احزاب

این سوره درباره یاری خداوند به مؤمنان، به ویژه در سخت‌ترین زمان‌ها، سخن می‌گوید.

بخش اول این سوره درباره نیروهای دشمنی به ما می‌گوید که تلاش کردند به مسلمانان در مدینه حمله کنند. مسلمانان با حفر خندق از شهر خود محافظت کردند.

به مؤمنان پاداش‌های بزرگی وعده داده شده و به منافقان از عذابی وحشتناک هشدار داده شده است.

این سوره رهنمودهای اجتماعی برای فرزندخواندگی، طلاق، عفت، و آداب برخورد با پیامبر (ص) و همسران ایشان ارائه می‌دهد.

خداوند و فرشتگان او بر پیامبر (ص) درود می‌فرستند، و از مؤمنان نیز خواسته شده است که چنین کنند.

سوره درباره فضیلت پیامبر (ص) و اهل بیت ایشان سخن می‌گوید.

به کسانی که به عهد خود با خداوند وفا می‌کنند، اجر عظیمی وعده داده شده است.

انسان‌ها (و جن‌ها) برخلاف سایر آفریدگان الهی، دارای اختیار هستند.

بت‌پرستی به نام جمیل بن مَعْمَر بود که دشمن اسلام بود. بسیاری از مردم به دلیل توانایی فوق‌العاده‌اش در فهم و حفظ، گمان می‌کردند که او دو قلب (یا دو ذهن) دارد. او لاف می‌زد و می‌گفت: «با هر یک از دو قلبم، بسیار بهتر از محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فهمم!»

اما هنگامی که بت‌پرستان در جنگ بدر به سختی شکست خوردند، جمیل اولین کسی بود که از شدت وحشت گریخت. وقتی به مکه رسید، یک لنگه کفش به پا داشت و لنگه دیگر را در دست گرفته بود. مردم از او پرسیدند چرا، و او گفت: «اوه! فکر می‌کردم هر دو لنگه کفشم را پوشیده‌ام!» در این هنگام بود که مردم متوجه شدند او در واقع دو قلب ندارد. طبق آیه ۴ (سوره احزاب)، خداوند در درون هیچ مردی دو قلب قرار نداده است.

قبل از زمان پیامبر (ص)، نوع رایجی از طلاق به نام «ظهار» وجود داشت. اگر مردی همسرش را به مادرش تشبیه می‌کرد و می‌گفت: «تو برای من مانند پشت مادرم حرام هستی»، همسرش طلاق داده می‌شد. اسلام این نوع طلاق را ممنوع کرد (۵۸:۳-۴).

همچنین، مدت‌ها قبل از اینکه محمد (ص) به پیامبری مبعوث شود، او پسری به نام زید را به فرزندی پذیرفت که به زید بن محمد معروف شد. بعدها، فرزندخواندگی ممنوع شد و نام زید به زید بن حارثه بازگشت. طبق آیه ۴، همانطور که کسی نمی‌تواند دو قلب/ذهن داشته باشد، یک شخص نمی‌تواند دو پدر (یک پدر واقعی و یک پدرخوانده) یا دو مادر (یک مادر واقعی و همسری که به مادر تشبیه شده است) داشته باشد.

ممکن است کسی بپرسد: «فرزندخواندگی کار خوبی است، پس چرا در اسلام حرام است؟» واژه «تبنی» را می‌توان به دو شیوه مختلف فهمید؛ یکی از آنها در اسلام تشویق شده است و دیگری مجاز نیست.

کفالت تشویق شده است. یک شخص می‌تواند سرپرستی کودکی را بر عهده بگیرد یا او را در خانه خود میزبانی کند و از او مراقبت کند، همانطور که از فرزندان خود مراقبت می‌کند، البته با برخی تفاوت‌های حقوقی. برای مثال، کودکان تحت کفالت باید نام خانوادگی خود را حفظ کنند و مستحق سهمی از ارث والدین سرپرست خود نیستند، اما می‌توانند از طریق وصیت‌نامه هدیه‌ای دریافت کنند.

پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند که کسی که سرپرستی یتیمی را بر عهده بگیرد، در بهشت بسیار به ایشان نزدیک خواهد بود. این نشان‌دهنده پاداش بزرگ این عمل است. {به روایت امام بخاری}

آنچه مجاز نیست، نوعی تبنی است که در آن شخص یتیمی را می‌پذیرد و نام خانوادگی خود را به او می‌دهد یا سهمی از ارث به او می‌دهد که مشابه فرزندان خودش باشد.

پیامبر اکرم (ص) با اصحاب خود برای دریافت پیشنهاد مشورت کردند. سلمان فارسی (رض)، یکی از صحابه ایرانی، حفر خندقی برای محافظت از شهر را پیشنهاد داد؛ تاکتیکی که در آن زمان در عربستان ناشناخته بود. پیامبر اکرم (ص) و یارانشان با وجود آب و هوای نامساعد، غذای کم و بدون استراحت، شبانه‌روز شروع به حفر کردند.

ظرف شش روز، مسلمانان توانستند خندقی به طول پنج کیلومتر، عمق پنج متر و عرض ده متر در زمین‌های صخره‌ای شمال مدینه حفر کنند. هنگامی که نیروهای دشمن رسیدند، کاملاً شوکه شدند. آن‌ها تقریباً یک ماه مدینه را محاصره کردند اما نتوانستند از خندق عبور کنند، در حالی که مسلمانان از سوی دیگر با تیر از آن دفاع می‌کردند.

در این دوران دشوار، منافقان در سپاه اسلام یکی یکی شروع به ترک کردن کردند، با این ادعا که خانه‌هایشان بی‌دفاع است. اوضاع حتی بدتر شد هنگامی که نیروهای دشمن قبیله یهودی بنی‌قریظه را متقاعد کردند تا پیمان صلح خود با مسلمانان را بشکنند و به دشمن بپیوندند.

این زمان، دوران وحشتناکی برای جامعه مسلمانان بود. برخی از پیامبر اکرم (ص) پرسیدند: «ما آنقدر ترسیده‌ایم که جانمان به لب رسیده است. آیا دعایی هست که بخوانیم؟» پیامبر اکرم (ص) پاسخ دادند: «بله! بگویید: «ای الله! ضعف‌های ما را بپوشان و ترس‌های ما را آرام کن.»» سرانجام، نیروهای دشمن به دلیل بادهای شدید و شرایط آب و هوایی وحشتناک مجبور به عقب‌نشینی شدند. این رویداد به غزوه خندق یا غزوه احزاب معروف است.

روزها پیامبر اکرم (ص) و یارانشان با غذای بسیار کم مشغول حفر خندق بودند. پیامبر (ص) آنقدر گرسنه بودند که سنگی را به شکم خود بسته بودند.

یکی از یاران ایشان، جابر بن عبدالله (رضی الله عنه)، از همسرش خواست تا غذایی برای پیامبر (ص) آماده کند. همسرش فقط یک بزغاله کوچک و مقداری آرد داشت، بنابراین به جابر گفت که فقط پیامبر (ص) و یکی دو نفر از یارانشان را دعوت کند.

وقتی جابر (رضی الله عنه) ماجرای غذای کم را به پیامبر (ص) گفت، ایشان علناً اعلام کردند که جابر (رضی الله عنه) برای همه غذا آماده کرده است. سپس پیامبر (ص) به جابر (رضی الله عنه) فرمودند که به همسرش بگوید نان را در تنور و گوشت را در دیگ نگه دارد. همسرش وقتی پیامبر (ص) با جمعیت زیادی وارد شدند، بسیار متعجب شد.

پیامبر (ص) بر غذا دعای برکت خواندند قبل از اینکه به صورت گروهی سرو شود. نه تنها همه سیر خوردند، بلکه غذای اضافی برای خانواده جابر و دیگران باقی ماند. این یکی از معجزات متعدد پیامبر (ص) بود.

یکی از دلایلی که صحابه پیامبر اکرم (ص) را اینقدر دوست داشتند، به خاطر فروتنی ایشان بود. آنها همیشه احساس می‌کردند که او یکی از خودشان است—برادر و بهترین دوستشان. هنگامی که زمان ساخت مسجد بود، او با آنها آجر حمل می‌کرد. هنگامی که زمان حفر خندق بود، او با آنها حفر می‌کرد. وقتی آنها گرسنه بودند، او آخرین نفری بود که غذا می‌خورد.

