داستان سه مردی را برای ما نقل کردند که پس از ریزش کوه در غاری محبوس شدند. سرانجام، آنها توانستند آزاد شوند پس از آنکه هر یک از آنان یکی از اعمال نیک خود را به درگاه خداوند یادآور شدند.
پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) همچنین فرمودند: «خدا را در خوشیها بشناس، تا او در سختیها تو را یاری کند.»
پیامبر یونس
139و یونس قطعاً از فرستادگان بود. 140هنگامی که به کشتی مملو گریخت. 141آنگاه قرعه انداخت و مغلوب شد و به دریا افکنده شد. 142آنگاه نهنگ او را بلعید در حالی که او ملامت شده بود. 143اگر او از تسبیحکنندگان نبود، 144او قطعاً در شکمش میماند تا روزی که برانگیخته شوند. 145ولی ما او را در خشکی بیآب و علف افکندیم، در حالی که بیمار و ناتوان بود. 146و بر او گیاه کدو رویاندیم. 147و او را به سوی صد هزار نفر یا بیشتر فرستادیم. 148پس ایمان آوردند و ما تا مدتی آنها را بهرهمند ساختیم.
وَإِنَّ يُونُسَ لَمِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ 139إِذۡ أَبَقَ إِلَى ٱلۡفُلۡكِ ٱلۡمَشۡحُونِ 140فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ ٱلۡمُدۡحَضِينَ 141فَٱلۡتَقَمَهُ ٱلۡحُوتُ وَهُوَ مُلِيمٞ 142فَلَوۡلَآ أَنَّهُۥ كَانَ مِنَ ٱلۡمُسَبِّحِينَ 143لَلَبِثَ فِي بَطۡنِهِۦٓ إِلَىٰ يَوۡمِ يُبۡعَثُونَ 144فَنَبَذۡنَٰهُ بِٱلۡعَرَآءِ وَهُوَ سَقِيمٞ 145وَأَنۢبَتۡنَا عَلَيۡهِ شَجَرَةٗ مِّن يَقۡطِينٖ 146وَأَرۡسَلۡنَٰهُ إِلَىٰ مِاْئَةِ أَلۡفٍ أَوۡ يَزِيدُونَ 147فََٔامَنُواْ فَمَتَّعۡنَٰهُمۡ إِلَىٰ حِينٖ148

BACKGROUND STORY
برخی از مشرکان ادعا میکردند که فرشتگان، دختران الله هستند که حاصل ازدواج او با جن میباشند!

در آیات ۱۵۱ تا ۱۵۴، الله (خداوند) مشرکان را به دلیل نسبت دادن دختر به او مورد انتقاد قرار میدهد، در حالی که خودشان از داشتن دختر ناخشنود بودند.
در اسلام، زن و مرد در پیشگاه الله با هم برابرند.
پرسشها به بتپرستان
149بگو (ای پیامبر) آیا پروردگار تو را دختران است و حال آنکه ایشان پسران را (برای خود) میپسندند؟ 150یا از آنها بپرس آیا ما فرشتگان را در برابر چشمانشان مؤنث آفریدیم؟ 151همانا این از دروغهای بزرگ آنهاست که میگویند، 152«خدا فرزند دارد.» همانا آنها دروغگویند. 153آیا او دختران را بر پسران برگزیده است؟ 154شما را چه شده است؟ چگونه چنین ستمی روا میدارید؟ 155پس آیا به خود نمیآیید؟ 156یا مگر برهان روشنی دارید؟ 157پس کتاب مقدس خود را بیاورید، اگر راست میگویید! 158حتی ادعا کردهاند که او با جنها نسبتی دارد! در حالی که جنها خودشان خوب میدانند که چنین کسانی قطعاً گرفتار خواهند شد. 159منزه است خدا و بسیار برتر است از آنچه ادعا میکنند! 160اما برای بندگان برگزیده خدا، اینگونه نخواهد بود. 161همانا شما منکران و هر آنچه را که میپرستید 162هرگز نمیتوانید کسی را از راه او گمراه کنید 163مگر کسانی که در جهنم خواهند سوخت.
