نجم
النَّجْم
النَّجْم

LEARNING POINTS
این سوره بیان میکند که پیام پیامبر اکرم (ص) در واقع از جانب خداوند است. بنابراین مردم باید به آنچه او میگوید اعتماد کنند، از جمله این حقیقت که او فرشته جبرئیل (علیه السلام) را دو بار دید — یک بار در مکه و بار دیگر در طول معراج شبانه خود به آسمانها.
به کسانی که بتها را میپرستند، به این امید که آنها در روز قیامت از ایشان دفاع کنند، گفته میشود که مرتکب اشتباه وحشتناکی شدهاند. همچنین به آنها گفته میشود که حتی فرشتگان نیز نمیتوانند بدون اجازه خداوند از کسی دفاع کنند.
خداوند تنها کسی است که همه را میآفریند و از آنها مراقبت میکند. به همین دلیل مردم باید تنها او را بپرستند و به کلام او، قرآن، احترام بگذارند.

BACKGROUND STORY
پیامبر سالها در مکه رنج کشید، به ویژه پس از وفات همسرش خدیجه و عمویش ابوطالب. برای تسلی دادن به پیامبر، خداوند به فرشته جبرئیل امر کرد تا او را به سفری از مسجدالحرام در مکه به مسجدالاقصی در اورشلیم ببرد (۱۷:۱). طبق آیه بعدی، پیامبر سپس به آسمانها برده شد، جایی که سه هدیه از جانب خداوند دریافت کرد:
۱. پنج نماز یومیه.
۲. دو آیه آخر سوره بقره (۲:۲۸۵-۲۸۶).
۳. و وعدهای از جانب خداوند برای بخشش مؤمنان، تا زمانی که این دنیا را ترک کنند در حالی که هیچ کس را شریک او قرار نداده باشند. (روایت شده توسط امام مسلم)
قیامت حق است
1سوگند به ستاره چون فرود آید! 2یار شما محمد (ص) نه گمراه شده و نه به بیراهه رفته است. 3و از روی هوای نفس سخن نمیگوید. 4این نیست مگر وحیی که به او نازل میشود. 5او را فرشتهای بسیار نیرومند و کامل تعلیم داده است، 6که یک بار در هیئت اصلیاش ظاهر شد. 7در افق اعلی، 8آنگاه آنقدر به پیامبر نزدیک شد 9که تنها به اندازه دو کمان یا حتی کمتر بود. 10آنگاه خداوند آنچه را که وحی کرد، به بنده خود از طریق جبرئیل وحی فرمود. 11قلب پیامبر در آنچه دید شک نکرد. 12پس ای بتپرستان، چگونه میتوانید درباره آنچه دید با او مجادله کنید؟ 13و او به یقین بار دیگر آن فرشته را دید که نازل میشد 14نزد سدرة المنتهی، در دورترین نقطه در آسمان هفتم— 15که نزد آن جنت المأوی است— 16در آن هنگام که سدرة المنتهی را شکوهی عظیم فراگرفته بود! 17چشم او کج نشد و از حد خود تجاوز نکرد. 18او به راستی برخی از بزرگترین آیات پروردگارش را دید.
وَٱلنَّجۡمِ إِذَا هَوَىٰ 1مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمۡ وَمَا غَوَىٰ 2وَمَا يَنطِقُ عَنِ ٱلۡهَوَىٰٓ 3إِنۡ هُوَ إِلَّا وَحۡيٞ يُوحَىٰ 4عَلَّمَهُۥ شَدِيدُ ٱلۡقُوَىٰ 5ذُو مِرَّةٖ فَٱسۡتَوَىٰ 6وَهُوَ بِٱلۡأُفُقِ ٱلۡأَعۡلَىٰ 7ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّىٰ 8فَكَانَ قَابَ قَوۡسَيۡنِ أَوۡ أَدۡنَىٰ 9فَأَوۡحَىٰٓ إِلَىٰ عَبۡدِهِۦ مَآ أَوۡحَىٰ 10مَا كَذَبَ ٱلۡفُؤَادُ مَا رَأَىٰٓ 11أَفَتُمَٰرُونَهُۥ عَلَىٰ مَا يَرَىٰ 12وَلَقَدۡ رَءَاهُ نَزۡلَةً أُخۡرَىٰ 13عِندَ سِدۡرَةِ ٱلۡمُنتَهَىٰ 14عِندَهَا جَنَّةُ ٱلۡمَأۡوَىٰٓ 15إِذۡ يَغۡشَى ٱلسِّدۡرَةَ مَا يَغۡشَىٰ 16مَا زَاغَ ٱلۡبَصَرُ وَمَا طَغَىٰ 17١٧ لَقَدۡ رَأَىٰ مِنۡ ءَايَٰتِ رَبِّهِ ٱلۡكُبۡرَىٰٓ18
Verse 13: درختان سدر (که در برخی کشورهای عربی میرویند) به خاطر سایه دلپذیر و میوههایشان معروف هستند. درختی که در اینجا به آن اشاره شده، در آسمان هفتم قرار دارد. پیامبر فرمودند که این درخت بسیار بزرگ است با برگها و میوههای عظیم. (به روایت امام مسلم)

