قصص

1طسم 2این آیات کتاب مبین است. 3ما بر تو از داستان موسی و فرعون به راستی می‌گوییم برای مردمی که ایمان دارند. 4همانا فرعون در زمین سرکشی کرد و اهل آن را گروه‌گروه ساخت. یک گروه از آنها را به ضعف کشانید، پسرانشان را می‌کشت و زنانشان را زنده نگه می‌داشت. او به راستی از مفسدان بود. 5و ما اراده کردیم که بر کسانی که در زمین به ضعف کشانده شده بودند منت گذاریم و آنان را پیشوایان و وارثان گردانیم؛ 6و آنها را در سرزمین مستقر سازیم؛ و به واسطه آنان، ترس‌های فرعون، هامان و لشکریانشان را به حقیقت پیوندیم.

7ما به مادر موسی وحی کردیم: «او را شیر بده. اما وقتی بر او ترسیدی، آنگاه او را در رودخانه بینداز، و نترس و غمگین مباش. ما حتماً او را به تو بازمی‌گردانیم، و او را از رسولان قرار می‌دهیم.» 8و چنین شد که خاندان فرعون او را برداشتند، تا برایشان دشمن و مایه اندوه شود. قطعاً فرعون و هامان و لشکریانشان گناهکار بودند.

9همسر فرعون به او گفت: «این کودک مایه چشم روشنی من و توست. او را نکشید. شاید برای ما مفید باشد یا او را به فرزندی بپذیریم.» و آنها نمی‌دانستند چه اتفاقی خواهد افتاد. 10و دل مادر موسی سخت بی‌تاب شد. نزدیک بود هویت او را فاش کند، اگر ما دلش را آرام نکرده بودیم تا به وعده الهی ایمان داشته باشد. 11به خواهرش گفت: «او را دنبال کن!» پس او را از دور زیر نظر گرفت، در حالی که آنها بی‌خبر بودند. 12و ما از پیش او را از پذیرفتن شیر همه دایگان بازداشته بودیم. پس خواهرش گفت: «آیا شما را به خانواده‌ای راهنمایی کنم که او را برای شما پرورش دهند و به خوبی از او مراقبت کنند؟» 13این گونه او را به مادرش بازگرداندیم تا دلش آرام گیرد و غمگین نباشد و بداند که وعده الهی همیشه حق است. ولی بیشتر مردم نمی‌دانند. 14و چون به رشد و کمال رسید، به او حکمت و دانش دادیم. و اینگونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم.

15روزی وارد شهر شد در حالی که مردم آن غافل بودند. در آنجا دو مرد را یافت که با هم می‌جنگیدند: یکی از قوم او و دیگری از دشمنان قبطی‌اش. مردی که از قوم او بود، از موسی بر ضد دشمنش کمک خواست. پس موسی مشتی به او زد و او را کشت. موسی گفت: "این از عمل شیطان است. او دشمنی آشکار و گمراه‌کننده است." 16او گفت: "پروردگارا! من به خود ستم کرده‌ام، پس مرا بیامرز." و او را آمرزید؛ اوست غفور و رحیم. 17موسی عهد کرد: "پروردگارا! به پاس نعمت‌هایی که بر من ارزانی داشته‌ای، هرگز پشتیبان مجرمان نخواهم بود."

18و موسی در شهر ترسان و نگران بود. ناگهان همان مردی که دیروز از او کمک خواسته بود، دوباره او را به فریاد خواند. موسی به او گفت: «تو آشکارا گمراهی!» 19اما هنگامی که موسی خواست به دشمن آن دو دست دراز کند، مرد مصری اعتراض کرد و گفت: «ای موسی! آیا می‌خواهی مرا بکشی همانند مردی که دیروز کشتی؟ تو فقط می‌خواهی در زمین فساد کنی و نمی‌خواهی اصلاح کنی!»

20و مردی شتابان از دورترین نقطه شهر آمد. او گفت: «ای موسی! سران (قوم) قصد دارند تو را بکشند. پس (از شهر) خارج شو، این نصیحت من به توست.» 21پس موسی ترسان و نگران از شهر خارج شد و گفت: «پروردگارا! مرا از قوم ستمکار نجات بده!» 22و چون رو به سوی مدین نهاد، گفت: «امید است پروردگارم مرا به راه راست هدایت کند.»

