صاد

این سوره به پیامبر (ص) می‌گوید که داوود، سلیمان و ایوب (ع) مورد آزمایش قرار گرفتند و توسط خداوند گرامی داشته شدند.

بت‌پرستان به خاطر اعتقاد به خدایان دروغین، خطاب کردن پیامبر (ص) به عنوان "جادوگر، دروغگوی محض" و ادعای اینکه این دنیا بدون هدف آفریده شده است، محکوم به هلاکت هستند.

مؤمنان در بهشت (جنت) پاداش خواهند گرفت و کافران در جهنم مجازات خواهند شد.

شیطان از زمان خلقت آدم (ع) همیشه دشمن بشریت بوده است.

شیطان به خاطر تکبرش در برابر خداوند بخشیده نشد.

ما باید متواضع باشیم و هرگاه مرتکب گناهی شدیم، از الله طلب مغفرت کنیم.

پیشوایان بدکار و پیروانشان در جهنم بر یکدیگر خشم خواهند گرفت.

قرآن آخرین پیام الله به جهانیان است.

بت‌پرستان خشمگین بودند زیرا افراد مهمی مانند عمر و حمزه (رضی الله عنهما) به اسلام گرویدند. بنابراین، آنها بر ابوطالب (عموی پیامبر) فشار آوردند تا او را متقاعد کنند که از دعوت مردم به یکتاپرستی دست بردارد.

پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) برای یک جلسه فوری با بت‌پرستان در خانه ابوطالب (که در بستر مرگ بود) فراخوانده شد. هنگامی که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) رسید، ابوجَهْل به سرعت جایگاهی را کنار بستر ابوطالب گرفت تا پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را از تأثیرگذاری بر عمویش بازدارد.

سپس ابوطالب به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) گفت: «قوم تو شکایت می‌کنند که تو به خدایانشان بی‌احترامی می‌کنی. از آنها چه می‌خواهی؟» او پاسخ داد: «من از آنها فقط یک چیز می‌خواهم که با آن بر عرب و عجم حکومت خواهند کرد!» وقتی گفتند: «هر چه تو بخواهی، خواهیم گفت،» او پاسخ داد: «من از شما می‌خواهم که بگویید: «هیچ معبودی (که شایسته پرستش باشد) جز الله نیست.»»

بت‌پرستان به شدت خشمگین شدند و اعتراض کردند: «چی؟ چگونه یک خدا می‌تواند از همه چیز مراقبت کند؟» سپس، آنها با خشم فراوان آنجا را ترک کردند. آنها به یکدیگر گفتند: «به خدایان خود پایبند باشید. ما هرگز این «یک خدا» را در مسیحیت (با اعتقاد به سه خدا) نشنیده بودیم. این مرد به هدایت شما اهمیتی نمی‌دهد؛ او فقط می‌خواهد بر شما قدرت داشته باشد.»

اگر می‌گفتند که الله تنها خدایی است که شایسته پرستش است، این بدان معنا بود که باید تمام خدایانشان را که در اطراف کعبه نگه می‌داشتند، رها می‌کردند و اقتدار و جایگاه ویژه خود را در عربستان از دست می‌دادند. اگر دیگر بت‌پرستان عرب از آمدن به کعبه دست می‌کشیدند، اهل مکه کسب و کار خود را از دست می‌دادند.

آنها باید از الله اطاعت می‌کردند وقتی او می‌گوید «این کار را بکن» و «آن کار را نکن». چون آنها لوس و متکبر بودند، نمی‌خواستند کسی به آنها بگوید چه کاری انجام دهند، حتی اگر خود الله بود.

آنها باید با همه، از جمله زنان، فقرا و خدمتکارانشان، یکسان رفتار می‌کردند. آنها همچنین باید از سوءاستفاده از دیگران دست می‌کشیدند؛ سوءاستفاده ثروتمندان از فقرا، قدرتمندان از ضعیفان و غیره.

چون آنها از فساد و سوءاستفاده در جامعه سود می‌بردند، محمد (ص) را به عنوان پیامبر رد کردند، با اینکه او را به عنوان یک انسان دوست داشتند. آنها می‌دانستند که او راستگو و مخلص است. به همین دلیل الله در آیه ۸ به پیامبر (ص) می‌گوید که آنها صداقت او را زیر سوال نمی‌برند؛ بلکه پیام او را زیر سوال می‌برند.

آنها به او اطمینان دادند که برای طلب مشورت با او آمده‌اند. یکی از آنها گفت که شریک تجاری‌اش ۹۹ گوسفند دارد اما می‌خواهد تنها گوسفند او را بگیرد تا ۱۰۰ گوسفندش کامل شود. سرانجام، داوود (ع) حکم کرد که آنکه گوسفندان زیادی دارد، با شریکش که تنها یک گوسفند داشت، منصفانه رفتار نکرده است.

آیات دلیلی ذکر نمی‌کنند که چرا داوود (ع) از خداوند طلب آمرزش کرد، اما علما معتقدند که این به دلیل آن بود که او باید برای قضاوت آماده‌تر می‌بود. او همچنین نسبت به آن دو مرد گمان بد برد و شاید به مجازات آنها فکر کرده بود.

در هر صورت، او آمرزیده شد و در این دنیا به او اقتدار بخشیده شد و در آخرت نیز عزت بزرگی به او داده شد.

مهمترین کارهایی که یک مسلمان می‌تواند انجام دهد، اعمال عبادی واجب هستند: پنج نماز یومیه، روزه ماه رمضان، زکات و حج. گاهی اوقات، کمک کردن به کسی که نیازمند است، ممکن است ثواب بیشتری از یک عمل عبادی مستحب داشته باشد.

مثلاً، اگر والدین شما از شما بخواهند که به داروخانه بروید تا برایشان دارو بخرید، این می‌تواند ثواب بیشتری از خواندن دو رکعت نماز بعد از نماز ظهر برای شما داشته باشد.

«من ترجیح می‌دهم به کسی در رفع نیازش کمک کنم تا اینکه یک ماه در مسجد خودم اینجا (در مدینه) اعتکاف کنم. کسانی که خشم خود را فرو می‌برند، خداوند عیب‌هایشان را می‌پوشاند. و هر کس برای برآورده کردن نیازهای دیگران با آنها همراهی کند، خداوند پاهای این شخص را استوار می‌گرداند، در حالی که پاهای دیگران (در آن روز) می‌لغزد.»

او برای چند دقیقه به حیاط پشتی رفت تا بازی کند، سپس به سرعت حوصله‌اش سر رفت چون برادر و خواهرش آنجا نبودند تا با او بازی کنند. سپس او پرنده‌ای دید و می‌خواست با آن بازی کند، اما پرنده گفت: «من نمی‌توانم با تو بازی کنم؛ مشغول ساختن لانه‌ام هستم.»

سپس او زنبوری دید و می‌خواست با آن بازی کند، اما زنبور گفت: «من نمی‌توانم با تو بازی کنم؛ مشغول جمع‌آوری شهد هستم.» سپس او سنجابی دید و می‌خواست با آن بازی کند، اما سنجاب گفت: «من نمی‌توانم با تو بازی کنم؛ مشغول ذخیره کردن غذا برای زمستان هستم.»

حمزه سپس متوجه شد که همه به جز او کاری داشتند. او فهمید که کار او این است که به مدرسه برود، قرآن حفظ کند و نماز بخواند. البته، او همیشه می‌توانست در اوقات فراغتش بازی کند.

طبق آیه ۲۷، برخی بر این باورند که جهان بدون هدف آفریده شده است. این حقیقت ندارد. هر فرد و هر موجودی دارای هدفی است.

هدف خورشید نور بخشیدن به ماست. هدف باران بخشیدن حیات به ماست. هدف درختان تأمین اکسیژن برای ماست.

هدف ما پرستش الله است. هر آنچه در زمین است برای خدمت به ما آفریده شده تا ما بتوانیم پروردگارمان را بندگی کنیم.

هر کسی به گونه‌ای متفاوت مورد آزمایش قرار می‌گیرد، حتی اگر بسیار ثروتمند و قدرتمند باشد، مانند حضرت سلیمان (ع). آیات زیر جزئیاتی در مورد چگونگی آزمایش او به ما نمی‌دهند، بنابراین، علما توضیحات متفاوتی ارائه کرده‌اند.

برخی از علما می‌گویند که حدیث زیر ممکن است به آزمایش او مربوط باشد: روزی حضرت سلیمان (ع) فرمودند که هر یک از همسرانش پسری به دنیا خواهد آورد که بزرگ شده و در راه خدا فداکاری خواهد کرد. او فراموش کرد که "ان‌شاءالله" بگوید.

در نتیجه، تنها یکی از همسرانش نوزادی ناقص‌الخلقه و مرده به دنیا آورد که بر تخت حضرت سلیمان (ع) گذاشته شد تا به او یادآوری کند که هیچ چیز بدون اذن خداوند اتفاق نمی‌افتد.