SIDE STORY
یک روز، یک کشاورز تخمی را در یک لانه عقاب متروکه پیدا کرد. او تخم را به مزرعهاش برد و آن را در لانه یکی از مرغهایش گذاشت. تخم از تخم درآمد و جوجه عقاب با تقلید از مرغهای دیگر بزرگ شد. او نیمی از عمرش را در مرغدانی و نیم دیگر را در حیاط گذراند و هرگز سرش را بالا نمیگرفت. یک روز عقاب پیر بالاخره سرش را بالا گرفت و چیز شگفتانگیزی دید: یک عقاب جوان که در آسمان اوج میگرفت. با چشمانی اشکبار، عقاب پیر با خودش گفت: «ای کاش عقاب به دنیا آمده بودم!»

یک روز، یک کشاورز تخمی را در یک لانه عقاب متروکه پیدا کرد. او تخم را به مزرعهاش برد و آن را در لانه یکی از مرغهایش گذاشت. تخم از تخم درآمد و جوجه عقاب با تقلید از مرغهای دیگر بزرگ شد. او نیمی از عمرش را در مرغدانی و نیم دیگر را در حیاط گذراند و هرگز سرش را بالا نمیگرفت. یک روز عقاب پیر بالاخره سرش را بالا گرفت و چیز شگفتانگیزی دید: یک عقاب جوان که در آسمان اوج میگرفت. با چشمانی اشکبار، عقاب پیر با خودش گفت: «ای کاش عقاب به دنیا آمده بودم!»