او در عروسی‌ها، مراسم تشییع جنازه و تمام مراحل زندگی آنها حضور داشت. به همین دلیل بود که آنها حاضر بودند از او دفاع کرده و برای آرمانش فداکاری کنند.

پیامبر اکرم (ص) نظرات و پیشنهادات اصحاب خود را جویا می‌شد، حتی با اینکه نیازی به این کار نداشت، زیرا وحی از جانب خداوند به او می‌رسید. اما او می‌خواست به آنها بیاموزد که در طول زندگی‌اش با یکدیگر مشورت کنند تا بتوانند پس از وفات او تصمیم‌گیری کنند. مفهوم «شورا» (مشورت) در آیه ۳۸ سوره شوری به عنوان یکی از ویژگی‌های مؤمنان واقعی ذکر شده است.

هنگامی که مسلمانان برای محافظت از مدینه در حال حفر خندق بودند، به سنگی سخت برخوردند که نمی‌توانستند آن را بشکنند. آنان به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) خبر دادند، پس ایشان بیل را گرفتند و سه بار به سنگ زدند.

هر بار که سنگ شکسته می‌شد، جرقه‌های آتش ایجاد می‌کرد در حالی که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) «الله اکبر» (خداوند بزرگ‌تر است) فریاد می‌زدند. وقتی از ایشان پرسیدند چرا «الله اکبر» می‌گویند، ایشان فرمودند: «وقتی برای اولین بار به سنگ زدم، کاخ‌های ایران را دیدم. وقتی برای بار دوم به آن زدم، کاخ‌های روم (در سوریه) را دیدم. و وقتی برای بار سوم به آن زدم، دروازه‌های یمن را دیدم.»

پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) سپس افزودند که فرشته جبرئیل (علیه السلام) به تازگی به ایشان خبر داده بود که مسلمانان ایران، سوریه و یمن را فتح خواهند کرد. این یک پیشگویی معجزه‌آسا از جانب خداوند بود، اما منافقان شروع به گفتن کردند: «او به ما می‌گوید که ما این پادشاهی‌های قدرتمند را شکست خواهیم داد و ما حتی نمی‌توانیم برای قضای حاجت از شهر خارج شویم!»

دیری نگذشت پس از وفات پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)، حکومت مسلمانان حتی فراتر از این سه پادشاهی گسترش یافت و امپراتوری عظیمی را پوشش داد که از چین در شرق تا اقیانوس اطلس در غرب امتداد داشت، شامل تمام شمال آفریقا و بخش‌هایی از اروپا مانند ترکیه و اسپانیا.

اگر سیره پیامبر (ص) را بخوانید، سرشار از عشق و احترام نسبت به ایشان خواهید شد. او بهترین پدر، بهترین همسر، بهترین معلم و بهترین رهبر بود.

او به عنوان رحمتی برای تمام جهانیان آمد تا به مردم بیاموزد چگونه شکرگزار پروردگارشان باشند. او در جامعه‌ای خشن متولد شد که به زنان و فقرا ستم می‌کرد، و او از آنها دفاع کرد و به آنها حقوق بخشید.

او در کودکی والدین خود را از دست داد و بهترین سرپرست شد. او خود یتیم بود و به کسانی که از یتیمان مراقبت می‌کنند، پاداش‌های بزرگی وعده داد.

ممکن است کسی بپرسد: «پیامبر (ص) چگونه بودند؟» بسیاری از صحابه ایشان را توصیف کرده‌اند، از جمله پیرزنی به نام ام معبد که گفت:

«مردی خوش‌سیما با چهره‌ای نورانی دیدم. او کامل‌الخلقه است، نه چاق و نه لاغر. نه بسیار کوتاه و نه بسیار بلند. او چشمانی زیبا با مژه‌های بلند و ابروهایی کامل دارد. موهایش تیره، گردنش بلند و ریشش پرپشت است.»