پس او از خداوند آمرزش خواست.

روزی، او به خاطر گفتار یا کرداری از همسرش بسیار خشمگین شد، پس سوگند یاد کرد که اگر دوباره سلامتی‌اش را به دست آورد، صد ضربه شلاق به او بزند.

سرانجام، وقتی خداوند سلامتی‌اش را به او بازگرداند، او از سوگندی که درباره همسرش خورده بود پشیمان شد. برای اینکه به ایوب (ع) کمک کند تا بدون آسیب رساندن به همسرش به سوگندش عمل کند، خداوند به او دستور داد که یک بار به آرامی با دسته‌ای کوچک از علف به او بزند.

خداوند به او ندا داد: «ای ایوب! چرا این طلا را جمع می‌کنی؟ آیا پیش از این به تو به قدر کفایت عطا نکرده‌ام؟» او پاسخ داد: «البته، پروردگارم! اما من هرگز از نعمت‌های تو سیر نمی‌شوم.»

این حدیث بسیار مهم است، زیرا برخی از ما تنها زمانی خدا را به یاد می‌آوریم که از او چیزی بخواهیم. اما اگر زندگی ما آسان باشد، به او پشت می‌کنیم. به عنوان مؤمنان واقعی، ما هرگز از نعمت‌های خداوند سیر نمی‌شویم. ما همیشه در سختی‌ها و آسانی‌ها، در فقر و غنا، در بیماری و سلامتی به او نیاز داریم.

ام سلمه (رضی الله عنها) به همراه همسرش، ابوسلمه (رضی الله عنه)، اسلام آورد. هنگامی که بت‌پرستان در مکه به آنها آزار رساندند، آنها به حبشه (اتیوپی امروزی) هجرت کردند. سرانجام به مکه بازگشتند، اما بت‌پرستان کار را بر آنها دشوارتر کردند.

هنگامی که آنها قصد هجرت به مدینه را داشتند، خانواده‌اش اجازه ندادند او برود و خانواده همسرش پسرش را از او گرفتند. او یک سال تمام گریه کرد. سپس یکی از خویشاوندانش دلش به حال او سوخت و خانواده را متقاعد کرد که اجازه دهند او برود. خویشاوندان همسرش پسرش را به او بازگرداندند، اما او مجبور شد به تنهایی با پسرش به مدینه سفر کند.

آنها با عثمان بن طلحه (که در آن زمان مسلمان نبود) روبرو شدند. عثمان (رضی الله عنه) گفت که سفر بیش از ۴۰۰ کیلومتر در بیابان برای او و پسر کوچکش خطرناک خواهد بود، بنابراین تصمیم گرفت آنها را به رایگان همراهی کند.

سرانجام، خانواده در مدینه به هم پیوستند. اما به زودی، همسرش در جنگ احد مجروح شد و کمی بعد درگذشت. ام سلمه (رضی الله عنها) گفت که همسرش به او گفته بود که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «اگر به مسلمانی مصیبتی برسد و او بگوید: «ما از آن خداییم و به سوی او بازمی‌گردیم. پروردگارا! مرا در این مصیبت پاداش ده و بهتر از آن را به من عطا کن»، دعای آن شخص مستجاب خواهد شد.»

او شروع به گفتن این دعا کرد، اما سپس با خود گفت: «چه کسی می‌تواند همسری بهتر از ابوسلمه باشد؟» بعدها، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) برای ارج نهادن به فداکاری‌هایش در راه اسلام، به او پیشنهاد ازدواج دادند. او گفت: «ای پیامبر خدا! کسی مثل شما را نمی‌توان رد کرد. اما من سه مشکل دارم: ۱) من بسیار حسود هستم، ۲) من پیر هستم، و ۳) من فرزندان زیادی دارم.»

پیامبر (ص) پاسخ دادند: «از خدا می‌خواهم که حسادتت را برطرف کند. در مورد سنت، من هم مسن هستم. و فرزندانت مثل فرزندان من خواهند بود.» او از این پاسخ خوشحال شد و با ازدواج با پیامبر (ص) موافقت کرد. او گفت: «به خدا قسم! پیامبر (ص) همسری بسیار بهتر از ابوسلمه است.»

عروه فرزند زبیر بن عوام (رض) و یکی از صحابه بزرگوار پیامبر (ص) بود. روزی در حال سفر با یکی از پسرانش، پایش درد گرفت. سرانجام پزشکان تصمیم گرفتند برای جلوگیری از گسترش بیماری به بقیه بدنش، پایش را قطع کنند.

