حج
الحَجّ
الحَجّ
LEARNING POINTS
روز قیامت به راستی دشوار است.
خداوند، که کائنات را آفرید، به آسانی میتواند همه را برای داوری دوباره زنده گرداند.
حج یادآور خوبی برای روز قیامت است.
مؤمنان در بهشت پاداش خواهند یافت و بدکاران در دوزخ کیفر خواهند دید.
بتها بسیار ناتوان و حقیرند و نمیتوانند به پرستندگان خود یا حتی به خودشان یاری رسانند.
بتپرستان باید از سرنوشت اقوام نابودشده درس بگیرند.
در اسلام، تمام عبادات و قربانیها از سوی خداوند مقرر شدهاند.
فقط خداوند سزاوار پرستش است.
پس از ۱۵ سال حملات بتپرستان مکه، این سوره به مسلمانان اجازه میدهد که در دفاع از خود مقابله کنند.
مهم است که در برابر حقیقت ایستادگی کرد و از حقوق خود محافظت نمود.
الله همیشه کسانی را که به او ایمان دارند یاری خواهد کرد.
الله نسبت به مردم بسیار بخشنده و مهربان است، اما بسیاری از آنها ناسپاسند.
به مؤمنان گفته میشود که آنها میتوانند از طریق دعا و اعمال صالح به موفقیت دست یابند.
اهوال روز قیامت
1ای مردم! از پروردگارتان پروا کنید، زیرا زلزله ساعت (قیامت) امری هولناک است. 2روزی که آن را ببینید، هر مادر شیردهی از شیرخوارش غافل شود، و هر زن بارداری بار خود را فرو نهد. و مردم را مست میبینی، در حالی که مست نیستند، ولی عذاب خداوند بسیار شدید است.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡۚ إِنَّ زَلۡزَلَةَ ٱلسَّاعَةِ شَيۡءٌ عَظِيمٞ 1يَوۡمَ تَرَوۡنَهَا تَذۡهَلُ كُلُّ مُرۡضِعَةٍ عَمَّآ أَرۡضَعَتۡ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمۡلٍ حَمۡلَهَا وَتَرَى ٱلنَّاسَ سُكَٰرَىٰ وَمَا هُم بِسُكَٰرَىٰ وَلَٰكِنَّ عَذَابَ ٱللَّهِ شَدِيد2
انکار قدرت خداوند
3و از مردم کسانی هستند که بدون هیچ دانشی درباره خدا مجادله میکنند و از هر شیطان سرکشی پیروی مینمایند. 4بر او (شیطان) مقرر شده است که هر کس او را به سرپرستی گیرد، او را گمراه کند و به عذاب آتش فروزان رهنمون شود.
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّبِعُ كُلَّ شَيۡطَٰنٖ مَّرِيدٖ 3كُتِبَ عَلَيۡهِ أَنَّهُۥ مَن تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُۥ يُضِلُّهُۥ وَيَهۡدِيهِ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ4
قدرت آفرینش خداوند
5ای مردم! اگر در رستاخیز شک دارید، پس بدانید که ما شما را از خاک آفریدیم، سپس از نطفه، سپس از علقه (خون بسته)، سپس از مضغه (پاره گوشتی) که بعضی تمام و بعضی ناتمام است، تا برای شما روشن سازیم (قدرت خویش را). و آنچه را بخواهیم تا مدتی معین در رحمها قرار میدهیم، سپس شما را به صورت طفل بیرون میآوریم تا به حد رشد و کمال خود برسید. و بعضی از شما پیش از آن میمیرند، و بعضی به نهایت پیری میرسند تا آنجا که بعد از علم و آگاهی، چیزی ندانند. و زمین را خشک و مرده میبینی، اما هنگامی که باران بر آن فرو میفرستیم، به جنبش درمیآید و نمو میکند و از هر نوع گیاه زیبا میرویاند. 6این بدان سبب است که الله (خدا) حق است، و اوست که مردگان را زنده میکند، و او بر هر چیزی تواناست. 7و قطعاً قیامت آمدنی است، شکی در آن نیست. و قطعاً الله (خدا) کسانی را که در قبرها هستند زنده میکند.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِن كُنتُمۡ فِي رَيۡبٖ مِّنَ ٱلۡبَعۡثِ فَإِنَّا خَلَقۡنَٰكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ مِنۡ عَلَقَةٖ ثُمَّ مِن مُّضۡغَةٖ مُّخَلَّقَةٖ وَغَيۡرِ مُخَلَّقَةٖ لِّنُبَيِّنَ لَكُمۡۚ وَنُقِرُّ فِي ٱلۡأَرۡحَامِ مَا نَشَآءُ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى ثُمَّ نُخۡرِجُكُمۡ طِفۡلٗا ثُمَّ لِتَبۡلُغُوٓاْ أَشُدَّكُمۡۖ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرۡذَلِ ٱلۡعُمُرِ لِكَيۡلَا يَعۡلَمَ مِنۢ بَعۡدِ عِلۡمٖ شَيۡٔٗاۚ وَتَرَى ٱلۡأَرۡضَ هَامِدَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡ وَأَنۢبَتَتۡ مِن كُلِّ زَوۡجِۢ بَهِيج 5ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّهُۥ يُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَأَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِير 6وَأَنَّ ٱلسَّاعَةَ ءَاتِيَةٞ لَّا رَيۡبَ فِيهَا وَأَنَّ ٱللَّهَ يَبۡعَثُ مَن فِي ٱلۡقُبُورِ7
عقوبت بدکاران
8و از مردم کسانی هستند که بدون علم و بدون هدایت و بدون کتاب روشنگر درباره الله مجادله میکنند، 9متکبرانه روی میگردانند تا [مردم را] از راه الله گمراه سازند. برای آنان در دنیا خواری است و روز قیامت عذاب سوزان را به آنان میچشانیم. 10به آنها گفته میشود: «این به خاطر کارهایی است که از پیش فرستادهاید. و الله هرگز به بندگان ستم نمیکند.»
