فرقان

1پربرکت است آنکه فرقان را بر بنده خود نازل کرد تا برای جهانیان بیم‌دهنده باشد. 2اوست آنکه فرمانروایی آسمان‌ها و زمین از آن اوست. فرزندی برنگرفته است و در فرمانروایی شریکی ندارد. و هر چیزی را آفرید و آن را به نیکویی اندازه‌گیری کرد. 3و با این حال، آنها به جای او خدایانی برگزیدند که چیزی نمی‌آفرینند و خودشان آفریده می‌شوند. و برای خودشان نه زیانی را مالک‌اند و نه سودی را. و مالک مرگ و زندگی و رستاخیز نیستند.

4کافران می‌گویند: «این قرآن جز دروغی نیست که او آن را به کمک دیگران ساخته است.» سخن آنها بسیار ستمگرانه و باطل است! 5و می‌گویند: «اینها جز افسانه‌های پیشینیان نیست که او آنها را نوشته است و شب و روز بر او خوانده می‌شود.» 6بگو: «این قرآن را کسی نازل کرده است که رازهای آسمان‌ها و زمین را می‌داند. او همواره آمرزنده و مهربان است.»

7و می‌گویند: «این چه پیامبری است که غذا می‌خورد و در بازارها راه می‌رود؟ چرا فرشته‌ای با او فرستاده نشده که بیم‌دهنده باشد؟» 8یا گنجی به او نازل شود، یا باغی داشته باشد که از آن بخورد!» و ستمکاران می‌گویند: «شما جز از مردی سحر شده پیروی نمی‌کنید.» 9ببین چگونه برای تو مثل‌ها زدند! پس گمراه شدند و نمی‌توانند راهی بیابند. 10پربرکت است آنکه اگر بخواهد، بهتر از آنچه می‌گویند برای تو قرار می‌دهد: باغ‌هایی که از زیر آنها نهرها جاری است و برای تو قصرها قرار می‌دهد.

11در حقیقت، آنها قیامت را انکار می‌کنند. و برای انکارکنندگان قیامت، آتشی سوزان آماده کرده‌ایم. 12هنگامی که (جهنم) آنها را از دور ببیند، صدای خروش و غرش آن را خواهند شنید. 13و هنگامی که در مکانی تنگ از آن (جهنم) افکنده شوند، در حالی که به هم زنجیر شده‌اند، آرزوی مرگ خواهند کرد. 14به آنها گفته می‌شود: "امروز فقط یک بار آرزوی مرگ نکنید، بلکه بارها و بارها آرزوی مرگ کنید!"

15بگو ای پیامبر، آیا این سرنوشت هولناک بهتر است یا بهشت جاودانی که به مؤمنان به عنوان پاداش و سرانجام نهایی وعده داده شده است؟ 16در آنجا هر چه بخواهند، جاودانه خواهند داشت. این وعده‌ای حق از پروردگار توست که شایسته دعا است.

17روزی را به یاد آورید که او مشرکان را با آنچه جز خدا می‌پرستیدند، گرد هم می‌آورد و به معبودانشان می‌گوید: "آیا شما این بندگان مرا گمراه کردید، یا خودشان گمراه شدند؟" 18می‌گویند: "پاک و منزهی تو! ما را نسزد که جز تو سرپرستانی برگزینیم. بلکه تو آنها و پدرانشان را آنقدر از نعمت‌ها برخوردار کردی که تو را از یاد بردند و اکنون مستحق نابودی شدند." 19به آنها که مستحق عذابند گفته می‌شود: "معبودان شما ادعاهای شما را آشکارا تکذیب کرده‌اند. پس اکنون نه می‌توانید عذاب را از خود برگردانید و نه کمکی دریافت کنید." و هر کس از شما که ظلم کند، ما او را عذابی بزرگ می‌چشانیم.

20و ما پیش از تو هیچ رسولی را نفرستادیم مگر آنکه طعام می‌خورد و در بازارها راه می‌رفت. و برخی از شما را وسیله آزمایش برای برخی دیگر قرار دادیم. آیا صبر می‌کنید؟ و پروردگار تو همواره بیناست.

21کسانی که به دیدار ما امید ندارند، از روی تکبر می‌گویند: «چرا فرشتگان بر ما نازل نمی‌شوند؟» یا «چرا پروردگارمان را نمی‌بینیم؟» به یقین در خود بزرگ‌بینی غرق شده‌اند و به شدت طغیان کرده‌اند. 22اما روزی که فرشتگان را ببینند، آن روز برای مجرمان هیچ بشارتی نیست و (به آنها) گفته می‌شود: «دور باشید! دور!» 23سپس به سراغ هر عمل (ظاهراً) نیکی که انجام داده‌اند می‌رویم و آنها را به صورت غبار پراکنده و بر باد رفته درمی‌آوریم. 24اما در آن روز، اهل بهشت بهترین جایگاه و نیکوترین استراحتگاه را خواهند داشت.