23هنگامی که به آبگاه مَدْیَن رسید، گروهی از مردم را یافت که (دام‌هایشان را) سیراب می‌کردند. و در کنار آنها دو زن را دید که گوسفندانشان را بازداشته بودند. پرسید: "کار شما چیست؟" گفتند: "ما نمی‌توانیم (گوسفندانمان را) آب دهیم تا چوپان‌ها (از آب دادن) برگردند، و پدر ما پیرمردی سالخورده است." 24پس برای آن دو (زن) آب داد، سپس به سایه روی آورد و گفت: "پروردگارا! من به هر خیری که به سوی من فروفرستی، سخت نیازمندم."

25سپس یکی از آن دو زن با شرم و حیا به سوی او آمد و گفت: «پدرم تو را دعوت می‌کند تا پاداش آب دادن به دام‌های ما را به تو بدهد!» هنگامی که موسی نزد او آمد و تمام داستان خود را برایش تعریف کرد، پیرمرد گفت: «نگران نباش! تو اکنون از دست آن قوم ستمگر در امان هستی.» 26یکی از آن دو دختر گفت: «ای پدر! او را استخدام کن. بهترین کسی که استخدام می‌کنی، نیرومند و امین است.» 27پیرمرد گفت: «من می‌خواهم یکی از این دو دخترم را به عقد تو درآورم، به شرطی که هشت سال در خدمت من باشی. و اگر ده سال را تمام کنی، از جانب تو احسانی است، و من نمی‌خواهم بر تو سخت بگیرم. ان‌شاءالله مرا از صالحان خواهی یافت.» 28موسی گفت: «این بین من و توست. هر یک از این دو مدت را که به انجام رساندم، دیگر ستمی بر من نیست. و خداوند بر آنچه می‌گوییم گواه است.»

29هنگامی که موسی آن مدت را به سر آورد و با خانواده‌اش رهسپار مصر بود، آتشی را از جانب کوه طور مشاهده کرد. به خانواده‌اش گفت: «اینجا درنگ کنید؛ من آتشی دیده‌ام. شاید از آنجا برای شما رهنمودی بیاورم یا شعله‌ای از آتش تا خود را گرم کنید.» 30اما چون به آن رسید، از بوته‌ای در وادی مقدس، از جانب راست وادی، به او ندا داده شد: «ای موسی! من الله هستم - پروردگار جهانیان.» 31«اکنون عصایت را بیفکن!» اما چون دید که آن چون ماری می‌خزد، پشت نکرد و گریخت. الله فرمود: «ای موسی! پیش آی و بیم مدار. تو در امانی. اکنون دستت را در گریبان خود فرو ببر، سفید و درخشان بیرون می‌آید، بی‌آنکه عیبی باشد. و بازوانت را به خود بچسبان تا ترست فرو نشیند. اینها دو برهان از جانب پروردگار توست برای فرعون و اشراف او؛ آنها قومی فاسق بوده‌اند.»

33موسی گفت: "پروردگارا! من یکی از آنها را کشته‌ام، پس می‌ترسم مرا بکشند." 34و برادرم هارون فصیح‌تر از من است، پس او را به عنوان پشتیبان همراه من بفرست تا سخن مرا تأیید کند؛ من واقعاً می‌ترسم مرا تکذیب کنند." 35فرمود: "ما تو را با برادرت تقویت خواهیم کرد و به شما هر دو قدرت خواهیم داد، آنها نمی‌توانند به شما آسیبی برسانند. با آیات ما، شما و کسانی که از شما پیروی می‌کنند قطعاً پیروز خواهید شد."