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِير 8ثَانِيَ عِطۡفِهِۦ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۖ لَهُۥ فِي ٱلدُّنۡيَا خِزۡيٞۖ وَنُذِيقُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عَذَابَ ٱلۡحَرِيقِ 9ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتۡ يَدَاكَ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَيۡسَ بِظَلَّٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ10
BACKGROUND STORY
به روایت ابن عباس رضی الله عنه، آیه ۱۱ دربارهی افرادی است که به مدینه آمدند و اسلام آوردند. سپس، اگر صاحب پسر میشدند و اسبهایشان کره میآوردند، میگفتند: «این چه دین خوبی است» و به آن پایبند میماندند. اما اگر صاحب پسر نمیشدند و اسبهایشان کره نمیآوردند، میگفتند: «این چه دین بدی است» و آن را ترک میکردند. [امام بخاری]
کافران
11و از مردم کسانی هستند که خدا را بر حرف ایمان میپرستند. اگر خیری به آنها رسد، به آن اطمینان مییابند، و اگر فتنهای به آنها رسد، روگردان میشوند، دنیا و آخرت را از دست میدهند. این همان خسران آشکار است. 12غیر از خدا چیزهایی را میخوانند که نه زیانی به آنها میرساند و نه سودی. این همان گمراهی دور است. 13کسانی را میخوانند که زیانشان نزدیکتر از سودشان است. چه بد سرپرستی و چه بد یاری!
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَعۡبُدُ ٱللَّهَ عَلَىٰ حَرۡفٖۖ فَإِنۡ أَصَابَهُۥ خَيۡرٌ ٱطۡمَأَنَّ بِهِۦۖ وَإِنۡ أَصَابَتۡهُ فِتۡنَةٌ ٱنقَلَبَ عَلَىٰ وَجۡهِهِۦ خَسِرَ ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةَۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ 11يَدۡعُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُۥ وَمَا لَا يَنفَعُهُۥۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَٰلُ ٱلۡبَعِيدُ 12يَدۡعُواْ لَمَن ضَرُّهُۥٓ أَقۡرَبُ مِن نَّفۡعِهِۦۚ لَبِئۡسَ ٱلۡمَوۡلَىٰ وَلَبِئۡسَ ٱلۡعَشِير13
اجر مؤمنان
14همانا الله کسانی را که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته انجام دادهاند، به باغهایی وارد میکند که از زیر آنها نهرها جاری است. قطعاً الله آنچه را بخواهد انجام میدهد.
إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يُرِيدُ14
اتمام حجت با منکران
15هر کس گمان میکند که خداوند پیامبرش را در دنیا و آخرت یاری نخواهد کرد، ریسمانی به سقف بکشد و خود را حلقآویز کند، سپس بنگرد که آیا این خشم او را از بین میبرد؟
مَن كَانَ يَظُنُّ أَن لَّن يَنصُرَهُ ٱللَّهُ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِ فَلۡيَمۡدُدۡ بِسَبَبٍ إِلَى ٱلسَّمَآءِ ثُمَّ لۡيَقۡطَعۡ فَلۡيَنظُرۡ هَلۡ يُذۡهِبَنَّ كَيۡدُهُۥ مَا يَغِيظُ15
Verse 15: یعنی، منکران هر کاری هم که بکنند، خدا هرگز از حمایت پیامبرش دست برنخواهد داشت.
الله یگانه هادی و حاکم است.
16و بدین گونه این قرآن را به صورت آیاتی روشن نازل کردیم. اما خداوند هر که را بخواهد هدایت میکند. 17همانا خداوند در روز قیامت میان مؤمنان، یهودیان، صابئین، مسیحیان، مجوس و مشرکان داوری خواهد کرد. و خداوند بر همه چیز گواه است.
وَكَذَٰلِكَ أَنزَلۡنَٰهُ ءَايَٰتِۢ بَيِّنَٰتٖ وَأَنَّ ٱللَّهَ يَهۡدِي مَن يُرِيدُ 16إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱلَّذِينَ هَادُواْ وَٱلصَّٰبِِٔينَ وَٱلنَّصَٰرَىٰ وَٱلۡمَجُوسَ وَٱلَّذِينَ أَشۡرَكُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡصِلُ بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ17
تسلیم به الله
18آیا نمیبینی که هر که در آسمانها و هر که در زمین است و خورشید و ماه و ستارگان و کوهها و درختان و جنبندگان و بسیاری از مردم برای خدا سجده میکنند؟ ولی بسیاری (از مردم) عذاب بر آنان حتمی شده است. و هر کس را خدا خوار کند، هیچ کس او را گرامی نخواهد داشت. به راستی که خدا هر چه بخواهد انجام میدهد.
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَسۡجُدُۤ لَهُۥۤ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُ وَٱلنُّجُومُ وَٱلۡجِبَالُ وَٱلشَّجَرُ وَٱلدَّوَآبُّ وَكَثِيرٞ مِّنَ ٱلنَّاسِۖ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيۡهِ ٱلۡعَذَابُۗ وَمَن يُهِنِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّكۡرِمٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يَشَآءُ18
کافران و مؤمنان
19اینها دو گروهند که درباره پروردگارشان با هم به ستیز برخاستهاند؛ اما کسانی که کفر ورزیدند، لباسهایی از آتش برایشان بریده میشود و آب جوشان بر سرشان ریخته خواهد شد. 20که آنچه در شکمهایشان است و پوستشان را ذوب میکند. 21و برایشان گرزهای آهنین در انتظار است. 22هرگاه بخواهند از عذاب جهنم بگریزند، به آن بازگردانده میشوند و (به آنها) گفته میشود: «بچشید عذاب سوزان را!» 23اما خداوند کسانی را که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند، قطعاً وارد باغهایی میکند که از زیر آنها نهرها جاری است. در آنجا با دستبندهایی از طلا و مروارید آراسته میشوند و لباسهایشان از ابریشم خواهد بود. 24این بدان دلیل است که آنان به کلام طیب هدایت شدهاند و به صراط حمید رهنمون گشتهاند.