«او یارانی دارد که همیشه در کنار او هستند. وقتی سخن می‌گوید، گوش می‌دهند و وقتی امر می‌کند، اطاعت می‌کنند.»

انس بن نضر (رضی الله عنه) صحابی بزرگی بود که نبرد بدر را از دست داد. او عهد بست: «اگر در نبرد دیگری شرکت کنم، به الله ثابت خواهم کرد که چقدر وفادار هستم!»

یک سال بعد، بت‌پرستان مکه برای حمله به مسلمانان در مدینه آمدند، و ارتش مسلمانان در کنار کوه احد با آنها روبرو شد. در ابتدا، مسلمانان در حال پیروزی بودند، بنابراین کمانداران با این تصور که جنگ تمام شده است، مواضع خود را در تپه ترک کردند، با وجود اینکه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به آنها گفته بود که تحت هیچ شرایطی جای خود را ترک نکنند.

این به خالد بن ولید (رضی الله عنه)، که در آن زمان مسلمان نبود، فرصتی طلایی داد تا از پشت به مسلمانان حمله کند. بسیاری از مسلمانان وحشت کردند و شروع به فرار کردند. تعداد کمی از افراد شجاع مانند انس بن نضر (رضی الله عنه) ایستادگی کردند.

سرانجام، انس بن نضر (رضی الله عنه) با بیش از ۸۰ زخم در سراسر بدنش به شهادت رسید. آیه ۲۳ قرآن برای گرامیداشت فداکاری انس (رضی الله عنه) و دیگر شهدایی مانند او نازل شد.

در اسلام دو دسته شهید وجود دارد: کسانی که در دفاع از دین و کشور خود به شهادت می‌رسند، مانند انس (رضی الله عنه) و حمزه (رضی الله عنه). آنها در این دنیا و آخرت شهید محسوب می‌شوند. در این دنیا، بدن‌هایشان غسل داده نمی‌شود، کفن نمی‌شوند و نماز میت (جنازه) برایشان خوانده نمی‌شود. در آخرت، خداوند آنها را به عنوان شهید پاداش داده و گرامی می‌دارد.

دسته دوم شامل کسانی است که در دفاع از خود، خانه، خانواده یا مالشان جان می‌بازند. آنها در آخرت شهید محسوب می‌شوند، اما در این دنیا، بدن‌هایشان غسل داده می‌شود، کفن می‌شوند و نماز میت برایشان خوانده می‌شود. این همچنین شامل افرادی می‌شود که بر اثر غرق شدن، فروریختن خانه، آتش‌سوزی، بیماری‌هایی مانند سرطان یا کووید-۱۹، تصادف رانندگی یا هر مرگ دردناکی جان خود را از دست می‌دهند. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز فرموده‌اند که زنی که در حین زایمان فرزندش از دنیا می‌رود، شهید است.

همسران پیامبر (ص) از ایشان می‌خواستند که نفقه ماهانه آنها را افزایش دهد تا بتوانند زندگی راحت‌تری داشته باشند. با وجود اینکه ایشان فرمودند که توانایی پرداخت بیشتر را ندارند، آنها همچنان درخواست افزایش می‌کردند و پیامبر (ص) از این رفتار راضی نبودند.

آنگاه آیات ۲۸ و ۲۹ نازل شد و به آنها حق انتخاب داد: اگر آنها واقعاً زندگی پر زرق و برق می‌خواستند، پیامبر (ص) آنها را طلاق می‌داد تا بتوانند آزادانه از زندگی لذت ببرند. اما اگر آنها خدا و پیامبرش (ص) را انتخاب می‌کردند، به پاداش‌های بزرگی نائل می‌شدند.

همه آنها خدا و پیامبرش (ص) را انتخاب کردند.

ما همچنین ده تن از صحابه را که بهشت به آن‌ها وعده داده شده بود، دوست می‌داریم و گرامی می‌داریم: ابوبکر، عمر، عثمان، علی، زبیر، طلحه، عبدالرحمن بن عوف، ابوعبیده بن جراح، سعد بن ابی وقاص و سعید بن زید (رضی الله عنهم).

ما همچنین اهل بدر و کسانی را که زیر درخت بیعت کردند، دوست می‌داریم. و ما همه سایر صحابه را دوست می‌داریم و گرامی می‌داریم.