طولی نکشید که پسرش لگد اسبی خورد و از دنیا رفت. وقتی این خبر وحشتناک را شنید، نگفت: «چرا؟ پایم را از دست دادم، و حالا پسرم را! پدربزرگم ابوبکر (رض) بود و پدرم زبیر (رض). و من یکی از بزرگترین علمای مدینه هستم. چرا این اتفاق برای من می‌افتد؟»

در عوض، دعا کرد: «ای الله! هفت فرزند به من دادی، و تنها یکی را گرفتی. و دو دست و دو پا به من دادی، و تنها یک پا را گرفتی. می‌توانستی همه چیز را بگیری، الحمدلله برای آنچه گرفتی، و سپاس برای آنچه باقی گذاشتی.»

حدیث زیبایی وجود دارد که در آن پیامبر (ص) درباره دو نفر در روز قیامت صحبت می‌کنند: یکی کافری است که از همه چیزهای حرام لذت برد، و دیگری مؤمنی است که در زندگی آزمایش‌های زیادی را پشت سر گذاشت.

کافر برای یک ثانیه در جهنم فرو برده می‌شود، سپس بیرون آورده می‌شود و از او پرسیده می‌شود: «آیا هرگز از چیزی در دنیا لذت بردی؟» آن شخص فریاد می‌زند: «نه، پروردگارم! حتی یک چیز هم نه.»

مؤمن برای یک ثانیه در بهشت فرو برده می‌شود، سپس بیرون آورده می‌شود و از او پرسیده می‌شود: «آیا هرگز در دنیا سختی کشیدی؟» آن شخص می‌گوید: «نه، پروردگارم! حتی یک چیز هم نه.»

بنابراین مؤمن چالش‌های بیمار شدن، جراحی کردن، از دست دادن یکی از اعضای خانواده، سفر، تحصیل، مورد آزار و اذیت قرار گرفتن، امتحان دادن، بیدار شدن برای نماز فجر، یک ماه کامل روزه گرفتن، ایستادن در نماز، رفتن به حج، آشپزی کردن و تربیت فرزندان را فراموش خواهد کرد. تمام دردها از بین خواهد رفت، اما پاداش در بهشت ابدی خواهد بود، سبحان‌الله!

طبق قرآن، شیطان از آتش و آدم (ع) از گل آفریده شد. شیطان یک جن بود، نه فرشته (۱۸:۵۰). هنگامی که خداوند آدم (ع) را آفرید، تصریح کرد که او را به عنوان خلیفه در زمین قرار خواهد داد.

از آنجا که شیطان زیاد خدا را عبادت می‌کرد، همیشه در جمع فرشتگانی بود که وقف عبادت خداوند بودند. هنگامی که خداوند به آن فرشتگان دستور داد تا به آدم (ع) سجده کنند، شیطان نیز با آنها ایستاده بود. همه سجده کردند، به جز او.

او اعتراض کرد و گفت: «من از او بهترم؛ مرا از آتش آفریدی و او را از گل. چرا باید به او سجده کنم؟» بنابراین، هنگامی که شیطان از خداوند سرپیچی کرد، به دلیل تکبرش نامش ابلیس شد (که به معنای «ناامید» است).

ممکن است کسی بپرسد: «اگر ما تنها برای الله سجده می‌کنیم، پس چگونه از فرشتگان خواسته شد که به آدم (ع) سجده کنند؟» باید به خاطر داشته باشیم که برخی چیزها قبل از زمان پیامبر (ص) مجاز بودند اما برای ما مجاز نیستند. به همین ترتیب، برخی چیزها برای ما مجاز هستند اما قبل از زمان ایشان مجاز نبودند.

در سوره ۳۴ آیه ۱۳، جن‌ها برای سلیمان (ع) چیزهای مختلفی ساختند، از جمله مجسمه‌ها، که برای او مجاز بودند اما برای ما مجاز نیستند.

در گذشته، اگر کسی مرتکب خطای بزرگی می‌شد (مانند گناه پرستش گوساله در داستان موسی (ع))، به مردم دستور داده می‌شد که اگر می‌خواستند توبه کنند، یکدیگر را بکشند (۲:۵۴). اکنون اگر مسلمانی مرتکب عمل بدی شود، برای بخشش به درگاه الله دعا می‌کند و کار نیک انجام می‌دهد تا آن عمل بد را از بین ببرد.

همچنین، در گذشته، برخی غذاها برای قوم موسی (ع) مجاز نبودند اما برای ما مجاز هستند (۶:۱۴۶).