36اما هنگامی که موسی با آیات روشن ما به سوی آنان آمد، با تکبر گفتند: «این جز سحری ساختگی نیست! ما هرگز چنین چیزی را از پدران پیشین خود نشنیده‌ایم.» 37موسی پاسخ داد: «پروردگار من بهتر می‌داند چه کسی هدایت را از جانب او آورده و سرانجام پیروزی از آن کیست. به راستی، ستمکاران هرگز رستگار نمی‌شوند.» 38فرعون گفت: «ای اشراف! من برای شما خدایی جز خود نمی‌دانم. پس ای هامان، برای من از گل آجر بپز و برجی مرتفع بنا کن تا شاید خدای موسی را ببینم، و من گمان می‌کنم او از دروغگویان است.»

39و او و لشکریانش در زمین به ناحق استکبار ورزیدند و گمان می‌کردند که هرگز به سوی ما بازگردانده نخواهند شد. 40پس او و لشکریانش را گرفتیم و آنها را در دریا غرق کردیم. پس بنگر که سرانجام ستمکاران چه بود! 41و آنان را امامانی قرار دادیم که به سوی آتش دعوت می‌کنند. و در روز قیامت یاری نخواهند شد. 42و در این دنیا لعنتی را از پی آنها قرار دادیم. و در روز قیامت از خوارشدگان خواهند بود.

43و به راستی، ما به موسی کتاب دادیم، پس از آنکه نسل‌های پیشین را هلاک کردیم، تا برای مردم بصیرت‌هایی و هدایت و رحمتی باشد، باشد که متذکر شوند.

44تو ای پیامبر، در جانب غربی کوه نبودی آنگاه که ما رسالت را به موسی سپردیم، و تو حتی در آن زمان حضور نداشتی. 45ولی ما پس از آن نسل‌هایی را پدید آوردیم که ایمانشان را به مرور زمان از دست دادند. و تو در میان اهل مدین ساکن نبودی تا آیات ما را برایشان تلاوت کنی. ولی اینها همه از سوی ماست. 46و تو در کنار طور نبودی آنگاه که ما موسی را ندا دادیم. ولی تو به عنوان رحمتی از سوی پروردگارت آمدی تا قومی را بیم دهی که پیش از تو بیم‌دهنده‌ای نداشتند، تا شاید متذکر شوند. 47و نیز برای اینکه نگویند، هنگامی که مصیبتی به خاطر اعمالشان به آنها رسد: "پروردگارا! ای کاش پیامبری برای ما می‌فرستادی، تا ما از آیات تو پیروی می‌کردیم و از مؤمنان می‌شدیم."

48اما هنگامی که حق از جانب ما به سوی آنها آمد، گفتند: «چرا به او چیزی همانند آنچه به موسی داده شد، داده نشد؟» آیا پیش از این به آنچه به موسی داده شد، کفر نورزیدند؟ گفتند: «هر دو (کتاب) سحر و جادویی هستند که یکدیگر را پشتیبانی می‌کنند و ما به هر دو کافریم.» 49بگو: «پس کتابی از جانب خدا بیاورید که هدایت‌کننده‌تر از این دو باشد تا من از آن پیروی کنم، اگر راست می‌گویید.» 50پس اگر به تو پاسخ ندادند، بدان که آنها فقط از هوس‌های خود پیروی می‌کنند. و چه کسی گمراه‌تر است از آنکه بدون هدایتی از جانب خدا، از هوس‌های خود پیروی کند؟ قطعاً خداوند قوم ستمکار را هدایت نمی‌کند.

51ما پیوسته کلام خدا را بر آنان نازل کردیم تا پند گیرند. 52و کسانی که پیش از این (قرآن) به آنان کتاب دادیم، به آن ایمان می‌آورند. 53و چون بر آنان تلاوت شود، می‌گویند: «ما به آن ایمان آوردیم. این قطعاً حق از جانب پروردگار ماست. ما پیش از این نیز تسلیم بودیم.» 54اینان به سبب صبری که کردند، و بدی را با نیکی دفع نمودند، و از آنچه به آنان روزی داده‌ایم انفاق کردند، پاداشی دو چندان خواهند یافت. 55و چون سخنان لغو بشنوند، از آن اعراض می‌کنند و می‌گویند: «اعمال ما از آن ماست و اعمال شما از آن شماست. سلام بر شما. ما با جاهلان کاری نداریم.»