ام سلمه (رضی الله عنها)، همسر پیامبر (ص)، از ایشان پرسید: «چرا همیشه از مردان در قرآن نام برده می‌شود، ولی از زنان نامی برده نمی‌شود؟»

در پاسخ به پرسش ایشان، آیه ۳۵ نازل شد که به بیان صفات و اجر مردان و زنان مسلمان می‌پردازد.

برای پاداش دادن به زید (رضی الله عنه)، پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) او را آزاد کرد و پیش از آنکه فرزندخواندگی (تبنی) ممنوع شود، او را به فرزندی خود پذیرفت. خداوند با هدایت زید (رضی الله عنه) به اسلام، به او لطفی کرد و پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز با آزاد کردن او، به وی لطفی نمود.

سپس پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) از خانواده‌ای مهم از قبیله قریش درخواست کرد که دخترشان زینب بنت جحش (رضی الله عنها) را به ازدواج زید (رضی الله عنه) درآورند، اما آنها به دلیل پیشینه او مخالفت کردند. پس آیه ۳۶ نازل شد و سرانجام خانواده موافقت نمود.

پس از ازدواج زید (رضی الله عنه) و زینب (رضی الله عنها)، اوضاع بین آنها خوب پیش نرفت، بنابراین زید (رضی الله عنه) قصد داشت او را طلاق دهد، اما پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) از او خواست که همسرش را نگه دارد.

بعدها، فرزندخواندگی (تبنی) ممنوع شد، بنابراین زید (رضی الله عنه) دیگر فرزند حقیقی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) محسوب نمی‌شد. آیه ۴۰ به مؤمنان می‌گوید که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) پدر هیچ یک از مردان شما نیست، زیرا سه پسر ایشان در کودکی از دنیا رفتند.

الله به پیامبر (ص) فرمود که او پس از طلاق زینب (رض) با او ازدواج خواهد کرد، فقط برای اینکه به مردم بیاموزد که ازدواج با همسران سابق پسرخوانده‌هایشان حلال است. هنگامی که زید (رض) آمد تا به پیامبر (ص) بگوید که او همچنان می‌خواست همسرش را طلاق دهد، پیامبر (ص) از حرف مردم شرم داشت. سپس آیات ۳۷ تا ۴۰ نازل شد تا وضعیت را برای همه روشن کند.

ممکن است کسی بپرسد: «اگر مرد مسلمان مجاز است تا چهار همسر داشته باشد، پس چگونه پیامبر (ص) بیش از چهار همسر داشتند؟» برای پاسخ به این پرسش، درک چند نکته مهم است. قرآن تنها کتاب مقدسی است که برای تعداد همسران یک مرد محدودیت قائل شده است. تحت شرایط خاصی، مرد مسلمان می‌تواند تا چهار همسر اختیار کند، به شرطی که بتواند معاش آنها را تأمین کند و با همه آنها به عدالت رفتار نماید؛ در غیر این صورت، این کار مجاز نیست.

به استثنای پیامبر عیسی (ع) و پیامبر یحیی (ع) که هرگز ازدواج نکردند، تقریباً تمام رهبران دینی دیگر در کتاب مقدس بیش از یک همسر داشتند. برای مثال، کتاب مقدس می‌گوید که پیامبر سلیمان (ع) در مجموع ۱۰۰۰ زن داشت (اول پادشاهان ۱۱:۳) و پدرش، پیامبر داوود (ع)، زنان بسیاری داشت (دوم سموئیل ۵:۱۳).

وقتی به زندگی زناشویی پیامبر نگاه می‌کنیم، موارد زیر را می‌بینیم: تا سن ۲۵ سالگی مجرد بودند. از ۲۵ تا ۵۰ سالگی، تنها با خدیجه (رض) ازدواج کرده بودند که ۱۵ سال از ایشان بزرگتر بود. از ۵۰ تا ۵۳ سالگی، پس از وفات خدیجه، تنها با سوده (رض) ازدواج کرده بودند که از ایشان مسن‌تر و دارای فرزندان زیادی بود.