25و روزی را به یاد آر که آسمان با ابرها شکافته می‌شود و فرشتگان به شدت نازل می‌گردند. 26سلطنت حق در آن روز تنها از آنِ [خدای] رحمان است. و آن روز برای کافران روزی بسیار دشوار خواهد بود. 27و روزی را به یاد آر که ستمکار از روی حسرت دست‌هایش را می‌گزد و می‌گوید: ای کاش راه را با پیامبر برمی‌گزیدم! 28ای وای بر من! ای کاش هرگز فلانی را دوست صمیمی خود نمی‌گرفتم! 29او مرا از یادآوری (قرآن) گمراه ساخت پس از آنکه به من رسیده بود. و شیطان همواره انسان را تنها گذاشته است.

30پیامبر گلایه کرد: «پروردگارا! قوم من این قرآن را مهجور گذاشتند.» 31و بدین سان برای هر پیامبری دشمنانی از تبهکاران قرار دادیم. و پروردگار تو برای هدایت و یاری کافی است. 32کافران گفتند: «چرا این قرآن یکباره بر او نازل نشد؟» ما آن را این گونه نازل کردیم تا دل تو را با آن استوار گردانیم و آن را به تدریج و با نظم و ترتیب نازل کردیم. 33و هرگاه شبهه‌ای برای تو بیاورند، ما پاسخ حق را به تو می‌دهیم و بهترین توضیح را. 34کسانی که بر صورت‌هایشان به جهنم کشیده می‌شوند، آنان در بدترین جایگاه خواهند بود و اکنون از راه راست دورترین هستند.

35ما به یقین به موسی کتاب دادیم و برادرش هارون را یاور او قرار دادیم. 36ما به آنان دستور داده بودیم: "به سوی قومی بروید که آیات ما را تکذیب می‌کردند." آنگاه تکذیب‌کنندگان را به کلی هلاک کردیم. 37و هنگامی که قوم نوح رسولان را تکذیب کردند، ما آنها را غرق کردیم و آنان را عبرتی برای جهانیان قرار دادیم. و برای ستمکاران عذابی دردناک آماده کرده‌ایم. 38و نیز ما عاد و ثمود و اصحاب الرّس را هلاک کردیم، و اقوام بسیاری را در این میان. 39ما به هر یک از آنان پندهای فراوان دادیم، اما در نهایت هر یک را به کلی نابود کردیم. 40این مکیان حتماً از کنار شهر لوط گذشته‌اند، همان شهری که باران سنگی هولناکی بر آن باریده بود. آیا ویرانه‌های آن را ندیده‌اند؟ در حقیقت، آنان به زندگی دوباره امیدی ندارند.

41و چون تو را ببینند، جز به ریشخندت نگیرند و گویند: «آیا این همان فرستاده‌ای است که خدا او را فرستاده است؟» 42«نزدیک بود ما را از خدایانمان گمراه کند، اگر بر آنها پافشاری نمی‌کردیم.» اما به زودی، هنگامی که عذاب را ببینند، خواهند دانست چه کسی از راه حق بسیار دور شده است. 43آیا دیدی آن کس را که هوای نفس خود را معبود خویش گرفته است؟ آیا تو می‌توانی بر او نگهبان باشی؟ 44یا گمان می‌کنی بیشترشان می‌شنوند یا می‌فهمند؟ آنان جز مانند چهارپایان نیستند، بلکه گمراه‌ترند و از راه حق بسیار دور شده‌اند!