هَٰذَانِ خَصۡمَانِ ٱخۡتَصَمُواْ فِي رَبِّهِمۡۖ فَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ قُطِّعَتۡ لَهُمۡ ثِيَابٞ مِّن نَّارٖ يُصَبُّ مِن فَوۡقِ رُءُوسِهِمُ ٱلۡحَمِيمُ 19يُصۡهَرُ بِهِۦ مَا فِي بُطُونِهِمۡ وَٱلۡجُلُودُ 20وَلَهُم مَّقَٰمِعُ مِنۡ حَدِيد 21كُلَّمَآ أَرَادُوٓاْ أَن يَخۡرُجُواْ مِنۡهَا مِنۡ غَمٍّ أُعِيدُواْ فِيهَا وَذُوقُواْ عَذَابَ ٱلۡحَرِيقِ 22إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ يُحَلَّوۡنَ فِيهَا مِنۡ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٖ وَلُؤۡلُؤٗاۖ وَلِبَاسُهُمۡ فِيهَا حَرِير 23وَهُدُوٓاْ إِلَى ٱلطَّيِّبِ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ وَهُدُوٓاْ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡحَمِيدِ24
Verse 19: اینکه تنها خدای یگانه شایسته پرستش است و محمد پیامبر اوست.
BACKGROUND STORY
آیه ۲۵ در زمانی نازل شد که مشرکان مکه از ورود پیامبر (ص) و یارانش برای انجام عمره به کعبه جلوگیری کردند، در حالی که مسلمانان تمام مسیر را از مدینه طی کرده بودند. بر اساس صلحنامهای که متعاقباً به امضا رسید، مسلمانان مجبور شدند به مدینه بازگردند و سال بعد برای عمره مراجعت کنند، چنانکه در سوره ۴۸ آمده است. {امام قرطبی}
بیحرمتی به کعبه
25همانا کسانی که کفر ورزیدند و [مردم را] از راه خدا و از مسجدالحرام بازمیدارند - مسجدی که آن را برای همه مردم، چه مقیم و چه مسافر، مأمنی یکسان قرار دادیم - به آنان عذابی دردناک خواهیم چشاند. و هر کس در آنجا قصد کجروی و ستم کند، او را نیز [از عذاب دردناک] میچشانیم.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ ٱلَّذِي جَعَلۡنَٰهُ لِلنَّاسِ سَوَآءً ٱلۡعَٰكِفُ فِيهِ وَٱلۡبَادِۚ وَمَن يُرِدۡ فِيهِ بِإِلۡحَادِۢ بِظُلۡمٖ نُّذِقۡهُ مِنۡ عَذَابٍ أَلِيم25
Verse 25: مسجد الحرام در مکه است.
BACKGROUND STORY
پس از آنکه حضرت ابراهیم (ع) به همراه فرزندش اسماعیل (ع) پایههای کعبه را برافراشت، به او امر شد که همه مردم را به حج فراخواند. او گفت: «اما صدای من به آن دوردستها نمیرسد.» خداوند پاسخ داد: «تو ندا بده، و ما آن را به همه خواهیم رساند.» پس ابراهیم (ع) بر کوهی نزدیک کعبه بالا رفت و اعلام کرد: «ای مردم! خداوند به شما فرمان میدهد که به این خانه مقدس حج کنید، پس بیایید.» بدین ترتیب، مردم از زمان ابراهیم (ع) تا به امروز شروع به زیارت کعبه کردهاند. [امام قرطبی و امام طبری]
حج کعبه
26و (به یاد آور) هنگامی که جایگاه خانه را برای ابراهیم آماده ساختیم (و گفتیم): چیزی را شریک من قرار مده و خانهام را برای طوافکنندگان و قیامکنندگان و رکوعکنندگان و سجدهکنندگان پاکیزه گردان. 27مردم را به حج دعوت کن. آنها پیاده و بر هر شتر لاغری از هر راه دوری به سوی تو میآیند. 28تا منافع خویش را دریابند و نام خدا را در روزهای معین بر حیوانات قربانی که روزیشان کرده است، یاد کنند. پس از گوشت آنها بخورید و به فقیران نیازمند بخورانید. 29سپس آلودگیهای خود را برطرف سازند و به نذرهای خود وفا کنند و بر گرد خانه عتیق طواف کنند.