از ۵۳ سالگی تا وفاتشان در سن ۶۳ سالگی، ایشان ۹ بار ازدواج کردند. بسیاری از این ازدواج‌ها با بیوه‌زنانی بود که همسران خود را از دست داده بودند و با فرزندانشان بدون سرپرست مانده بودند. در برخی موارد، ایشان برای ایجاد روابط قوی با یاران و قبایل همسایه، از جمله برخی از بدترین دشمنان خود، ازدواج کردند که پس از ازدواج ایشان با زنی از قبیله خودشان، به بزرگترین حامیان ایشان تبدیل شدند.

از میان تمام زنانی که ایشان با آنها ازدواج کردند، عایشه (رض) تنها کسی بود که پیش از ایشان هرگز ازدواج نکرده بود. اگر مردی با چنین اقتدار عظیمی فقط برای لذت ازدواج می‌کرد، می‌توانست این کار را در جوانی انجام دهد و تنها با زنان جوان و بدون فرزند ازدواج کند.

ما همچنین باید درک کنیم که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) جایگاه ویژه‌ای داشتند. به همین دلیل، برخی امور برای ایشان مجاز بود، اما برای دیگران نه. به عنوان مثال، ایشان اجازه داشتند روزها (شبانه روز) بدون خوردن و نوشیدن روزه بگیرند، اما این برای هیچ کس دیگری جایز نیست.

سپس پس از صرف طعام، برای مدت طولانی با یکدیگر به گفتگو می‌پرداختند. این رفتار برای پیامبر (ص) بسیار آزاردهنده بود، اما ایشان حیا می‌کردند که از آنها بخواهند مجلس را ترک کنند.

سرانجام، آیه پنجاه و سوم نازل گردید و به مؤمنین امر می‌کرد که تنها در صورت لزوم به دیدار بیایند و برای صرف طعام فقط در صورت دعوت حاضر شوند. این آیه همچنین به آنها دستور می‌داد که بیش از حد توقف نکنند تا پیامبر (ص) فرصتی برای خود و اهل بیتش داشته باشند.

طبق آیه ۵۶، خداوند می‌فرماید که او و فرشتگانش بر پیامبر (ص) صلوات می‌فرستند. پیامبر (ص) همچنین در این دنیا و آخرت مورد لطف و عنایات بزرگ قرار گرفته است.

امروز، نزدیک به ۲ میلیارد مسلمان در جهان وجود دارد، به این معنی که تقریباً از هر ۴ نفر روی کره زمین، ۱ نفر مسلمان است. در میان تمام پیامبران، او بیشترین پیروان را در بهشت (جنت) خواهد داشت.

او بهترین انسانی است که تاکنون روی زمین گام نهاده و برترین پیامبری است که فرستاده شده است. ما تمام جزئیات زندگی او را می‌دانیم، از جمله: چگونه زندگی می‌کرد، آموزش می‌داد و با خانواده‌اش رفتار می‌کرد؛ چه می‌گفت قبل و بعد از غذا خوردن، ترک و ورود به خانه‌اش؛ چگونه خود را پاکیزه می‌کرد، غسل می‌کرد و وضو می‌گرفت؛ و شمایل ظاهری او.

میلیون‌ها نفر از او الگو می‌گیرند – در نحوه نماز خواندن، زندگی کردن، خوردن، نوشیدن و خوابیدن. او اولین کسی خواهد بود که وارد بهشت (جنت) می‌شود. او شفاعت خواهد کرد و از خداوند خواهد خواست تا کارها را در روز قیامت برای ما آسان گرداند.

ما نام او را هر بار که اذان می‌گوییم گرامی می‌داریم، و در پایان هر نماز از خداوند می‌خواهیم که بر او و خانواده‌اش درود و برکات خود را نازل فرماید. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «هر کس یک بار بر من صلوات بفرستد، خداوند ۱۰ بار بر او صلوات می‌فرستد!»

یک عالم بزرگ مصری به نام عبدالله بن الحکم گفت که امام شافعی (رحمة الله علیه) را پس از وفاتش در خواب دید، پس از او پرسید: «خداوند با شما چه کرد؟» امام شافعی پاسخ داد: «او مرا غرق در رحمت و مغفرت خود کرد و با عزت و احترام در بهشت پذیرفته شدم.»