56ای پیامبر، تو نمی‌توانی هر که را دوست داری هدایت کنی، بلکه خداست که هر که را بخواهد هدایت می‌کند؛ و او به هدایت‌شوندگان داناتر است.

57می‌گویند (به پیامبر): "اگر با تو از هدایت راستین پیروی می‌کردیم، قطعاً از سرزمینمان ربوده می‌شدیم." آیا ما برای آنها در مکه حرمی امن قرار ندادیم که میوه‌های هر نوع به عنوان روزی از جانب ما به سوی آن آورده می‌شود؟ اما بیشترشان این را نمی‌دانند. 58و چه بسیار جوامعی را نابود کردیم که از رفاه زندگی‌شان سرمست شده بودند! اینها خانه‌های آنهاست که پس از آنها جز اندکی در آنجا سکونت نکردند. و ما بودیم که (پس از آنها) وارث شدیم. 59و پروردگار تو هرگز شهری را نابود نمی‌کند مگر اینکه پیش از آن رسولی به پایتخت آن بفرستد که آیات ما را بر آنها تلاوت کند. و ما هرگز شهری را هلاک نمی‌کنیم مگر آنکه مردمش ستمگر باشند.

60هر آنچه از متاع به شما داده شده است، فقط بهره و زینتی زودگذر از زندگی دنیاست. ولی آنچه نزد خداست، بسیار بهتر و پایدارتر است. آیا پس تعقل نمی‌کنید؟ 61آیا کسی که به او وعده نیکو داده‌ایم و آن را محقق شده می‌بیند، مانند کسی است که او را از متاع زندگی دنیا بهره‌مند ساخته‌ایم، ولی در روز قیامت در عذاب گرفتار خواهد شد؟

62و (به یاد آور) روزی را که او به آنها ندا می‌دهد: «کجایند آن شریکانی که شما می‌پنداشتید (برای من) بودند؟» 63و کسانی که قول (عذاب) بر آنها محقق شده است، می‌گویند: «پروردگارا! اینها کسانی هستند که ما گمراهشان کردیم. ما آنها را گمراه کردیم همان‌گونه که خودمان گمراه بودیم. ما در پیشگاه تو از آنها بیزاری می‌جوییم. آنها ما را نمی‌پرستیدند.» 64و به آنها گفته می‌شود: «شریکان خود را بخوانید!» پس آنها را می‌خوانند، اما پاسخی به آنها نمی‌دهند. و عذاب را می‌بینند و آرزو می‌کنند که ای کاش هدایت یافته بودند! 65و (به یاد آور) روزی را که او به آنها ندا می‌دهد و می‌پرسد: «به رسولان چه پاسخی دادید؟» 66در آن روز، اخبار بر آنها پوشیده می‌ماند و نمی‌توانند از یکدیگر بپرسند. 67و اما کسانی که توبه کنند و ایمان آورند و در این دنیا عمل صالح انجام دهند، امید است که از رستگاران باشند.

68پروردگار تو هر چه بخواهد می‌آفریند و برمی‌گزیند، و آنان را اختیاری نیست. پاک و منزه است خدا و بسیار برتر است از آنچه شریک او قرار می‌دهند. 69و پروردگار تو می‌داند آنچه سینه‌هایشان پنهان می‌دارد و آنچه آشکار می‌کنند. 70اوست خدا که هیچ معبودی جز او نیست. ستایش در دنیا و آخرت از آن اوست. و فرمانروایی از آن اوست. و همگی به سوی او بازگردانده می‌شوید.

71بگو: «آیا اندیشیده‌اید که اگر الله شب را بر شما تا روز قیامت جاودانه می‌ساخت، کدام معبود جز الله می‌توانست برای شما روشنایی بیاورد؟ آیا پس نمی‌شنوید؟» 72و بگو: «آیا اندیشیده‌اید که اگر الله روز را بر شما تا روز قیامت جاودانه می‌ساخت، کدام معبود جز الله می‌توانست برای شما شبی بیاورد که در آن آرام گیرید؟ آیا پس نمی‌بینید؟» 73و از رحمت اوست که برای شما شب و روز را قرار داد تا در شب آرام گیرید و در روز از فضل او بجویید، و شاید سپاسگزار باشید.