وَإِذۡ بَوَّأۡنَا لِإِبۡرَٰهِيمَ مَكَانَ ٱلۡبَيۡتِ أَن لَّا تُشۡرِكۡ بِي شَيۡٔٗا وَطَهِّرۡ بَيۡتِيَ لِلطَّآئِفِينَ وَٱلۡقَآئِمِينَ وَٱلرُّكَّعِ ٱلسُّجُودِ 26وَأَذِّن فِي ٱلنَّاسِ بِٱلۡحَجِّ يَأۡتُوكَ رِجَالٗا وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٖ يَأۡتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٖ 27لِّيَشۡهَدُواْ مَنَٰفِعَ لَهُمۡ وَيَذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ فِيٓ أَيَّامٖ مَّعۡلُومَٰتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلۡأَنۡعَٰمِۖ فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡبَآئِسَ ٱلۡفَقِيرَ 28ثُمَّ لۡيَقۡضُواْ تَفَثَهُمۡ وَلۡيُوفُواْ نُذُورَهُمۡ وَلۡيَطَّوَّفُواْ بِٱلۡبَيۡتِ ٱلۡعَتِيقِ29
حج کعبه
26و (به یاد آور) هنگامی که جایگاه خانه را برای ابراهیم آماده ساختیم (و گفتیم): چیزی را شریک من قرار مده، و خانهام را برای طوافکنندگان و قیامکنندگان و رکوعکنندگان و سجدهکنندگان پاکیزه گردان. 27مردم را به حج فراخوان؛ آنها پیاده و سوار بر هر شتر لاغری از هر راه دوری به سوی تو میآیند. 28تا منافع (دنیوی و اخروی) خود را مشاهده کنند و نام خدا را در روزهای معینی بر چهارپایانی که به آنها روزی داده است (هنگام قربانی کردن) یاد کنند. پس از (گوشت) آنها بخورید و به بینوایان فقیر اطعام کنید. 29سپس باید آلودگیهای خود را برطرف کنند و به نذرهای خود وفا نمایند و خانه کهن (کعبه) را طواف کنند.
وَإِذۡ بَوَّأۡنَا لِإِبۡرَٰهِيمَ مَكَانَ ٱلۡبَيۡتِ أَن لَّا تُشۡرِكۡ بِي شَيۡٔٗا وَطَهِّرۡ بَيۡتِيَ لِلطَّآئِفِينَ وَٱلۡقَآئِمِينَ وَٱلرُّكَّعِ ٱلسُّجُودِ 26وَأَذِّن فِي ٱلنَّاسِ بِٱلۡحَجِّ يَأۡتُوكَ رِجَالٗا وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٖ يَأۡتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٖ 27لِّيَشۡهَدُواْ مَنَٰفِعَ لَهُمۡ وَيَذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ فِيٓ أَيَّامٖ مَّعۡلُومَٰتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلۡأَنۡعَٰمِۖ فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡبَآئِسَ ٱلۡفَقِيرَ 28ثُمَّ لۡيَقۡضُواْ تَفَثَهُمۡ وَلۡيُوفُواْ نُذُورَهُمۡ وَلۡيَطَّوَّفُواْ بِٱلۡبَيۡتِ ٱلۡعَتِيقِ29
Verse 28: مثلاً حج کردن، آمرزش گناهان، دیدار با مسلمانان کشورهای دیگر و تجارت کردن.
ایمان خالص به الله
30این چنین است. و هر کس شعائر الله را بزرگ بدارد، برای او نزد پروردگارش بهتر است. گوشت چهارپایان برای شما حلال شده است، مگر آنچه قبلاً برای شما بیان شده است. پس از پلیدی بتها دوری کنید و از گفتار باطل بپرهیزید. 31حنیفاً لله باشید و چیزی را شریک او قرار ندهید. و هر کس به خدا شرک ورزد، مانند کسی است که از آسمان سقوط کرده و پرندگان او را بربایند یا باد او را به مکانی دوردست ببرد. 32این چنین است. و هر کس شعائر الله را بزرگ بدارد، این از تقوای دلهاست. 33برای شما در آنها (قربانیها) تا مدت معینی منافعی است، سپس محل قربانی آنها نزد بیت العتیق است.
ذَٰلِكَۖ وَمَن يُعَظِّمۡ حُرُمَٰتِ ٱللَّهِ فَهُوَ خَيۡرٞ لَّهُۥ عِندَ رَبِّهِۦۗ وَأُحِلَّتۡ لَكُمُ ٱلۡأَنۡعَٰمُ إِلَّا مَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡۖ فَٱجۡتَنِبُواْ ٱلرِّجۡسَ مِنَ ٱلۡأَوۡثَٰنِ وَٱجۡتَنِبُواْ قَوۡلَ ٱلزُّورِ 30حُنَفَآءَ لِلَّهِ غَيۡرَ مُشۡرِكِينَ بِهِۦۚ وَمَن يُشۡرِكۡ بِٱللَّهِ فَكَأَنَّمَا خَرَّ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَتَخۡطَفُهُ ٱلطَّيۡرُ أَوۡ تَهۡوِي بِهِ ٱلرِّيحُ فِي مَكَانٖ سَحِيقٖ 31ذَٰلِكَۖ وَمَن يُعَظِّمۡ شَعَٰٓئِرَ ٱللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقۡوَى ٱلۡقُلُوبِ 32لَكُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى ثُمَّ مَحِلُّهَآ إِلَى ٱلۡبَيۡتِ ٱلۡعَتِيقِ33
بشارت برای متواضعین
34برای هر امتی قربانی قرار دادیم تا نام خدا را بر چهارپایانی که روزیشان کردهایم ببرند. معبود شما تنها یک معبود است، پس فقط در برابر او تسلیم شوید. و به فروتنان بشارت ده: 35همان کسانی که چون نام خدا برده شود، دلهایشان میلرزد، و در برابر آنچه به آنان میرسد شکیبا هستند، و نماز را برپا میدارند و از آنچه روزیشان کردهایم انفاق میکنند.