امام عبدالله پرسید: «و به گمان شما چرا این اکرام بزرگ نصیب شما شد؟» امام شافعی پاسخ داد: «به خاطر یک جمله که در کتابم، «الرساله»، آوردم، که چنین است: «خداوند بر محمد به تعداد کسانی که او را یاد می‌کنند و به تعداد کسانی که از یاد او غافلند، درود فرستد.»»

امام عبدالله گفت که وقتی بیدار شد، کتاب را باز کرد و این جمله را در آن یافت.

همین هشدار همچنین به کسانی داده می‌شود که با دروغگو خواندن پیامبر (ص) یا بدگویی از او و خاندانش، به ایشان اهانت می‌کنند.

این آیه همچنین به کسانی هشدار می‌دهد که به مؤمنان آزار می‌رسانند و به آنها تهمت می‌زنند.

در زمان پیامبر (ص)، مردم در خانه‌هایشان توالت نداشتند. اگر کسی می‌خواست به دستشویی برود، باید به محوطه‌ای خارج از ساختمان‌ها می‌رفتند و قضای حاجت می‌کردند.

برخی جوانان شرور شب‌ها در کوچه‌های تاریک مدینه کمین می‌کردند تا زنانی را که به دستشویی می‌رفتند، آزار دهند. اگر زنی پوشیده بود، او را رها می‌کردند. اما اگر زنی پوشیده نبود، او را اذیت می‌کردند.

از این رو، خداوند آیه ۵۹ (و همچنین آیات ۳۰-۳۱ سوره نور) را نازل کرد و به مؤمنان دستور داد که با حیا لباس بپوشند، عفت خود را حفظ کنند و با یکدیگر با احترام رفتار کنند. باید روشن باشد که این آیه زنان را سرزنش نمی‌کند بلکه از آنها محافظت می‌کند. در اسلام، برای کسانی که زنان را آزار می‌دهند، مجازات‌های سختی وجود دارد.

ممکن است کسی بپرسد: 'چرا زنان مسلمان محجبه هستند؟' بیایید به نکات زیر توجه کنیم. در اسلام، هم مردان و هم زنان موظفند که در پوشش، گفتار و رفتار خود عفت و حیا را رعایت کنند.

حجاب در میان زنان ادیان دیگر نیز رواج داشته است، از جمله مریم (علیهاالسلام)، مادر عیسی (علیه السلام)، و راهبه‌های کاتولیک.

حجاب بر زنان مسلمان بالغ فقط در انظار عمومی و در حضور مردان نامحرم واجب است.

هر آنچه ما به عنوان مسلمان انجام می‌دهیم برای رضایت خداوند است، به امید کسب پاداش او. ما نباید اجازه دهیم دوستانمان یا صنعت مد به ما بگویند چگونه لباس بپوشیم و چه کسی زیباست و چه کسی زیبا نیست.

ما نباید خواهران مسلمانمان را که حجاب ندارند قضاوت کنیم. آن‌ها مانند شما مسلمانان خوبی هستند، اما ممکن است برای تقویت ایمانشان به زمان بیشتری نیاز داشته باشند.

کلمه «منافق» (به معنای «ریاکار» در عربی) از ریشه «ن-ف-ق» می‌آید که به معنای لغوی «حفر تونلی با دو سوراخ توسط موش صحرایی» است، یکی برای ورود و دیگری به عنوان خروجی پنهان. منافق کسی است که دو رو دارد و وانمود می‌کند دوست شماست، اما پشت سر شما علیه شما حرف می‌زند و توطئه می‌کند.

هنگامی که جامعه مسلمانان در مدینه قدرتمند شد، دشمنانشان جرأت نکردند آشکارا به آنها توهین یا تمسخر کنند. آنها وانمود می‌کردند که بخشی از جامعه مسلمانان هستند، اما مخفیانه علیه اسلام و مسلمانان کار می‌کردند. به همین دلیل بسیاری از سوره‌های مدنی (مانند این سوره) درباره منافقین، نگرش آنها و مجازاتشان در روز قیامت صحبت می‌کنند.