فَٱسۡتَفۡتِهِمۡ أَلِرَبِّكَ ٱلۡبَنَاتُ وَلَهُمُ ٱلۡبَنُونَ 149أَمۡ خَلَقۡنَا ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ إِنَٰثٗا وَهُمۡ شَٰهِدُونَ 150أَلَآ إِنَّهُم مِّنۡ إِفۡكِهِمۡ لَيَقُولُونَ 151وَلَدَ ٱللَّهُ وَإِنَّهُمۡ لَكَٰذِبُونَ 152أَصۡطَفَى ٱلۡبَنَاتِ عَلَى ٱلۡبَنِينَ 153مَا لَكُمۡ كَيۡفَ تَحۡكُمُونَ 154أَفَلَا تَذَكَّرُونَ 155أَمۡ لَكُمۡ سُلۡطَٰنٞ مُّبِينٞ 156فَأۡتُواْ بِكِتَٰبِكُمۡ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ 157وَجَعَلُواْ بَيۡنَهُۥ وَبَيۡنَ ٱلۡجِنَّةِ نَسَبٗاۚ وَلَقَدۡ عَلِمَتِ ٱلۡجِنَّةُ إِنَّهُمۡ لَمُحۡضَرُونَ 158سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ 159إِلَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ 160فَإِنَّكُمۡ وَمَا تَعۡبُدُونَ 161مَآ أَنتُمۡ عَلَيۡهِ بِفَٰتِنِينَ 162إِلَّا مَنۡ هُوَ صَالِ ٱلۡجَحِيمِ163
پاسخ فرشتگان
164فرشتگان پاسخ دادند: «هیچیک از ما نیست مگر آنکه جایگاه معینی دارد.» 165«و ما به یقین صفکشیدگانیم.» 166«و ما به یقین تسبیحکنندگانیم.»
وَمَا مِنَّآ إِلَّا لَهُۥ مَقَامٞ مَّعۡلُومٞ 164وَإِنَّا لَنَحۡنُ ٱلصَّآفُّونَ 165وَإِنَّا لَنَحۡنُ ٱلۡمُسَبِّحُونَ166
بتپرستان قبل از قرآن
167به راستی این مشرکان میگفتند، 168"اگر نزد ما هم یادآوری از پیشینیان بود، 169قطعاً از بندگان مخلص خدا میشدیم." 170ولی اکنون به آن کفر میورزند، پس به زودی خواهند دید.
وَإِن كَانُواْ لَيَقُولُونَ 167لَوۡ أَنَّ عِندَنَا ذِكۡرٗا مِّنَ ٱلۡأَوَّلِينَ 168لَكُنَّا عِبَادَ ٱللَّهِ ٱلۡمُخۡلَصِينَ 169فَكَفَرُواْ بِهِۦۖ فَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ170
حمایت از پیامبر
171کلام ما پیش از این به بندگان ما، رسولان، ابلاغ شده است، 172که قطعاً یاری خواهند شد، 173و اینکه لشکریان ما قطعاً پیروز خواهند شد. 174پس ای پیامبر، تا مدتی از آن منکران روی بگردان. 175تو خواهی دید که چه بر سرشان خواهد آمد، و آنان نیز خواهند دید! 176آیا میخواهند در عذاب ما شتاب ورزند؟ 177اما اگر بر آنها فرود آید، چه بد صبحی خواهد بود برای کسانی که انذار شده بودند! 178باز هم، اندکی از آنها اعراض کن. 179تو خواهی دید، و آنها نیز خواهند دید! 180منزه است پروردگارت، پروردگار عزت و اقتدار، از آنچه وصف میکنند! 181سلام بر پیامبران. 182و ستایش از آن خداست، پروردگار عالمیان.
وَلَقَدۡ سَبَقَتۡ كَلِمَتُنَا لِعِبَادِنَا ٱلۡمُرۡسَلِينَ 171إِنَّهُمۡ لَهُمُ ٱلۡمَنصُورُونَ 172وَإِنَّ جُندَنَا لَهُمُ ٱلۡغَٰلِبُونَ 173فَتَوَلَّ عَنۡهُمۡ حَتَّىٰ حِينٖ 174وَأَبۡصِرۡهُمۡ فَسَوۡفَ يُبۡصِرُونَ 175أَفَبِعَذَابِنَا يَسۡتَعۡجِلُونَ 176فَإِذَا نَزَلَ بِسَاحَتِهِمۡ فَسَآءَ صَبَاحُ ٱلۡمُنذَرِينَ 177وَتَوَلَّ عَنۡهُمۡ حَتَّىٰ حِينٖ 178وَأَبۡصِرۡ فَسَوۡفَ يُبۡصِرُونَ 179سُبۡحَٰنَ رَبِّكَ رَبِّ ٱلۡعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ 180وَسَلَٰمٌ عَلَى ٱلۡمُرۡسَلِينَ 181وَٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ182