غافر

1حا-میم. 2تنزیل این کتاب از جانب خداوند عزیز و داناست. 3آمرزنده گناه و پذیرنده توبه، سخت کیفر و صاحب نعمت فراوان. هیچ معبودی جز او نیست. بازگشت (همه) به سوی اوست.

4هیچ کس در آیات الله جز کافران جدال نمی‌کند. پس آسایش و رفاهشان در زمین تو را نفریبد. 5پیش از اینان، قوم نوح (حق را) تکذیب کردند و گروه‌های (دشمن) پس از آنان نیز. هر امتی قصد پیامبر خود را کرد تا او را بگیرد (و آزار دهد) و با باطل مجادله کردند تا حق را با آن از میان بردارند. پس من آنها را مؤاخذه کردم. و عذاب من چگونه (سخت و وحشتناک) بود! 6و اینگونه قول پروردگارت بر کافران محقق گشت که آنان اهل آتشند.

7حاملان عرش و آنان که پیرامون آنند، به ستایش پروردگارشان تسبیح می‌گویند و به او ایمان دارند و برای مؤمنان آمرزش می‌خواهند، (می‌گویند): «پروردگارا! رحمت و دانش تو همه چیز را فرا گرفته است. پس کسانی را که توبه کرده و راه تو را پیروی کرده‌اند، بیامرز و آنان را از عذاب دوزخ نگاه دار.» 8پروردگارا! آنان را به باغ‌های جاودانی که به ایشان وعده داده‌ای، وارد کن و نیز صالحان از پدران و همسران و فرزندانشان را. بی‌گمان تو خود توانای حکیمی. 9و آنان را از بدی‌ها حفظ کن. و هر که را در آن روز از بدی‌هایش حفظ کنی، قطعاً مشمول رحمت تو شده است. و این همان کامیابی بزرگ است.»

10قطعاً به کافران اعلام خواهد شد: «نفرت خدا از کفر شما بیشتر بود از نفرتی که امروز از یکدیگر دارید.» 11فریاد خواهند زد: «پروردگارا! ما را دو بار میراندی و دو بار زنده کردی. اکنون به گناهانمان اعتراف می‌کنیم. پس آیا راه خروجی هست؟» 12به آنها گفته خواهد شد: «هرگز! این بدان سبب است که وقتی تنها خدا خوانده می‌شد، شما سخت کفر می‌ورزیدید. اما وقتی برای او شریکانی قرار داده می‌شد، شما با خوشحالی ایمان می‌آوردید. پس امروز داوری از آنِ خداست — بلندمرتبه، بزرگ.»

13اوست کسی که آیات خود را به شما نشان می‌دهد و از آسمان برای شما روزی می‌فرستد. و جز کسانی که بازگردند، کسی متذکر نمی‌شود. 14پس خدا را بخوانید، در حالی که دین خود را برای او خالص کرده‌اید، هر چند کافران را ناخوش آید. 15رفیع الدرجات، صاحب عرش. روح را به فرمان خود بر هر که از بندگانش بخواهد نازل می‌کند تا از روز ملاقات بیم دهد. 16روزی که آنان در برابر خدا آشکار می‌شوند. هیچ چیز از آنان بر او پنهان نمی‌ماند. (خدا می‌پرسد:) امروز فرمانروایی از آن کیست؟ از آن خداست، یکتای قهار! 17امروز هر کس به آنچه کرده است جزا داده می‌شود. امروز هیچ ستمی نیست! قطعاً خدا سریع الحساب است.

18ای پیامبر، آنان را از روزی که نزدیک است بیم ده، روزی که دل‌ها به گلوگاه‌ها می‌رسند، در حالی که از شدت وحشت گلوگیر شده‌اند. برای ستمکاران نه دوست صمیمی خواهد بود و نه شفاعت‌کننده‌ای که سخنش شنیده شود. 19خداوند خیانت چشم‌ها را می‌داند و آنچه را که سینه‌ها پنهان می‌دارند. 20و خداوند به حق داوری می‌کند، در حالی که آنهایی که به جای او می‌خوانند، هیچ داوری نمی‌توانند بکنند. همانا خداوند شنوا و بیناست.

21آیا در زمین سیر نکردند تا ببینند سرانجام کسانی که پیش از ایشان هلاک شدند چه بود؟ آنها قطعاً از اینها قوی‌تر بودند و آثار بیشتری در زمین بر جای گذاشتند. ولی خداوند آنها را به گناهانشان گرفت، و در برابر خدا هیچ نگهدارنده‌ای نداشتند. 22این بدان سبب بود که پیامبرانشان با دلایل روشن نزد آنها می‌آمدند، ولی آنها همچنان کفر می‌ورزیدند. پس خداوند آنها را گرفت. او به راستی قدرتمند و شدید العقاب است.

23همانا ما موسی را با آیات خود و برهان آشکار فرستادیم. 24به سوی فرعون و هامان و قارون. پس گفتند: «ساحر! کذاب!» 25پس چون او با حق از جانب ما به سوی ایشان آمد، گفتند: «پسران کسانی را که با او ایمان آورده‌اند بکشید و زنانشان را زنده نگه دارید.» و کید کافران جز در ضلالت نبود. 26و فرعون گفت: «بگذارید موسی را بکشم و او پروردگارش را بخواند! من می‌ترسم که او دین شما را تغییر دهد یا در زمین فساد به پا کند.» 27موسی گفت: «من به پروردگارم و پروردگارتان از هر متکبری که به روز قیامت ایمان نمی‌آورد پناه می‌برم.»

28مردی مؤمن از خاندان فرعون که ایمان خود را پنهان می‌داشت، گفت: «آیا مردی را می‌کشید فقط به خاطر اینکه می‌گوید: «پروردگار من الله است»، در حالی که او در حقیقت دلایل روشنی از پروردگارتان برای شما آورده است؟ اگر دروغگو باشد، دروغش به ضرر خودش خواهد بود، و اگر راستگو باشد، پاره‌ای از آنچه شما را بدان بیم می‌دهد، به شما خواهد رسید. بی‌گمان خداوند کسی را که اسرافکار و دروغگوست، هدایت نمی‌کند.» 29ای قوم من! امروز فرمانروایی در این سرزمین از آن شماست و برتری دارید. اما اگر عذاب الله بر ما نازل شود، چه کسی ما را از عذاب خدا نجات خواهد داد؟» فرعون گفت: «من جز آنچه خود می‌بینم به شما نمی‌گویم و شما را جز به راه راست هدایت نمی‌کنم.»

30و آن مرد مؤمن هشدار داد: «ای قوم من! من واقعاً بر شما از سرنوشتی همانند اقوام پیشین بیمناکم. 31همانند سرنوشت قوم نوح و عاد و ثمود و کسانی که بعد از آنها بودند. و خداوند هرگز به بندگان ستم نمی‌کند. 32ای قوم من! من بر شما از روز فریاد بیمناکم— 33روزی که پشت کنید و بگریزید، و هیچ کس شما را از (عذاب) خدا حفظ نکند. و هر کس را که خداوند گمراه کند، هیچ راهنمایی نخواهد داشت. 34یوسف پیش از این با بینات به سوی شما آمد، اما شما همواره در آنچه برای شما آورد تردید داشتید. تا آنکه وقتی از دنیا رفت، گفتید: «خداوند هرگز پس از او پیامبری نخواهد فرستاد.» این گونه خداوند هر کس را که در اسراف و تردید زیاده‌روی کند، گمراه می‌سازد. 35کسانی که در آیات خدا بدون هیچ حجتی که به آنها رسیده باشد، مجادله می‌کنند. چه اندازه این (کار) نزد خدا و مؤمنان ناپسند است! اینگونه خدا بر دل هر متکبر جباری مهر می‌نهد.

36فرعون دستور داد: «ای هامان! برایم برجی بلند بساز تا به راه‌ها برسم— 37راه‌های آسمان‌ها و خدای موسی را جستجو کنم، با اینکه یقین دارم او دروغگوست.» و اینگونه کارهای زشت فرعون در نظرش آراسته شد و از راه حق بازداشته گشت. اما مکر فرعون جز به تباهی نینجامید.

38و مرد مؤمن گفت: «ای قوم من! از من پیروی کنید تا شما را به راه راست هدایت کنم.» 39«ای قوم من! این زندگی دنیا فقط متاعی ناچیز است، و آخرت به راستی سرای ماندگار است.» 40«هر کس کار بدی کند، جز به همان اندازه کیفر نمی‌بیند. و هر کس از مرد یا زن که عمل صالح انجام دهد و مؤمن باشد، آنان وارد بهشت می‌شوند و در آنجا بی‌حساب روزی داده خواهند شد.» 41«ای قوم من! چگونه است که من شما را به سوی نجات دعوت می‌کنم، ولی شما مرا به سوی آتش می‌خوانید؟» 42«شما مرا به کفر ورزیدن به خدا و شریک قرار دادن چیزهایی که من هیچ علمی به آنها ندارم، دعوت می‌کنید، در حالی که من شما را به سوی عزیز و غفور می‌خوانم.» 43بی‌گمان، هر معبودی که شما مرا به پرستش آن می‌خوانید، نه در دنیا و نه در آخرت شایسته خوانده شدن نیست. قطعاً بازگشت ما به سوی الله است و کسانی که در شرّ زیاده‌روی کردند، اهل آتش خواهند بود. 44آنچه را که اکنون به شما می‌گویم، به زودی به یاد خواهید آورد و من بر الله توکل می‌کنم. همانا الله به بندگانش بیناست.

45پس خداوند او را از شرّ نقشه‌هایشان حفظ کرد، و آل فرعون را عذابی وحشتناک فرا گرفت: 46آنها صبح و شام بر آتش عرضه می‌شوند (در قبرهایشان). و روزی که قیامت برپا شود، (گفته می‌شود:) «آل فرعون را وارد سخت‌ترین عذاب کنید!»

47و به یاد آور روزی را که در آتش با یکدیگر مجادله می‌کنند، و پیروان ضعیف به رهبران متکبر التماس خواهند کرد: «ما پیروان وفادار شما بودیم، آیا می‌توانید ما را از بخشی از این آتش نجات دهید؟» 48متکبران پاسخ خواهند داد: «همه ما در آن هستیم! الله قبلاً بر آفریدگانش حکم رانده است.»

49و کسانی که در آتشند، به خازنان جهنم فریاد می‌زنند: «از پروردگارتان بخواهید که عذاب را حتی برای یک روز از ما کاهش دهد!» 50خازنان می‌گویند: «آیا رسولانتان با بینات روشن به سوی شما نیامدند؟» می‌گویند: «آری.» خازنان می‌گویند: «پس هر چه می‌خواهید دعا کنید! دعای کافران جز در گمراهی نیست.»

51ما قطعاً رسولان خود و مؤمنان را، هم در زندگی دنیا و هم در روزی که گواهان به پا می‌خیزند، یاری می‌کنیم. 52روزی که عذرهای ستمکاران به حالشان سودی نخواهد داشت. آنها زیانکار خواهند بود و بدترین سرانجام را خواهند داشت.

53و به راستی ما به موسی هدایت دادیم و کتاب را به بنی‌اسرائیل به ارث دادیم. 54(آن را) هدایت و تذکری برای صاحبان خرد قرار دادیم. 55پس صبر کن، که وعده خدا حق است. و برای خطایت آمرزش بخواه. و پروردگارت را صبح و شام تسبیح کن. 56به راستی کسانی که در آیات خدا مجادله می‌کنند، بدون آنکه دلیلی به آنها رسیده باشد، در دل‌هایشان جز آرزوی بزرگی نیست که هرگز به آن نخواهند رسید. پس به خدا پناه جوی. همانا اوست شنوای بینا.

57قطعاً آفرینش آسمان‌ها و زمین بسیار بزرگتر از بازآفرینی انسان‌هاست، ولی بیشتر مردم نمی‌دانند.

58نابینا و بینا یکسان نیستند، و کسانی که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داده‌اند با بدکاران برابر نیستند. چه کم پند می‌گیرید! 59ساعت (قیامت) قطعاً فرا خواهد رسید، هیچ شکی در آن نیست. ولی بیشتر مردم ایمان نمی‌آورند.

60و پروردگارتان فرمود: «مرا بخوانید، اجابتتان کنم. مسلماً کسانی که از عبادت من تکبر می‌ورزند، با خواری وارد جهنم خواهند شد.»

61خداوند همان کسی است که شب را برای شما قرار داد تا در آن آرام گیرید و روز را بینا گردانید. همانا خداوند بر مردم صاحب فضل است، ولی بیشتر مردم ناسپاسند. 62این است خداوند، پروردگار شما، آفریننده هر چیز. هیچ معبودی جز او نیست. پس چگونه (از حق) بازگردانده می‌شوید؟ 63این گونه کسانی که آیات خداوند را تکذیب کردند نیز بازگردانده شدند.

64الله همان کسی است که زمین را برای شما قرارگاه و آسمان را سقفی قرار داد. او شما را در رحم‌ها صورتگری کرد و شکل شما را نیکو ساخت و از چیزهای پاکیزه و حلال به شما روزی داد. این است الله، پروردگار شما. پس پربرکت است الله، پروردگار جهانیان. 65اوست زنده. هیچ معبودی جز او نیست. پس او را بخوانید، در حالی که ایمان خود را برای او خالص کرده‌اید: "همه ستایش‌ها برای الله است، پروردگار جهانیان."

66بگو ای پیامبر، من نهی شده‌ام از پرستش آنچه شما به جای خدا می‌خوانید، زیرا دلایل روشن از پروردگارم به من رسیده است. و دستور یافته‌ام که کاملاً تسلیم پروردگار جهانیان باشم. 67اوست کسی که شما را از خاک آفرید، سپس از نطفه، سپس شما را به صورت علقه درآورد، سپس شما را به صورت کودک بیرون می‌آورد تا به کمال برسید، سپس پیر شوید — در حالی که برخی از شما زودتر می‌میرند — تا هر یک از شما به اجل مقرر خود برسد، و شاید شما بیندیشید. 68اوست کسی که زنده می‌کند و می‌میراند. هنگامی که چیزی را اراده کند، فقط به آن می‌گوید: "باش!" پس می‌شود.

69آیا ندیده‌ای چگونه کسانی که در آیات خدا جدال می‌کنند، رویگردان می‌شوند؟ 70آنان کسانی هستند که این کتاب را انکار می‌کنند و آنچه را که رسولانمان را با آن فرستادیم. پس به زودی خواهند دید. 71هنگامی که غل‌ها بر گردن‌هایشان و زنجیرها بر پاهایشان باشد، کشیده می‌شوند 72در آب حمیم، سپس در آتش سوزانده می‌شوند. 73سپس از آنها پرسیده می‌شود: «کجایند آن معبودانی که شریک می‌ساختید؟» 74به سوی خدا؟" فریاد برمی‌آورند: "همه ما را تنها گذاشتند. در حقیقت، ما پیش از این هیچ حقیقتی را نمی‌خواندیم." اینگونه خداوند کافران را به گمراهی وا می‌گذارد. 75به ایشان گفته شود: "این عذاب به سبب آن است که در زمین به ناحق تکبر می‌ورزیدید و گردنکشی می‌کردید." 76از درهای جهنم وارد شوید، تا جاودانه در آن بمانید. چه بد جایگاهی است برای متکبران!

77پس صبر کن ای پیامبر. حقاً که وعده خدا حق است. چه پاره‌ای از آنچه را که به آنها وعده عذاب داده‌ایم به تو بنمایانیم، و چه پیش از آن تو را بمی‌رانیم، سرانجام همه به سوی ما بازگردانده می‌شوند. 78پیش از تو رسولانی فرستادیم؛ داستان برخی از آنان را برای تو بازگو کرده‌ایم و از برخی دیگر برایت نگفته‌ایم. و هیچ رسولی را نرسد که جز به اذن خدا آیه‌ای بیاورد. پس چون فرمان خدا آمد، به حق داوری شد و آنجا بود که اهل باطل زیانکار شدند.

79خداوند است که چهارپایان را برای شما آفرید تا از برخی سواری گیرید و از برخی بخورید. 80و برای شما در آنها منافع دیگری نیز هست. و با آنها به هر مقصدی که می‌خواهید می‌رسید. و بر آنها و بر کشتی‌ها حمل می‌شوید. 81و آیات خویش را به شما می‌نمایاند. پس کدام یک از آیات خدا را انکار می‌کنید؟

82آیا در زمین سیر نکردند تا بنگرند عاقبت کسانی که پیش از ایشان بودند چگونه بود؟ آنها از ایشان بیشتر و در قدرت شدیدتر بودند و آثار بیشتری در زمین بر جای نهاده بودند، اما آنچه کسب کرده بودند، هرگز به کارشان نیامد. 83هنگامی که پیامبرانشان با آیات بینات به سوی آنها آمدند، به دانشی که داشتند مغرور گشتند و آنچه را که همواره مسخره می‌کردند، آنها را احاطه کرد. 84هنگامی که عذاب ما را دیدند، گفتند: "آه! اینک به الله یگانه ایمان آوردیم و آنچه را که شریک او قرار می‌دادیم، انکار می‌کنیم!" 85اما ایمانشان، آنگاه که عذاب ما را دیدند، سودی به حالشان نداشت. این سنت الله است که همواره در مورد بندگانش جاری بوده است. و در آنجا کافران زیانکار شدند.