آیات ۶۰-۶۱ هشدار شدیدی به منافقینی می‌دهند که شایعاتی درباره اسلام و مسلمانان پخش می‌کنند تا جامعه را آشفته کنند. شایان ذکر است که پیامبر (ص) هرگز هیچ منافقی را نکشتند، تا زمانی که آنها به دشمن نپیوستند تا به مسلمانان حمله کرده و آنها را بکشند.

موسی (علیه‌السلام) پیامبر بزرگی بود که با چالش‌های زیادی روبرو شد. داستان‌های او در قرآن مایه تسلی خاطر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) بود، زیرا دشمنان مکی ایشان به اندازه فرعون و قومش بی‌رحم نبودند. پیروان موسی (علیه‌السلام) بیش از یاران پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) او را به چالش کشیدند و از او سؤال کردند.

به عنوان مثال، آنها از موسی (علیه‌السلام) خواستند که خداوند را برایشان آشکار کند، برایشان بتی بسازد تا آن را بپرستند، و در غیاب او گوساله طلایی را پرستیدند.

آنها همچنین هر بار که از آنها خواست کاری انجام دهند، بر او سخت گرفتند، چنانکه در داستان‌های گاو و طعام آمده است.

طبق آیه ۶۹، برخی از آنها حتی به او اتهامات دروغی زدند. گزارش شده است که او به دروغ متهم به کشتن برادرش هارون (علیه‌السلام) یا داشتن بیماری پوستی شد. اما خداوند او را از این دروغ‌ها مبرا ساخت و او را در این دنیا و آخرت گرامی داشت.

یک بار، پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در حال تقسیم غنایم جنگی بود و برای تقویت ایمانشان، برخی از افراد مهم را بر دیگران مقدم داشت. کسی اعتراض کرد: «این تقسیم عادلانه نیست و برای رضای خدا انجام نشده است!» پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در حالی که آزرده خاطر شده بود، پاسخ داد: «اگر خدا و پیامبرش عادل نباشند، پس چه کسی عادل است؟ رحمت خدا بر برادرم موسی باد—او بسیار بیشتر از این آسیب دید، اما همیشه صبور بود.»

طبق قرآن، هنگامی که خداوند آسمان‌ها و زمین را آفرید، از آنها پرسید که آیا می‌خواهند اختیار داشته باشند. آنها انتخاب کردند که همیشه تسلیم او باشند، بنابراین هر آنچه در آفرینش است — سیارات، خورشید، ماه، ستارگان، حیوانات و گیاهان — از قوانین خداوند اطاعت می‌کند.

اما انسان‌ها انتخاب کردند که امانت اختیار را به دوش بکشند. به همین دلیل است که برخی انسان‌ها اطاعت از خداوند را انتخاب می‌کنند، در حالی که برخی دیگر نه. برخی شکرگزار او هستند، در حالی که برخی دیگر نیستند. برخی تمام تلاش خود را می‌کنند تا خداوند را خشنود سازند، در حالی که برخی دیگر فکر می‌کنند آنقدر باهوش و قوی هستند که او را به چالش بکشند.

در نهایت، خداوند اعمال و انتخاب‌های ما را داوری خواهد کرد. در مورد امانت اختیار، مردم به سه گروه تقسیم می‌شوند: **مؤمنان** کسانی هستند که با ایمان به خداوند و اطاعت از او، امانت را به دوش می‌کشند. **کافران** کسانی هستند که با انکار خداوند، به امانت خیانت می‌کنند. **منافقان** کسانی هستند که با تظاهر به ایمان در ملاء عام، اما انکار او در خلوت، فریبکاری می‌کنند.

خداوند می‌فرماید: «آیا نمی‌بینی که هر کس در آسمان‌ها و هر کس در زمین است و خورشید و ماه و ستارگان و کوه‌ها و درختان و جنبندگان و بسیاری از مردم برای خدا سجده می‌کنند؟ و بسیاری (از مردم) نیز سزاوار عذابند. و هر که را خدا خوار کند، هیچ کس او را گرامی نمی‌دارد. همانا خداوند هر چه بخواهد انجام می‌دهد.» (۲۲:۱۸)