بیدارباش به بتپرستان
19آیا هرگز به لات و عزی اندیشیدهاید؟ 20و آن سومی، منات را نیز؟ 21آیا برای شما پسران است و برای او دختران؟ 22پس این تقسیم ناعادلانهای است! 23اینها جز نامهایی نیستند که شما و پدرانتان بر آنها نهادهاید؛ نامهایی که خداوند هیچ حجتی بر آن نازل نکرده است. آنها جز از گمان و هواهای نفسانی پیروی نمیکنند، در حالی که هدایت از سوی پروردگارشان به سوی آنها آمده است. 24آیا هر انسانی به هر آنچه آرزو کند میرسد؟ 25در حقیقت، دنیا و آخرت تنها از آنِ خداست. 26چه بسیار فرشتگان والامقامی در آسمانها هستند! حتی آنان نمیتوانند شفاعت کنند مگر پس از آنکه خداوند به هر که بخواهد اذن دهد و تنها برای کسانی که او راضی باشد.
أَفَرَءَيۡتُمُ ٱللَّٰتَ وَٱلۡعُزَّى 19وَمَنَوٰةَ ٱلثَّالِثَةَ ٱلۡأُخۡرَىٰٓ 20أَلَكُمُ ٱلذَّكَرُ وَلَهُ ٱلۡأُنثَىٰ 21تِلۡكَ إِذٗا قِسۡمَةٞ ضِيزَىٰٓ 22إِنۡ هِيَ إِلَّآ أَسۡمَآءٞ سَمَّيۡتُمُوهَآ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلۡطَٰنٍۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَمَا تَهۡوَى ٱلۡأَنفُسُۖ وَلَقَدۡ جَآءَهُم مِّن رَّبِّهِمُ ٱلۡهُدَىٰٓ 23أَمۡ لِلۡإِنسَٰنِ مَا تَمَنَّىٰ 24فَلِلَّهِ ٱلۡأٓخِرَةُ وَٱلۡأُولَىٰ 25وَكَم مِّن مَّلَكٖ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ لَا تُغۡنِي شَفَٰعَتُهُمۡ شَيًۡٔا إِلَّا مِنۢ بَعۡدِ أَن يَأۡذَنَ ٱللَّهُ لِمَن يَشَآءُ وَيَرۡضَىٰٓ26
Verse 24: الله پسری یا دختری ندارد. با اینکه آن بتپرستان از داشتن دختر خوششان نمیآمد، ادعا میکردند که فرشتگان دختران الله هستند.
Verse 25: آیا گمان میکنند آن بتها در روز قیامت آنها را از خداوند محافظت خواهند کرد؟
Verse 26: آیا گمان میکنند که آن بتها میتوانند آنها را در روز قیامت از الله حفظ کنند؟
آیا فرشتگان دختران الله هستند؟
27همانا کسانی که به آخرت ایمان ندارند، فرشتگان را مؤنث مینامند. 28در حالی که هیچ دانشی برای این (ادعا) ندارند. آنان جز از گمان پیروی نمیکنند. و بیگمان گمان هرگز نمیتواند جای حق را بگیرد. 29پس ای پیامبر، از کسی که از ذکر ما روی گردانده و جز زندگی کوتاه این دنیا را نمیخواهد، روی بگردان. 30این نهایت علم آنهاست. همانا پروردگار تو داناتر است به اینکه چه کسی از راه او گمراه شده و چه کسی هدایت یافته است.
إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ لَيُسَمُّونَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ تَسۡمِيَةَ ٱلۡأُنثَىٰ 27وَمَا لَهُم بِهِۦ مِنۡ عِلۡمٍۖ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّۖ وَإِنَّ ٱلظَّنَّ لَا يُغۡنِي مِنَ ٱلۡحَقِّ شَيۡٔٗا 28فَأَعۡرِضۡ عَن مَّن تَوَلَّىٰ عَن ذِكۡرِنَا وَلَمۡ يُرِدۡ إِلَّا ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا 29ذَٰلِكَ مَبۡلَغُهُم مِّنَ ٱلۡعِلۡمِۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِمَنِ ٱهۡتَدَىٰ30

SIDE STORY
پدربزرگی از بومیان اولیه کانادا به نوهاش درباره خیر و شر در این دنیا آموزش میداد. او گفت: «احساس میکنم دو گرگ در قلبم با هم میجنگند. یکی از آنها خوب است و دیگری بد.» پسر جوان پرسید: «به نظر شما کدام یک پیروز میشود؟» پدربزرگ پاسخ داد: «آن گرگی که به آن غذا میدهم.»