45آیا ندیده‌ای که چگونه پروردگارت سایه را می‌گستراند؟ و اگر می‌خواست آن را ساکن می‌کرد. سپس خورشید را راهنمای آن قرار می‌دهیم، 46سپس آن را اندک اندک برمی‌چینیم؟ 47اوست کسی که شب را برای شما پوششی قرار داد، و خواب را برای آرامش، و روز را برای برخاستن. 48و اوست کسی که بادها را مژده‌دهنده رحمتش می‌فرستد، و از آسمان آبی پاک فرو می‌فرستیم، 49تا با آن سرزمینی مرده را زنده کنیم و آن را به بسیاری از چهارپایان و انسان‌هایی که خود آفریده‌ایم بنوشانیم. 50ما این را مکرراً بیان کرده‌ایم تا مردم متذکر شوند، ولی بیشتر مردم جز کفر نمی‌ورزند. 51و اگر می‌خواستیم، به آسانی به هر امتی بیم‌دهنده‌ای می‌فرستادیم. 52پس از کافران اطاعت مکن، و با این قرآن با آنان جهادی بزرگ کن. 53و اوست کسی که دو دریا را به هم پیوند داد؛ یکی شیرین و گوارا و دیگری شور و تلخ، و میان آن دو حائلی قرار داد که از آن نگذرند. 54و اوست کسی که انسان را از نطفه‌ای آفرید، سپس او را خویشاوند نسبی و سببی قرار داد. و پروردگار تو همواره تواناست. 55اما اینان به جای الله، چیزهایی را می‌پرستند که نه نفعی برایشان دارد و نه ضرری. کافران همواره علیه پروردگارشان همدست می‌شوند.

56ما تو را جز بشارت‌دهنده و بیم‌دهنده نفرستادیم. 57بگو: «من بر این (رسالت) پاداشی از شما نمی‌خواهم، مگر کسی که بخواهد راهی به سوی پروردگارش پیش گیرد.» 58و بر آن زنده‌ای توکل کن که هرگز نمی‌میرد و حمد او را تسبیح گوی. همین بس که پروردگارت به گناهان بندگانش آگاه است. 59اوست آن کس که آسمان‌ها و زمین و آنچه را میان آن دو است در شش روز آفرید، سپس بر عرش استوا یافت. او رحمان است! پس در مورد او از دانای مطلق بپرس.

60و چون به آنان گفته شود: «برای رحمان سجده کنید»، با تکبر می‌پرسند: «رحمان کیست؟ آیا به هر چه تو به ما فرمان دهی سجده کنیم؟» و این جز بر نفرتشان نمی‌افزاید. 61پربرکت است آنکه در آسمان برج‌هایی قرار داد، و نیز چراغی فروزان و ماهی نورانی. 62و اوست آنکه شب و روز را جانشین یکدیگر ساخت، برای کسی که می‌خواهد متذکر شود یا سپاسگزاری کند.

63بندگان رحمان کسانی هستند که بر روی زمین با فروتنی راه می‌روند و هنگامی که نادانان آنان را مخاطب قرار می‌دهند، (تنها) سلام می‌گویند. 64و کسانی هستند که شب را برای پروردگارشان در حال سجده و قیام به سر می‌برند. 65و کسانی هستند که می‌گویند: «پروردگارا! عذاب جهنم را از ما دور بگردان، زیرا عذاب آن همیشگی است، 66آن بدترین قرارگاه و اقامتگاه است.» 67و کسانی که چون انفاق کنند، نه زیاده‌روی می‌کنند و نه تنگ‌نظری، بلکه میان این دو، راه اعتدال را برمی‌گزینند. 68و آنان که با الله معبود دیگری را نمی‌خوانند و نفسی را که الله حرام کرده، جز به حق نمی‌کشند و زنا نمی‌کنند. و هر کس این کارها را انجام دهد، کیفرش را خواهد دید. 69عذابشان در روز قیامت دوچندان می‌شود و در آن جا با خواری جاودانه خواهند ماند. 70مگر کسی که توبه کند و ایمان آورد و کار شایسته کند، پس الله بدی‌هایشان را به نیکی‌ها تبدیل می‌کند. و الله همواره آمرزنده و مهربان است. 71و هر کس توبه کند و کار شایسته کند، پس به سوی الله بازگشتی شایسته کرده است. 72و آنان که گواهی دروغ نمی‌دهند و چون بر لغو بگذرند، با بزرگواری می‌گذرند. 73و آنان کسانی هستند که چون آیات پروردگارشان به آنها یادآوری شود، کر و کور بر آن نمی‌افتند. 74و آنان کسانی هستند که می‌گویند: «پروردگارا! همسران و فرزندانی به ما عطا کن که مایه چشم روشنی ما باشند، و ما را پیشوای پرهیزگاران قرار ده.» 75آنان به پاداش صبرشان، غرفه‌های عالی پاداش داده می‌شوند و با درود و سلام مورد استقبال قرار می‌گیرند. 76جاودانه در آنجا خواهند ماند. چه نیکو قرارگاه و اقامتگاهی!

77بگو ای پیامبر، اهمیت شما نزد پروردگارم تنها به ایمان شماست. ولی اکنون شما (کافران) حق را انکار کرده‌اید، پس عذاب گریبان‌گیر خواهد شد.