وَلِكُلِّ أُمَّةٖ جَعَلۡنَا مَنسَكٗا لِّيَذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلۡأَنۡعَٰمِۗ فَإِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَلَهُۥٓ أَسۡلِمُواْۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُخۡبِتِينَ 34ٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ ٱللَّهُ وَجِلَتۡ قُلُوبُهُمۡ وَٱلصَّٰبِرِينَ عَلَىٰ مَآ أَصَابَهُمۡ وَٱلۡمُقِيمِي ٱلصَّلَوٰةِ وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ35
WORDS OF WISDOM
مطابق آیه ۳۷، یکی از درسهای حج، داشتن تقوا است که به معنای به یاد داشتن خداوند در مورد حقوق او و حقوق مردم است. به عبارت دیگر، اعمال عبادی (مانند حج، روزه و نماز) باید ما را در برخورد با خداوند و اطرافیانمان مسلمانان بهتری سازند. در غیر این صورت، حج، روزه و نماز خواندن در حالی که به دیگران خیانت میکنیم، دروغ میگوییم و آزارشان میدهیم، چه فایدهای دارد؟ پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند که در روز قیامت، برخی افراد پس از از دست دادن اعمال نیک خود به دلیل ظلم به دیگران، ورشکسته خواهند شد. {امام مسلم}
SIDE STORY
امین کنار یک مغازه کوچک زندگی میکرد، جایی که خریدهای روزانهاش را انجام میداد. اغلب اوقات، امین پول کافی برای پرداخت تمام خریدهایی که برمیداشت نداشت. صاحب مغازه دفتری داشت که در آن نام افرادی مثل امین و میزان بدهیشان را ثبت میکرد. یک روز، صاحب مغازه شنید که امین به حج رفته است، در حالی که او باید قبل از رفتن به مکه بدهیاش را پرداخت میکرد. دو هفته بعد، امین از حج برگشت، مستقیم به مغازه رفت و به صاحب مغازه گفت صفحهای را که نام او در آن بود باز کند چون چیزی باید تغییر میکرد. مرد (صاحب مغازه) بسیار هیجانزده شد چون فکر میکرد بالاخره قرار است پولش را بگیرد. امین با نگاهی مغرورانه دستور داد: "باید نام من را از 'امین' به 'حاج امین' تغییر دهید!"
هدف قربانی حیوانات
36و شتر و گاو را از شعائر الهی برای شما قرار دادیم که در آنها منافع بسیاری برای شماست. پس نام خدا را بر آنها ببرید هنگامی که صف کشیدهاند. و هنگامی که به پهلو افتادند، از گوشت آنها بخورید و به نیازمندان (هم سائل و هم معتر) اطعام کنید. این گونه آنها را مسخر شما کردیم تا شکرگزاری کنید. 37گوشت و خون آنها به خدا نمیرسد، بلکه تقوای شماست که به او میرسد. این گونه آنها را مسخر شما کرده است تا بزرگی خدا را به خاطر هدایتی که به شما کرده است، تکبیر گویید. و به نیکوکاران بشارت ده.
وَٱلۡبُدۡنَ جَعَلۡنَٰهَا لَكُم مِّن شَعَٰٓئِرِ ٱللَّهِ لَكُمۡ فِيهَا خَيۡرٞۖ فَٱذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَيۡهَا صَوَآفَّۖ فَإِذَا وَجَبَتۡ جُنُوبُهَا فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡقَانِعَ وَٱلۡمُعۡتَرَّۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرۡنَٰهَا لَكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ 36لَن يَنَالَ ٱللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَآؤُهَا وَلَٰكِن يَنَالُهُ ٱلتَّقۡوَىٰ مِنكُمۡۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمۡ لِتُكَبِّرُواْ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمۡۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُحۡسِنِينَ37
BACKGROUND STORY
برای بیش از ۱۳ سال، مسلمانان اجازه نداشتند در برابر آزار و اذیت مشرکین مکه مقابله کنند. بسیاری از مسلمانان سالها شکنجه شدند و گرسنگی کشیدند، و حتی برخی کشته شدند. مکیان پس از وفات همسرش خدیجه (رضی الله عنها) و عمویش ابوطالب، قصد کشتن پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را داشتند. وقتی اوضاع برای جامعه کوچک مسلمانان در مکه وخیمتر شد، آنها به همراه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به مدینه هجرت کردند.
با وجود اینکه آنها بیش از ۴۰۰ کیلومتر دورتر رفتند، مشرکین آنها را رها نکردند. سرانجام، آیات ۳۸ تا ۴۰ نازل شدند و به مؤمنان اجازه دادند تا در دفاع از خود بجنگند. {امام ابن کثیر و امام قرطبی}
اجازه جنگیدن در دفاع از خود
38همانا خداوند از کسانی که ایمان آوردهاند دفاع میکند. به راستی خداوند هیچ خیانتکار ناسپاسی را دوست نمیدارد. 39به کسانی که مورد ستم قرار گرفتهاند و با آنها جنگیده میشود، اجازه [دفاع] داده شد. و به راستی خداوند بر یاری آنها تواناست. 40همان کسانی که به ناحق از خانههایشان رانده شدند، جز اینکه میگفتند: پروردگار ما الله است. و اگر خداوند بعضی از مردم را به وسیله بعضی دیگر دفع نمیکرد، صومعهها و کلیساها و کنیسهها و مساجدی که نام خداوند در آنها بسیار برده میشود، حتماً ویران میشد. و قطعاً خداوند کسی را که او را یاری کند، یاری میکند. به راستی خداوند نیرومند و شکستناپذیر است. 41همان کسانی که اگر در زمین به آنها قدرت بخشیم، نماز را برپا میدارند و زکات میدهند و به کارهای نیک فرمان میدهند و از کارهای زشت باز میدارند. و سرانجام همه کارها با خداوند است.
إِنَّ ٱللَّهَ يُدَٰفِعُ عَنِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٖ كَفُورٍ 38أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَٰتَلُونَ بِأَنَّهُمۡ ظُلِمُواْۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ نَصۡرِهِمۡ لَقَدِير 39ٱلَّذِينَ أُخۡرِجُواْ مِن دِيَٰرِهِم بِغَيۡرِ حَقٍّ إِلَّآ أَن يَقُولُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُۗ وَلَوۡلَا دَفۡعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعۡضَهُم بِبَعۡضٖ لَّهُدِّمَتۡ صَوَٰمِعُ وَبِيَعٞ وَصَلَوَٰتٞ وَمَسَٰجِدُ يُذۡكَرُ فِيهَا ٱسۡمُ ٱللَّهِ كَثِيرٗاۗ وَلَيَنصُرَنَّ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ 40ٱلَّذِينَ إِن مَّكَّنَّٰهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُاْ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَمَرُواْ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَنَهَوۡاْ عَنِ ٱلۡمُنكَرِۗ وَلِلَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ41
هشدار به مشرکان مکه
42و اگر تو را تکذیب کنند (ای پیامبر)، پس پیش از آنان قوم نوح و عاد و ثمود نیز تکذیب کردند. 43و قوم ابراهیم و قوم لوط، 44و اصحاب مدین. و موسی نیز تکذیب شد. ولی من به کافران مهلت دادم تا سرآمدشان، سپس آنان را فروگرفتم. و چگونه بود کیفر من! 45و چه بسیار شهرها که به خاطر ستمشان نابودشان کردیم، در حالی که ویرانههایی بیش نبودند. و چه بسیار چاههای متروک و قصرهای برافراشته! 46آیا در زمین سیر نکردند تا دلهایی داشته باشند که با آن تعقل کنند و گوشهایی که با آن بشنوند؟ در حقیقت، چشمها کور نمیشوند، بلکه دلهایی که در سینههاست کور میشوند. 47آنها از تو میخواهند که در عذاب شتاب کنی. و خداوند هرگز در وعده خود خلف نمیکند. ولی یک روز نزد پروردگار تو، مانند هزار سال از سالهایی است که شما میشمارید. 48چه بسا شهرهایی که من عذابشان را به تأخیر انداختم در حالی که ستمگر بودند، سپس آنها را غافلگیرانه گرفتم. و بازگشت به سوی من است.
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ وَعَادٞ وَثَمُودُ 42وَقَوۡمُ إِبۡرَٰهِيمَ وَقَوۡمُ لُوطٖ 43٤٣ وَأَصۡحَٰبُ مَدۡيَنَۖ وَكُذِّبَ مُوسَىٰۖ فَأَمۡلَيۡتُ لِلۡكَٰفِرِينَ ثُمَّ أَخَذۡتُهُمۡۖ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ 44فَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ أَهۡلَكۡنَٰهَا وَهِيَ ظَالِمَةٞ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا وَبِئۡرٖ مُّعَطَّلَةٖ وَقَصۡرٖ مَّشِيدٍ 45أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَتَكُونَ لَهُمۡ قُلُوبٞ يَعۡقِلُونَ بِهَآ أَوۡ ءَاذَانٞ يَسۡمَعُونَ بِهَاۖ فَإِنَّهَا لَا تَعۡمَى ٱلۡأَبۡصَٰرُ وَلَٰكِن تَعۡمَى ٱلۡقُلُوبُ ٱلَّتِي فِي ٱلصُّدُورِ 46وَيَسۡتَعۡجِلُونَكَ بِٱلۡعَذَابِ وَلَن يُخۡلِفَ ٱللَّهُ وَعۡدَهُۥۚ وَإِنَّ يَوۡمًا عِندَ رَبِّكَ كَأَلۡفِ سَنَةٖ مِّمَّا تَعُدُّونَ 47وَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ أَمۡلَيۡتُ لَهَا وَهِيَ ظَالِمَةٞ ثُمَّ أَخَذۡتُهَا وَإِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ48
نصیحت به حضرت پیامبر
49بگو: «ای مردم! من فقط برای شما بیمدهندهای آشکار هستم.» 50پس کسانی که ایمان آورده و عمل صالح انجام دادهاند، برایشان آمرزش و رزق کریم است. 51و اما کسانی که در آیات ما به ستیز برمیخیزند، آنان اصحاب دوزخند.
قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّمَآ أَنَا۠ لَكُمۡ نَذِيرٞ مُّبِين 49فَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَرِزۡقٞ كَرِيمٞ 50وَٱلَّذِينَ سَعَوۡاْ فِيٓ ءَايَٰتِنَا مُعَٰجِزِينَ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَحِيمِ51
تأثیر شیطان
52ای پیامبر! ما پیش از تو هیچ رسول و پیامبری نفرستادیم مگر آنکه چون او آیات ما را تلاوت میکرد، شیطان در تلاوت او وسوسهای میافکند. اما خداوند وسوسه شیطان را از میان برمیداشت. سپس خداوند آیات خود را استوار میساخت. و خداوند دانای حکیم است. 53بدین گونه، او القای شیطان را آزمایشی قرار میدهد برای کسانی که در دلهایشان بیماری است و کسانی که دلهایشان سخت است. و بیگمان ستمکاران در مخالفت با حق بسیار دور شدهاند. 54و نیز تا کسانی که دانش به آنها داده شده است، بدانند که این (وحی) حق است از جانب پروردگارت، و به آن ایمان بیاورند و دلهایشان با فروتنی به آن تسلیم شود. و بیگمان خداوند مؤمنان را به راه راست هدایت میکند. 55و کافران همواره درباره این (وحی) در تردید خواهند بود تا آنکه ناگهان قیامت فرا رسد یا عذاب روزی ویرانگر به سراغشان آید.
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ مِن رَّسُولٖ وَلَا نَبِيٍّ إِلَّآ إِذَا تَمَنَّىٰٓ أَلۡقَى ٱلشَّيۡطَٰنُ فِيٓ أُمۡنِيَّتِهِۦ فَيَنسَخُ ٱللَّهُ مَا يُلۡقِي ٱلشَّيۡطَٰنُ ثُمَّ يُحۡكِمُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيم 52لِّيَجۡعَلَ مَا يُلۡقِي ٱلشَّيۡطَٰنُ فِتۡنَةٗ لِّلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ وَٱلۡقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمۡۗ وَإِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ لَفِي شِقَاقِۢ بَعِيدٖ 53وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَيُؤۡمِنُواْ بِهِۦ فَتُخۡبِتَ لَهُۥ قُلُوبُهُمۡۗ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهَادِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ 54وَلَا يَزَالُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي مِرۡيَةٖ مِّنۡهُ حَتَّىٰ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةً أَوۡ يَأۡتِيَهُمۡ عَذَابُ يَوۡمٍ عَقِيمٍ55
عدالت در روز جزا
56تمام اختیار در آن روز فقط از آنِ خداست. او بین همه داوری خواهد کرد. پس کسانی که ایمان آورده و کارهای نیک انجام دهند، در باغهای پرنعمت خواهند بود. 57و اما کسانی که کفر ورزیدند و آیات ما را تکذیب کردند، عذابی خوارکننده خواهند چشید. 58و کسانی که در راه خدا هجرت کردند و سپس بمیرند یا کشته شوند، خداوند قطعاً روزی نیکویی به آنان خواهد داد. به راستی که خداوند بهترین روزیدهنده است. 59او قطعاً آنان را وارد مکانی خواهد کرد که از آن خشنود خواهند شد. به راستی که خداوند بسیار دانا و بردبار است.
ٱلۡمُلۡكُ يَوۡمَئِذٖ لِّلَّهِ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡۚ فَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فِي جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ 56وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بَِٔايَٰتِنَا فَأُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ 57وَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوٓاْ أَوۡ مَاتُواْ لَيَرۡزُقَنَّهُمُ ٱللَّهُ رِزۡقًا حَسَنٗاۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهُوَ خَيۡرُ ٱلرَّٰزِقِينَ 58لَيُدۡخِلَنَّهُم مُّدۡخَلٗا يَرۡضَوۡنَهُۥۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَعَلِيمٌ حَلِيمٞ59
Verse 56: الله در این دنیا به برخی از مردم قدرت میدهد، اما در روز قیامت هیچکس جز او قدرتی نخواهد داشت.
عدالت الله
60چنین است. و هر کس به همان اندازه که به او ستم شده است، پاسخ دهد و سپس باز مورد ستم قرار گیرد، خداوند قطعاً او را یاری خواهد کرد. همانا خداوند بسیار عفوکننده و آمرزنده است.
ذَٰلِكَۖ وَمَنۡ عَاقَبَ بِمِثۡلِ مَا عُوقِبَ بِهِۦ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيۡهِ لَيَنصُرَنَّهُ ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُور60
قدرت الله
61این بدان سبب است که الله شب را در روز داخل میکند و روز را در شب داخل میکند. همانا الله شنوا و بیناست. 62این بدان سبب است که الله اوست که حق است و آنچه را به جز او میخوانند باطل است، و الله اوست که والا و بزرگ است. 63آیا نمیبینی که الله از آسمان باران فرو میفرستد، پس زمین سرسبز میشود؟ همانا الله بسیار دقیق و آگاه است. 64آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است، از آنِ اوست. همانا الله بینیاز و ستوده است.
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَأَنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِير 61ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ هُوَ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ 62أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَتُصۡبِحُ ٱلۡأَرۡضُ مُخۡضَرَّةًۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِير 63لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ64
مهربانی خداوند
65آیا نمیبینی که خداوند هر آنچه را در زمین است مسخر شما گردانیده است و کشتیهایی را که به فرمان او در دریا روانند؟ و آسمان را نگه میدارد که بر زمین نیفتد، مگر به اذن او. همانا خداوند نسبت به مردم بسیار رئوف و مهربان است. 66و اوست آنکه به شما حیات بخشید، سپس شما را میمیراند و سپس دوباره زنده میگرداند. ولی انسان به راستی ناسپاس است.
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِأَمۡرِهِۦ وَيُمۡسِكُ ٱلسَّمَآءَ أَن تَقَعَ عَلَى ٱلۡأَرۡضِ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِٱلنَّاسِ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٞ 65وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَحۡيَاكُمۡ ثُمَّ يُمِيتُكُمۡ ثُمَّ يُحۡيِيكُمۡۗ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَكَفُورٞ66
پیام واحد، شرایع گوناگون
67ما برای هر امتی شریعتی قرار دادیم که از آن پیروی کنند. پس (ای پیامبر) در این امر با تو مجادله نکنند. و به سوی پروردگارت دعوت کن؛ تو قطعاً بر راه راست هستی. 68و اگر با تو مجادله کردند، پس بگو: «خدا به آنچه میکنید داناتر است.» 69خداوند در روز قیامت میان شما در آنچه اختلاف دارید داوری خواهد کرد. 70آیا نمیدانی که خداوند هر آنچه در آسمانها و زمین است میداند؟ مسلماً همه آن در کتابی است. این بر خدا آسان است.