طبق متن بعدی، ما نه فرشتهایم و نه شیطان. ما میتوانیم انتخاب کنیم که کار خیر انجام دهیم یا شر. کسانی که کار خیر میکنند و از شر دوری میجویند، از سوی خداوند سخاوتمندانه پاداش داده خواهند شد.
الله میداند چه کسی نیک است؟
31هر آنچه در آسمانها و هر آنچه در زمین است، تنها از آنِ خداست؛ تا بدکاران را به کیفر آنچه کردهاند برساند و نیکوکاران را با بهترین پاداش پاداش دهد. 32همان کسانی که از گناهان کبیره و فواحش دوری میکنند، مگر گناهان صغیره. همانا آمرزش پروردگارت بسیار گسترده است. او شما را به خوبی میشناسد از آن هنگام که شما را از زمین آفرید و آن زمان که جنینهایی در شکم مادرانتان بودید. پس خود را پاک مشمارید؛ او بهتر میداند چه کسی واقعاً پرهیزگار است.
وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ لِيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ أَسَٰٓـُٔواْ بِمَا عَمِلُواْ وَيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ بِٱلۡحُسۡنَى 31ٱلَّذِينَ يَجۡتَنِبُونَ كَبَٰٓئِرَ ٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡفَوَٰحِشَ إِلَّا ٱللَّمَمَۚ إِنَّ رَبَّكَ وَٰسِعُ ٱلۡمَغۡفِرَةِۚ هُوَ أَعۡلَمُ بِكُمۡ إِذۡ أَنشَأَكُم مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ وَإِذۡ أَنتُمۡ أَجِنَّةٞ فِي بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡۖ فَلَا تُزَكُّوٓاْ أَنفُسَكُمۡۖ هُوَ أَعۡلَمُ بِمَنِ ٱتَّقَىٰٓ32

BACKGROUND STORY
ولید بن مغیره، یکی از بزرگترین دشمنان پیامبر، روزی تحت تاثیر قرآن قرار گرفت و تصمیم گرفت اسلام را بپذیرد. اما یکی از دوستان بدکارش بسیار خشمگین شد و به او گفت: «فقط اسلام را ترک کن و من حاضرم در ازای مبلغی ناچیز، به جهنم بروم تا به جای گناهان تو مجازات شوم.» ولید برای خشنود کردن دوستش، این پیشنهاد را پذیرفت، سپس اسلام را ترک کرد و دوباره شروع به آزار و اذیت پیامبر نمود. ولید مقداری پول به دوستش پرداخت، اما از پرداخت بقیه آن خودداری کرد. آیات زیر به ولید میگویند که هیچ کس به جای دیگری مجازات نخواهد شد. درس اینجا این است: ما باید با انجام کارهای درست، سعی کنیم خدا را خشنود کنیم، زیرا خشنود کردن همه غیرممکن است. (به روایت امام طبری)


SIDE STORY
یک روز مردی به نام جُحا سوار بر الاغش بود، در حالی که پسرش پیاده به سمت بازار میرفت.