74و (به یاد آورید) روزی را که (خداوند) آنها را ندا می‌دهد: «کجایند آن شریکانی که برای من می‌پنداشتید؟» 75و از هر امتی گواهی می‌آوریم و به (مشرکان) می‌گوییم: «برهان خود را بیاورید.» آنگاه خواهند دانست که حق تنها از آن خداست و آنچه به دروغ می‌ساختند، از آنها ناپدید می‌شود.

76همانا قارون از قوم موسی بود، ولی بر آنان تکبر ورزید. و آنقدر گنج به او دادیم که حمل کلیدهایش برای گروهی از مردان نیرومند دشوار بود. عده‌ای از قومش به او گفتند: تکبر نورز! همانا خداوند متکبران را دوست ندارد. 77بلکه با آنچه خداوند به تو داده است، پاداش آخرت را طلب کن و بهره خود را از دنیا فراموش مکن. و همانگونه که خداوند به تو نیکی کرده است، تو نیز نیکی کن. و در زمین فساد مکن. همانا خداوند مفسدان را دوست ندارد. 78او گفت: اینها را فقط به خاطر دانشی که داشتم به من داده‌اند! آیا نمی‌دانست که خداوند پیش از او، اقوامی را نابود کرده بود که از او نیرومندتر و ثروتمندتر بودند؟ نیازی نیست که از گناهکاران درباره گناهانشان پرسیده شود. 79روزی او با تمام شکوه و جلالش در برابر قومش ظاهر شد. کسانی که زندگی دنیا را می‌خواستند، گفتند: ای کاش ما هم چیزی شبیه آنچه به قارون داده شده، داشتیم. او واقعاً مرد خوش‌شانسی است! 80اما کسانی که از دانش بهره‌مند بودند، پاسخ دادند: وای بر شما! پاداش خداوند برای کسانی که ایمان آورده‌اند و کارهای نیک انجام می‌دهند، بسیار بهتر است. و این را جز صابران به دست نمی‌آورند. 81پس او را با خانه‌اش در زمین فرو بردیم. هیچ کس او را در برابر خدا یاری نکرد و خودش نیز نتوانست خود را یاری دهد. 82کسانی که دیروز آرزو می‌کردند جای او باشند، گفتند: «آه! همانا خداست که روزی را برای هر کس از بندگانش که بخواهد، گشاده یا تنگ می‌گرداند. اگر رحمت خدا بر ما نبود، او می‌توانست ما را نیز در زمین فرو ببرد! آگاه باشید! کافران هرگز رستگار نمی‌شوند.»

83آن سرای جاویدان در آخرت را تنها برای کسانی قرار می‌دهیم که در زمین نه برتری‌جویی می‌خواهند و نه فساد. و سرانجام نیک از آنِ پرهیزکاران است. 84هر کس کار نیکی بیاورد، پاداشی بهتر از آن خواهد داشت. و هر کس کار بدی بیاورد، پس کسانی که بدی کردند، جز به اندازه همان (کارشان) جزا داده نمی‌شوند.

85قطعاً آن کس که قرآن را بر تو فرض کرده است، حتماً تو را به بازگشتگاهت (مکه) بازمی‌گرداند. بگو: پروردگار من بهتر می‌داند چه کسی هدایت راستین آورده و چه کسی آشکارا گمراه شده است. 86تو هرگز انتظار نداشتی که این کتاب بر تو نازل شود، بلکه تنها رحمتی از سوی پروردگارت بود. پس هرگز پشتیبان کافران مباش. 87و هرگز نگذارند تو را از آیات خدا، پس از آنکه بر تو نازل شده‌اند، بازدارند. و به سوی پروردگارت دعوت کن و هرگز از مشرکان مباش. 88و با خدا معبود دیگری را مخوان. هیچ معبودی جز او نیست. همه چیز جز ذات او نابودشونده است. فرمانروایی تنها از آن اوست و به سوی او بازگردانده می‌شوید.