لِّكُلِّ أُمَّةٖ جَعَلۡنَا مَنسَكًا هُمۡ نَاسِكُوهُۖ فَلَا يُنَٰزِعُنَّكَ فِي ٱلۡأَمۡرِۚ وَٱدۡعُ إِلَىٰ رَبِّكَۖ إِنَّكَ لَعَلَىٰ هُدٗى مُّسۡتَقِيم 67وَإِن جَٰدَلُوكَ فَقُلِ ٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا تَعۡمَلُونَ 68ٱللَّهُ يَحۡكُمُ بَيۡنَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كُنتُمۡ فِيهِ تَخۡتَلِفُونَ 69أَلَمۡ تَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ذَٰلِكَ فِي كِتَٰبٍۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِير70
Verse 67: همه پیامبران پیام واحدی آوردند: ایمان به خدای یگانه و انجام کارهای نیک. اما هر امت شریعت خاص خود را داشت.
Verse 68: آیین زندگی مسلمانان شریعت نامیده میشود؛ آن قانونی است که همه جنبههای ارتباط ما با خداوند و ارتباط ما با دیگران را در بر میگیرد.
الله یا خدایان دروغین؟
71و اینان به جای خدا چیزهایی را میپرستند که خدا برای آنها حجتی نازل نکرده و خودشان نیز بدان علمی ندارند. و برای ستمکاران هیچ یاوری نخواهد بود. 72و چون آیات روشن ما بر آنان تلاوت شود، در چهرههای کافران ناخشنودی را میبینی، گویی نزدیک است بر کسانی که آیات ما را بر آنان میخوانند بتازند. بگو: آیا شما را به چیزی بدتر از این خبر دهم؟ آن آتش است که خدا کافران را بدان وعده داده است. و چه بد سرانجامی است!
وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَمۡ يُنَزِّلۡ بِهِۦ سُلۡطَٰنٗا وَمَا لَيۡسَ لَهُم بِهِۦ عِلۡمٞۗ وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِن نَّصِير 71وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٖ تَعۡرِفُ فِي وُجُوهِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱلۡمُنكَرَۖ يَكَادُونَ يَسۡطُونَ بِٱلَّذِينَ يَتۡلُونَ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِنَاۗ قُلۡ أَفَأُنَبِّئُكُم بِشَرّٖ مِّن ذَٰلِكُمُۚ ٱلنَّارُ وَعَدَهَا ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ72
چالش مگس
73ای مردم! مثالی زده میشود، پس به آن گوش فرا دهید: کسانی که غیر از خدا میخوانید، هرگز نمیتوانند مگسی بیافرینند، هرچند برای این کار گرد هم آیند. و اگر مگسی چیزی از آنان برباید، نمیتوانند آن را باز پس گیرند. چه ناتوانند هم آن که میخواند و هم آن که خوانده میشود! 74آنها قدر خدا را آنگونه که شایسته اوست، نشناختهاند. به راستی، خداوند قوی و عزیز است.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٞ فَٱسۡتَمِعُواْ لَهُۥٓۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَن يَخۡلُقُواْ ذُبَابٗا وَلَوِ ٱجۡتَمَعُواْ لَهُۥۖ وَإِن يَسۡلُبۡهُمُ ٱلذُّبَابُ شَيۡٔٗا لَّا يَسۡتَنقِذُوهُ مِنۡهُۚ ضَعُفَ ٱلطَّالِبُ وَٱلۡمَطۡلُوبُ 73مَا قَدَرُواْ ٱللَّهَ حَقَّ قَدۡرِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ74
Verse 73: یعنی بعضی از غذاهایی که به آن بتها تقدیم میشد.
حکمت الله
75خداوند از فرشتگان و از میان مردم، رسولانی برمیگزیند. همانا خداوند سمیع و بصیر است. 76او میداند آنچه پیش رویشان است و آنچه پشت سرشان است. و همه امور برای داوری به سوی خدا بازگردانده میشود.
ٱللَّهُ يَصۡطَفِي مِنَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ رُسُلٗا وَمِنَ ٱلنَّاسِۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٞ 75يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرۡجَعُ ٱلۡأُمُورُ76
نصایح به مؤمنان
77ای کسانی که ایمان آوردهاید! رکوع کنید و سجده نمایید، پروردگارتان را بپرستید و کار خیر انجام دهید، باشد که رستگار شوید. 78و در راه خدا آن گونه که شایسته اوست جهاد کنید. او شما را برگزید و در دین (اسلام) کار دشواری بر شما قرار نداد؛ این همان آیین پدرتان ابراهیم است. او شما را پیش از این و در این (قرآن) «مسلمان» نامید، تا پیامبر گواه بر شما باشد و شما هم گواهان بر مردم باشید. پس نماز را برپا دارید و زکات بپردازید و به خدا چنگ زنید. او مولای شماست؛ چه نیکو مولایی و چه نیکو یاوری!
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱرۡكَعُواْ وَٱسۡجُدُواْۤ وَٱعۡبُدُواْ رَبَّكُمۡ وَٱفۡعَلُواْ ٱلۡخَيۡرَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ 77وَجَٰهِدُواْ فِي ٱللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِۦۚ هُوَ ٱجۡتَبَىٰكُمۡ وَمَا جَعَلَ عَلَيۡكُمۡ فِي ٱلدِّينِ مِنۡ حَرَجٖۚ مِّلَّةَ أَبِيكُمۡ إِبۡرَٰهِيمَۚ هُوَ سَمَّىٰكُمُ ٱلۡمُسۡلِمِينَ مِن قَبۡلُ وَفِي هَٰذَا لِيَكُونَ ٱلرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيۡكُمۡ وَتَكُونُواْ شُهَدَآءَ عَلَى ٱلنَّاسِۚ فَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱعۡتَصِمُواْ بِٱللَّهِ هُوَ مَوۡلَىٰكُمۡۖ فَنِعۡمَ ٱلۡمَوۡلَىٰ وَنِعۡمَ ٱلنَّصِيرُ78
Verse 78: مسلمان یعنی کسی که خود را تسلیم الله میکند.