معامله بد
33آیا دیدی آنکه از اسلام روی برگرداند، 34و اندکی پرداخت تا دیگری به جای او مجازات شود، 35و سپس بازایستاد؟ 36آیا علم غیب نزد اوست که آخرت را میبیند؟ 37یا به او خبر نرسیده است از آنچه در کتاب موسی است، 38و ابراهیم، که به تمام و کمال وفا کرد؟ 39و اینکه هیچ گناهکاری بار گناه دیگری را بر دوش نخواهد کشید، 40و اینکه برای انسان جز آنچه خود کرده است، نیست، 41و نتیجه کار او در نامه اعمالش دیده خواهد شد، 42سپس پاداش کامل خود را خواهند گرفت، و اینکه بازگشت نهایی همه چیز تنها به سوی پروردگار توست.
أَفَرَءَيۡتَ ٱلَّذِي تَوَلَّىٰ 33وَأَعۡطَىٰ قَلِيلٗا وَأَكۡدَىٰٓ 34أَعِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلۡغَيۡبِ فَهُوَ يَرَىٰٓ 35أَمۡ لَمۡ يُنَبَّأۡ بِمَا فِي صُحُفِ مُوسَىٰ 36وَإِبۡرَٰهِيمَ ٱلَّذِي وَفَّىٰٓ 37أَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٞ وِزۡرَ أُخۡرَىٰ 38وَأَن لَّيۡسَ لِلۡإِنسَٰنِ إِلَّا مَا سَعَىٰ 39وَأَنَّ سَعۡيَهُۥ سَوۡفَ يُرَىٰ 40ثُمَّ يُجۡزَىٰهُ ٱلۡجَزَآءَ ٱلۡأَوۡفَىٰ 41وَأَنَّ إِلَىٰ رَبِّكَ ٱلۡمُنتَهَىٰ42
همه چیز به دست خداست.
43و اوست که میخنداند و میگریاند. 44و اوست که زنده میکند و میمیراند. 45و اوست که زوجین را آفرید، نر و ماده را، 46از نطفهای که خارج میشود. 47و اوست که بار دیگر همه را زنده خواهد کرد. 48و اوست که بینیاز میکند و نیازمند میسازد. 49و اوست پروردگار ستاره شِعریٰ. 50و او قوم عاد نخستین را نابود کرد. 51و سپس ثمود را، و هیچ کس را باقی ننهاد. 52و پیش از آن، قوم نوح را هلاک کرد که آنان ستمکارتر و سرکشتر بودند. 53و اوست که شهرهای قوم لوط را زیر و رو کرد. 54چه سخت بود آنچه بر سرشان آمد! 55پس کدام یک از نعمتهای پروردگارت را انکار میکنی؟
وَأَنَّهُۥ هُوَ أَضۡحَكَ وَأَبۡكَىٰ 43وَأَنَّهُۥ هُوَ أَمَاتَ وَأَحۡيَا 44وَأَنَّهُۥ خَلَقَ ٱلزَّوۡجَيۡنِ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰ 45مِن نُّطۡفَةٍ إِذَا تُمۡنَىٰ 46وَأَنَّ عَلَيۡهِ ٱلنَّشۡأَةَ ٱلۡأُخۡرَىٰ 47وَأَنَّهُۥ هُوَ أَغۡنَىٰ وَأَقۡنَىٰ 48وَأَنَّهُۥ هُوَ رَبُّ ٱلشِّعۡرَىٰ 49وَأَنَّهُۥٓ أَهۡلَكَ عَادًا ٱلۡأُولَىٰ 50وَثَمُودَاْ فَمَآ أَبۡقَىٰ 51وَقَوۡمَ نُوحٖ مِّن قَبۡلُۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ هُمۡ أَظۡلَمَ وَأَطۡغَىٰ 52وَٱلۡمُؤۡتَفِكَةَ أَهۡوَىٰ 53فَغَشَّىٰهَا مَا غَشَّىٰ 54فَبِأَيِّ ءَالَآءِ رَبِّكَ تَتَمَارَىٰ55
Verse 55: الشعرى ستارهای درخشان است که برخی از اعراب آن را میپرستیدند.

WORDS OF WISDOM
این نماد (که در پایان آیه 62 عربی میبینیم) یکی از 15 جایگاه در قرآن را مشخص میکند که خواننده باید سجده کند و بگوید: «چهرهام را به آن کس که آن را آفرید و صورت بخشید و با قدرت و توانایی خود به آن توانایی شنیدن و دیدن داد، به سجده میافکنم. پس پربرکت است الله، بهترین آفرینندگان.» {به روایت امام حاکم} یا «سبحان ربی الاعلی» (پاک و منزه است پروردگار من—والاترین).
همه چیز در دستان خداست.
56این پیامبر نذیری است مانند کسانی که پیش از او بودند. 57ساعت بسیار نزدیک است. 58زمان دقیق آن را هیچ کس جز الله نمیداند. 59آیا این سخن را باورنکردنی مییابید، 60و به آن میخندید و نمیگریید؟ 61و هیچ توجهی نمیکنید؟ 62بلکه برای الله سجده کنید و تنها او را بپرستید!
هَٰذَا نَذِيرٞ مِّنَ ٱلنُّذُرِ ٱلۡأُولَى 56أَزِفَتِ ٱلۡأٓزِفَةُ 57لَيۡسَ لَهَا مِن دُونِ ٱللَّهِ كَاشِفَةٌ 58أَفَمِنۡ هَٰذَا ٱلۡحَدِيثِ تَعۡجَبُونَ 59وَتَضۡحَكُونَ وَلَا تَبۡكُونَ 60وَأَنتُمۡ سَٰمِدُونَ 61فَٱسۡجُدُواْۤ لِلَّهِۤ وَٱعۡبُدُواْ62